Твитер/Икс - Фото: Pexels

Од Твитер до Икс, од 140 знаци до глобална моќ — две децении интернет-историја на платформата што го менува светот

На 15 јули 2006 година започна нова ера во светот на социјалните мрежи. Тогаш Твитер официјално стана достапен за јавноста, неколку месеци по неговото пробно лансирање. Платформата која подоцна ќе биде преименувана во Икс, со текот на годините стана место каде што се создаваа трендови, се ширеа политички пораки, се водеа јавни расправи и се раѓаа едни од најпознатите интернет-мемиња, пишува „Њујорк тајмс“ по повод роденденот на Твитер.

Често го нарекуваа „глобален градски плоштад“. Иако споредбата понекогаш беше претерана, Твитер навистина се претвори во простор каде што и најмоќните луѓе и обичните корисници можеа јавно да ги изнесат своите ставови – прво со пораки ограничени на 140 знаци, а подоцна на 280.

На врвот на своето влијание, платформата беше алатка преку која претседатели, премиери, активисти, познати личности и милиони обични корисници комуницираа со светот. Таа служеше и за забава, преку мемиња и вирални видеа, но и како средство за организирање протести, споделување сведоштва и поттикнување општествени промени.

Јули 2006: Роден е првиот твит

Пред јавниот старт на платформата, во март 2006 година се случи моментот кој подоцна ќе стане дел од историјата на интернетот. Џек Дорси, еден од основачите на Твитер и негов прв извршен директор, ја испрати првата порака на платформата.

„Само го поставувам мојот твитр“, напиша Дорси на 21 март 2006 година.

Во тоа време името на платформата сè уште не било целосно утврдено, но неколку месеци подоцна, на 15 јули, Твитер беше официјално претставен пред јавноста.

2009: Раѓањето на „Црниот Твитер“

Меѓу првите популарни хаштагови на платформата беше #uknowurblackwhen, кој го создаде корисничката Ешли Ведерспун. Критичарот на „Њујорк тајмс“, Џејмс Пониевозик, го нарече овој хаштаг еден вид почетна приказна за „Црниот Твитер“ – поширок феномен во кој црната култура и искуства добија свој простор на интернет.

Оваа заедница создаде специфичен начин на комуникација, со шеги, реакции, гифови и коментари кои често носеа и посериозни општествени пораки.

Еден од познатите примери беше хаштагот #OscarsSoWhite, со кој се укажуваше на недоволната застапеност на различностите во Холивудските награди.

Со текот на времето, „Црниот Твитер“ се вклучи во голем број важни општествени теми – од случаите на убиствата на Трејвон Мартин и Џорџ Флојд, преку движењето „Црни животи се важни“, до изборот на Доналд Трамп за претседател и подоцнежното преземање на платформата од Илон Маск.

Мај 2009: Првата порака од вселената

Откако Јуриј Гагарин беше првиот човек во вселената, а Нил Армстронг првиот човек што стапна на Месечината, Мајк Масимино доби свое место во историјата на вселенските достигнувања.

На 13 мај 2009 година, американскиот астронаут стана првиот човек кој испрати твит од вселената. Тој беше дел од мисијата СТС-125 на вселенскиот шатл, чија цел беше поправка на вселенскиот телескоп Хабл.

Пораката ја испрати преку електронска пошта до НАСА, а агенцијата ја објави на неговиот профил.

„Од орбитата: Лансирањето беше неверојатно!! Се чувствувам одлично, работам напорно и уживам во прекрасните погледи. Почна авантурата на животот!“, напиша Масимино.

Јуни 2009: Твитер и иранските протести

По спорните претседателски избори во Иран во 2009 година, во Техеран и други градови започна протестно движење познато како „Зелено движење“.

Демонстрантите го користеа Твитер за да ги пренесат своите пораки надвор од границите на земјата, споделувајќи кратки текстови и видеа со светската јавност.

Сепак, онлајн активизмот не беше доволен за да го спречи одговорот на иранските власти, кои насилно го задушија движењето.

Околу 2012 година: Кога Твитер стана „чуден“

Како што платформата се развиваше, на неа се појавија различни интернет-заедници со сопствен стил. Една од нив беше таканаречениот „чуден Твитер“ – простор исполнет со апсурдни забелешки, нелогични мисли, иронични коментари и намерно бесмислени објави.

