Стареењето не напредува секогаш со брзината што ја диктира календарот. Според студија објавена во списанието „Природна медицина“, поновите генерации покажуваат знаци на побрзо биолошко стареење во споредба со претходните. Станува збор за тивок процес што се одвива на клеточното ниво, долго пред да се одрази во огледалото, а научниците сега директно го поврзуваат со алармантно зголемување на стапките на рак кај помладите возрасни лица. 

Што е биолошка возраст и како се мери?

Додека хронолошката возраст едноставно ги брои годините што сме ги проживееле, биолошката возраст мери колку тоа време влијаело на нашето тело. Таа ја одразува состојбата на нашите органи и клеточните процеси во споредба со она што би се очекувало за некој на наши години. Научниците од Универзитетот во Вашингтон во Сент Луис користеле потврдена мерка наречена PhenoAge, која се пресметува врз основа на девет биомаркери од стандардните крвни тестови.

Тоа не се специјализирани тестови, туку вредности што рутински се проверуваат на лекарските прегледи: албумин (показател за функцијата на црниот дроб), креатинин (функцијата на бубрезите), гликоза (метаболичкото здравје), Ц-реактивен протеин (маркер на воспаление), процент на лимфоцити, просечен волумен на еритроцити, ширина на дистрибуција на црвени крвни зрнца, алкална фосфатаза и вкупен број на леукоцити. Заедно, овие маркери даваат слика за кумулативното физиолошко трошење на телото.

Анализирајќи ги податоците од повеќе од 154.000 лица од британската Биобанка, истражувачите забележале јасен тренд. Луѓето родени помеѓу 1965 и 1974 година имале 23 отсто поголема стандардизирана „возрасна разлика“ – разликата помеѓу биолошката и хронолошката возраст – во споредба со оние родени помеѓу 1950 и 1954 година. Уште подраматични податоци пристигнале од американската истражувачка програма „Сите ние“(All of Us), каде што генерацијата родена во 1990-тите имала 92 отсто поголема возрасна разлика од оние родени во 1960-тите.

Ова не се поединечни случаи, туку мерливо поместување на ниво на целото население. Поновите генерации на иста возраст се биолошки постари од нивните претходници.

Загрижувачка врска со раната појава на ракот

Најважниот дел од студијата е директната поврзаност на ова забрзано стареење со зголемениот ризик од таканаречени рано настанати карциноми, оние дијагностицирани пред 55-годишна возраст. Секое стандардно отстапување во порастот на возрасната разлика е поврзано со осум проценти поголем ризик од солидни тумори. Значајно е што оваа врска останува постојана дури и откако ќе се земат предвид познатите фактори на ризик како што се пушењето, дебелината, должината на теломерите и генетските предиспозиции за рак или стареење.

Ова сугерира дека „возрасната разлика“ опфаќа дополнителен, независен слој на ризик што произлегува од кумулативните изложености во текот на животот. Одредени видови на рак се особено погодени. Ризикот од ран рак на белите дробови се зголемува за дури 57 отсто, рак на дигестивниот систем за 22 отсто, а рак на матката за 36 отсто. Истражувањата, исто така, покажало и специфични врски на ниво на органите: забрзаното стареење на имунолошкиот систем е поврзано со рак на белите дробови, додека стареењето на масното ткиво е поврзано со зголемен ризик од рак на дебелото црево.

Ова дава можно механистичко објаснување зошто ракот на дебелото црево стана водечка причина за смрт од ракот кај Американците помлади од 50 години, што не било случај пред една генерација.

Иако студија како опсервација не може да докаже причинско-последична врска, научниците укажуваат на комплексна интеракција на факторите на животот и на животната средина што ги разликуваат генерациите родени по 1965 година.

Станува збор за генерациите што пораснале во ерата на доминација на ултрапреработената храна, поголемите стапки на дебелина и метаболички нарушувања, зголемена употреба на антибиотици, седечки начин на живот пред екрани и сеприсутна изложеност на хемикалии од животната средина, како што се микропластиката и адитивите во храната. Хроничниот стрес и недостатокот на квалитетен сон се сметаат и за важни фактори. Ниту еден од овие фактори сам по себе не е причина, но нивното кумулативно делување со децении, почнувајќи од детството, веројатно довел до мерливи промени во брзината со која телото старее, честопати поттикнувајќи состојба на хронични воспаленија со нискиот интензитет.

Нова насока во превенцијата и раното откривање

Овие наоди би можеле од темел да го променат пристапот кон превенцијата на ракот. Биолошката возраст, за разлика од хронолошката, е потенцијално променлива и, што е клучно, мерлива преку рутински крвни тестови. Ако се потврди дека забрзаното стареење го предвидува ризикот од рак независно од генетиката, мерењето на биолошката возраст би можело да стане моќна алатка за идентификување на помладите лица со зголемен ризик, оние за кои пораното или поагресивното скринирање би можело да го спаси животот.

– Нашата крајна цел е да декодираме како модерната средина биолошки се вградува во телото и го поттикнува ризикот од рак, трансформирајќи ја превенцијата од широките препораки во персонализирани интервенции – изјавила авторката на истражувањето, молекуларниот епидемиолог Јин Цао од Универзитетот Вашингтон.

Што да направите? Мозокот брзо старее на овие три клучни возрасти – 57, 70 и 78 години

Престанете да ги кажувате овие 10 фрази за стареењето – особено кон себеси