Купувањето прв имот денес претставува еден од најголемите предизвици за младите луѓе. Многумина веруваат дека решавањето на ова прашање ќе надмине голем дел од нивните проблеми, но не е лесно да се стигне до таму. Зголемувањето на цените за квадратен метар, зголемената инфлација и неповолните услови за задолжување се главните предизвици за младите луѓе не само во Србија, туку и низ цела Европа. Затоа многумина го одложуваат решавањето на ова прашање, што се рефлектира и во статистиката што покажува колку долго младите луѓе остануваат во домот на своите родители.

Според податоците од европската агенција за статистика Евростат за 2023 година, просечната возраст кога младите луѓе го напуштаат домот на своите родители во Европската Унија е 26 години. Сепак, постојат значителни разлики од земја до земја. Во Финска, Шведска и Данска, младите луѓе обично заминуваат на 20 или 21 година, додека во Хрватска, Словачка, Грција, Шпанија, Бугарија и Италија тоа обично не се случува пред триесеттата година.

Во Хрватска, младите луѓе најдолго остануваат во домот на своите родители – во просек до 30,2 години. По нив следуваат Словачка со 29,6 и Шпанија со 29,4 години. Спротивно на тоа, најдобро рангирани земји се Финска, Данска и Шведска, каде што младите луѓе заминуваат од своите родители веќе на 20 или 21 година. Податоците на ОЕЦД покажуваат дека вкупниот број на млади возрасни лица кои сè уште живеат со своите родители е особено висок во Јужна Европа. Италија има највисок процент – дури 80% од луѓето на возраст од 20 до 29 години не живеат самостојно, по што следуваат Грција со 78%, Шпанија со 77% и Португалија со 76%.

Купувањето прв имот е предизвик за младите луѓе низ цела Европа, но многу земји ја препознаваат важноста на поддршката на оваа популација преку субвенции, поволни заеми и даночни олеснувања.

Во Франција, пример е Prêt à Taux Zéro (PTZ) – субвенциониран станбен кредит со нулта каматна стапка, кој им овозможува на младите луѓе да ја отплатат само главнината на долгот без камата. Програмата е особено фокусирана на станови во региони со високи трошоци за домување, а во 2021 година, преку оваа програма беа купени над 110.000 новоизградени станови. Во Италија, преку Fondo di Garanzia Prima Casa, државата гарантира до 80% од хипотеката за млади лица до 36 години, со дополнителни даночни олеснувања. Слично на тоа, Германија ја нуди програмата Baukindergeld и меки заеми преку KfW Bank, додека Холандија ѝ нуди на Starterslening, а Норвешка на програмата Startlån со субвенционирана камата.

Во Источна Европа, Унгарија има програма CSOK која им обезбедува на младите семејства грантови до 30.000 евра, додека Чешка субвенционира купување станови во помалите градови. Полска имаше програма Rodzina na Swoim (Семејство самостојно) која субвенционираше камата за станбени кредити за млади парови, но ефектите од програмата не беа целосно позитивни – таа доведе до пораст на цените на недвижностите во побогатите области. Поддршка за млади лица со ниски приходи Eurofound известува дека многу земји од ЕУ имаат програми за финансиска поддршка кои не се исклучиво насочени кон млади лица, туку можат да ги користат младите лица ако припаѓаат на домаќинства со ниски приходи.

Овие програми претставуваат дополнителна помош за младите луѓе полесно да го добијат својот прв имот, но предизвиците остануваат, особено кога станува збор за рамнотежата помеѓу растечките цени на недвижностите и достапните субвенции- пишува Каматица.