Некои корисници создаваа ваква содржина за да привлечат лајкови или реакции, а најуспешните објави често стануваа дел од интернет-културата.

Еден од најпознатите примери беше објавата на корисникот @dril од 29 септември 2013 година, во која тој измисли список на трошоци: 200 долари за храна, 150 за сметки, 800 за кирија и 3.600 долари за свеќи.

„Некој што се разбира во економија, ве молам помогнете ми да направам буџет. Моето семејство умира“, напиша тој.

Објавата стана позната како „твитот за свеќите“ и беше споделен околу 57.000 пати.

Март 2014: Селфито што ја „сруши“ платформата

Еден од најпознатите моменти во историјата на Твитер се случи за време на доделувањето на наградите „Оскар“ во 2014 година.

Водителката на церемонијата, Елен Деџенерис, во текот на вечерта направи спонтано селфи со група холивудски ѕвезди во публиката. За фотографирањето го искористи телефонот на Самсунг, а во кадарот се најдоа Бредли Купер, кој го држеше телефонот, како и Мерил Стрип, Џенифер Лоренс, Лупита Њонго, Бред Пит, Џулија Робертс и Кевин Спејси.

Фотографијата за кратко време стана светски хит. За време на самата церемонија беше споделена повеќе од два милиони пати, поставувајќи рекорд на Твитер во тој период и предизвикувајќи огромен сообраќаен товар за платформата.

Октомври 2017: Моќта на движењето #MeToo

Твитер одигра голема улога и во создавањето на едно од највлијателните општествени движења во последната деценија.

Откако „Њујорк тајмс“ објави истражување за долгогодишните обвиненија за сексуално вознемирување против холивудскиот продуцент Харви Вајнстин, голем број жени почнаа јавно да споделуваат свои искуства со сексуално насилство и вознемирување.

Објавите го користеа хаштагот #MeToo, кој стана име на глобалното движење.

Актерката Алиса Милано често се поврзува со ширењето на онлајн кампањата, откако на 15 октомври 2017 година напиша:

„Ако сте биле сексуално вознемирувани или нападнати, напишете „и јас“ како одговор на овој твит.“

Сепак, идејата зад изразот „И јас“ постоеше и порано. Активистката Тарана Берк го создаде овој концепт десетина години претходно со цел да им помогне на црните жени кои преживеале сексуална злоупотреба.

2020: Кога Твитер стана место за последните пораки и сеќавања

Со текот на годините, Твитер доби важна улога и во начинот на кој светот дознаваше за смртта на познати личности.

Во август 2020 година, кога почина актерот Чедвик Боузман, познат по улогата на Црниот Пантер, неговиот профил на Твитер и другите социјални мрежи беа местото каде што неговото семејство ја објави веста.

Боузман починал на 43 години по борба со рак на дебелото црево. Неговото семејство откри дека дијагнозата ја добил четири години претходно и дека, и покрај болеста и лекувањето, продолжил да снима некои од своите најпознати филмови.

„Вистински борец, Чедвик истраја низ сето тоа и ви ги донесе многуте филмови што ги засакавте“, напиша неговото семејство.

Објавата доби повеќе од 6,5 милиони допаѓања и беше споделена над 2,5 милиони пати.

Јануари 2021: Претседателот кој ја изгуби платформата

Малку кој политичар го користел Твитер на начинот на кој тоа го правеше Доналд Трамп.

Со повеќе од 88 милиони следбеници за време на неговиот прв мандат во Белата куќа, Трамп ја користеше платформата за директна комуникација со јавноста – преку остри пораки, објави со големи букви и чести напади врз политичките противници.

Но, неговото ширење непроверени информации и импулсивниот стил на комуникација доведоа до сè поголеми несогласувања со социјалните мрежи, особено за време на пандемијата на коронавирусот и по претседателските избори во 2020 година.

Во 2020 година Трамп сподели видео во кое лажно се тврдеше дека лекот хидроксихлорокин е ефикасен против коронавирусот. Твитер подоцна ја отстрани објавата.

Клучниот момент се случи на 8 јануари 2021 година, два дена по упадот на негови поддржувачи во американскиот Конгрес во обид да се спречи потврдувањето на победата на Џозеф Бајден.

