Игор Јосифов е визуелен и перформанс уметник чија 25-годишна меѓународна практика го позиционира огнот како инструмент на уметничко истражување, а неговото најново дело „Тело од оган“ можеше да го посведочи и публиката во Скопје.

Проектот „Тело од оган“ го испитува прагот помеѓу материјалната трансмутација и естетската појава. Огнот не функционира како деструктивна сила, туку како примарен соработник и сведок во уметничкото дело.

На фестивалот „Скопско лето“ го изведе мултимедијалниот перформанс со наслов „Тело од оган“. Со каква намера одлучи со тој концепт по долго време да се претставиш во Скопје?

– Благодарен сум му на „Скопско лето“ за поканата и за просторот што ми го отстапи за да го споделам мојот креативен процес со домашната заедница, пред да заминам таму каде што традициите на огнот имаат најдлабоки корени. Силвија Стојановска создаде интерактивна визуелизација на „Тело од оган“, со музика на Ивана Драгшиќ. Винарската визба „Камник“ беше вински спонзор на настанот.

Враќањето во Скопје пред патувањето за Џингдежен ми беше неопходно. Секое дело што го создавам е меѓусебно поврзано. Овој перформанс означи клучен праг на кој јавно го артикулирав значењето на огнот: прочистување, симболична трансформација и колективно сведоштво. Огнот е јазик на ритуалот. Со овој перформанс овде ѝ оддадов почит на мојата заедница пред да го продолжам моето подлабоко истражување во Кина, каде што ќе ги интегрирам техниките со стакло и керамика. Лиено стакло, дување стакло, порцелан и керамика. Тоа не се посебни практики, туку поглавја од едно исто истражување.

Огнот е постојан придружник во креацијата на твоите визуелни дела. Како се случи да го избереш за свој сојузник?

– Работам со оган веќе 25 години. Уште од детството бев фасциниран од оној момент кога контролата му се препушта на самиот процес. Таа фасцинација никогаш не исчезна.

Огнот ме избра мене, исто толку колку што јас го избрав него. Со текот на времето, престанав да се обидувам да го контролирам и почнав да го слушам. Таа промена од доминација кон дијалог стана темел на мојата практика. По 25 години, јас имам целосна контрола врз секоја секунда. Мојот здив е инструментот. Начинот на кој дишам директно ја контролира јачината и насоката на пламенот. Вистинската трансформација се случува за време на интензивна, непрекината работа; како моето искуство во Чикаго, каде што работев по 10 часа секој ден, 10 дена по ред, за да ја создадам инсталацијата за изложбата. Ова бара апсолутно присуство, целосна свесност во секој миг. Перформансот со оган е медитација.

Твоите уметнички дела ги создаваш низ процес на инсталација, перформанс, интервенција во простор. Што за тебе е уметноста?

– Уметноста е живот, рефлексија на начинот на кој живееме. Вистинската уметност поставува неодговорени прашања. Кога изведувам перформанс со оган во простор, нешто во просторијата се менува. Преку огнот, стаклото, перформансот и просторната интервенција, создавам искуства во кои луѓето ја чувствуваат промената во своите тела, а не само во својот ум. Уметноста е јазикот што го користиме кога зборовите нè изневеруваат. Таа е единствената преостаната искрена форма на комуникација.

Какви алатки и методологија користиш во твојата работа?

– Во зависност од концептот и проектот, користам исклучиво природни материјали: специјална хартија со која работам и која ја рефлектирам преку оган врз различни материјали, како што се хартија, лен, памук, дрво и метал. Пред секој перформанс се подготвувам во контекст на самиот простор. Работата започнува долго пред јавноста да посведочи на неа. Она што луѓето го гледаат е само моментот на трансформација. Она што ја овозможува таа видливост е невидливата дисциплина.

При создавањето на моите скулптури од стакло и кристал, користам оловен кристал од Нов Зеланд што го топам, како и рециклирано стакло. Многу научив низ соработката со Дејвид Рут во Калифорнија, каде што создавав кристални скулптури и ја совладав оваа ретка техника на лиење стакло.

Некои од твоите претходни дела беа претставени, речиси, низ целиот свет. Каде беше во последниве неколку години?

– Во изминатите пет години беа фокусирани на закрепнување и трансформација. По долга правна битка, успешно си го вратив сопствениот креативен труд од над дваесет години, кој ми беше одземен. Ова суштински ја промени мојата практика. Ова патување го документирам во филм за да споделам една реалност со која се соочуваат многу уметници: борбата меѓу институционалната поддршка и независниот опстанок.

Во периодот од 2024 до 2025 година, завршив уметничка резиденција во „Винстон студиос“ (Winston Studios) во Лос Анџелес, каде што ги вратив моите дела од Сан Франциско. Во „Банката на Амадор“ (Bank of Amador) создадов мурален портрет на Амадеус Џанини (1870-1949), легендарниот италијанско-американски банкар и основач на денешната „Банка на Америка“ (Bank of America). Џанини го обнови Сан Франциско по земјотресот во 1906 година. Муралот доби признанија во списанијата „Интериор дизајн“ (Interior Design Magazine), „Модерн лакшури“ (Modern Luxury) и во весникот „Сан Франциско егзаминер“ (San Francisco Examiner).

Во 2025 година, бев на резиденција во меѓународниот центар за уметности „Сите интернасионал дез арт“ (Cité Internationale des Arts) во Париз, за време на резиденцијата имав чест да бидам поканет од Македонската амбасада во Париз, каде што изложив дела и кристални скулптури кои ја опфаќаат мојата 25-годишна практика. Моментално се подготвувам за уметничкиот центар „Таосичуан“ (Taoxichuan Art Center) во Џингдежен, Кина (од август до ноември 2026 година), каде што ќе се фокусирам на скулптури од стакло интегрирани со керамика.

Пред 20-ина години беше близок соработник на Марина Абрамовиќ. Колку тоа искуство остави белег во твојата работа?

– Работата со Марина беше трансформативна. Се запознавме во 2007 година и соработувавме неколку години. Таа соработка кулминираше со историската изложба во Музејот на модерна уметност (MoMA) во 2010 година. Тоа беше првпат во историјата на оваа институција на еден перформанс-уметник да му биде отстапена таква платформа. Настанот беше документиран во филмот на ХБО, „Уметникот е присутен“ (The Artist Is Present).

Научив многу од ова искуство, но секогаш знаев дека мојот пат ќе се раздвои. Сега сум целосно фокусиран на сопствениот процес: уметнички резиденции ширум светот, огнот како мој главен сојузник, трансмутација на материјалите и творештво вкоренето во специфични географии. Ја користам таа практика за да истражувам територии до кои имам пристап. Таму каде што огнот, здивот и свеста стануваат едно.

(Разговорот е објавен во „Културен печат“ број 340, во печатеното издание на весникот „Слободен печат“ на 18-19.7.2026)