Твитер соопшти дека трајно го суспендира профилот на Трамп, наведувајќи дека две негови објави ги прекршиле правилата против поттикнување насилство.

Ноември 2022: Почетокот на ерата на Илон Маск

По забраната на Твитер, Доналд Трамп во февруари 2022 година ја започна сопствената платформа за објави, Трут Соушал.

Неколку месеци подоцна, Илон Маск, еден од најбогатите луѓе во светот и поддржувач на идејата за поширока слобода на говорот, постигна договор да го купи Твитер за околу 44 милијарди долари.

„Се надевам дека дури и моите најголеми критичари ќе останат на Твитер, бидејќи тоа е значењето на слободата на говорот“, напиша Маск во тоа време.

Во ноември 2022 година, по анкета спроведена меѓу корисниците, Маск објави дека профилот на Трамп ќе биде вратен.

Декември 2022: Судирот меѓу Ендрју Тејт и Грета Тунберг

Твитер со години беше место каде што јавните расправи можеа да се претворат во вирални моменти за само неколку часа.

Таков беше случајот со онлајн инфлуенсерот Ендрју Тејт и климатската активистка Грета Тунберг.

Во декември 2022 година, Тејт ја нападна Тунберг поради нејзиниот активизам за животната средина, наведувајќи дека поседува 33 автомобили и фалејќи се со својот луксузен автомобил Бугати.

Тој ѝ понуди да ѝ испрати список со емисиите на неговите возила.

Одговорот на Тунберг стана една од најсподелуваните реакции на платформата. Таа иронично му одговори и објави измислена електронска адреса со која го исмеа неговото фалење.

Мај 2023: Неуспешното претставување на Рон Десантис

По преземањето од Илон Маск, дел од корисниците почнаа да се дистанцираат од платформата, но републиканскиот гувернер на Флорида, Рон Десантис, гледаше можност за директно обраќање до гласачите.

На 24 мај 2023 година тој ја објави својата претседателска кандидатура преку аудиопренос во живо на Икс.

Сепак, настанот беше проследен со технички проблеми, прекини, несредени разговори и конечно прекинување на преносот.

Неговите политички противници веднаш го искористија неуспехот. Доналд Трамп на својата платформа Трут Соушал напиша дека лансирањето на Десантис на Твитер било „катастрофа“.

2022–2023: Збогум на сината птица

Откако Илон Маск го презеде Твитер, платформата во 2023 година беше преименувана во Икс, а препознатливото лого со сината птица беше заменето.

Промените предизвикаа заминување на дел од познатите корисници, особено од редовите на актерите и јавните личности.

Меѓу оние кои престанаа активно да ја користат платформата беа Марк Хамил, Вупи Голдберг, Шонда Рајмс и Барбра Стрејсенд.

Некои од нив преминаа на Блускај, нова социјална мрежа која започна како експериментален проект во 2019 година под раководство на поранешниот директор на Твитер, Џек Дорси.

По изборот на Маск за раководител на Одделот за владина ефикасност во администрацијата на Доналд Трамп, процесот на напуштање на платформата продолжи.

Дваесет години по своето појавување, Твитер – денес Икс – останува една од највлијателните и најконтроверзни платформи во историјата на интернетот. Од кратки пораки од 140 знаци до глобални политички и општествени движења, тој остави трага врз начинот на кој светот комуницира, се расправа и ги следи настаните.

Првиот твит на основачот на „Твитер“ продаден за 2,9 милиони долари

Почитуван читателу,

Нашиот пристап до веб содржините е бесплатен, затоа што веруваме во еднаквост при информирањето, без оглед дали некој може да плати или не. Затоа, за да продолжиме со нашата работа, бараме поддршка од нашата заедница на читатели со финансиско поддржување на Слободен печат. Станете член на Слободен печат за да ги помогнете капацитетите кои ќе ни овозможат долгорочна и квалитетна испорака на информации и ЗАЕДНО да обезбедиме слободен и независен глас кој ќе биде СЕКОГАШ НА СТРАНАТА НА НАРОДОТ.

ПОДДРЖЕТЕ ГО СЛОБОДЕН ПЕЧАТ.
СО ПОЧЕТНА СУМА ОД 100 ДЕНАРИ

Видео на денот