Иранската фудбалска репрезентација на 30 јуни го напушти Мексико по елиминацијата од Светското првенство и со тоа го симна најголемиот дел од товарот на одговорност од американското Федерално истражно биро (ФБИ), кое е носител на проектот за превенција и заштита на овој турнир.

Поради заканите од тероризам, дронови, сајбер-напади и насилни протести, турнирот беше означен како најголем безбедносен предизвик за трите домаќини – САД, Канада и Мексико. Турнирот беше проследен и со проблеми надвор од теренот, бидејќи на Иран му беше одбиено барањето сите натпревари да ги игра во Мексико, но сепак нивниот тренинг-камп беше преместен од Аризона во мексиканска Тихуана, а на одделни членови на стручниот штаб не им беа одобрени американски визи. Американските власти го одбија и барањето Иран да допатува во САД два дена пред натпреварите во Лос Анџелес, иако за последниот натпревар делумно ги ублажија ограничувањата. За време на првенството иранската репрезентација избегнуваше директни коментари за војната, но им оддаде почит на жртвите од ракетниот напад врз основното училиште во градот Минаб, на југот од Иран, на почетокот на конфликтот, а играчите во соблекувалната на стадионот во Лос Анџелес, каде што играа против Белгија, оставија порака за мир меѓу сите народи.

Организаторите најмногу стравуваа од тероризам на т.н. „осамени волци“, кој претставува форма на политички или идеолошки мотивирано насилство што поединци го планираат и извршуваат самостојно, без директни наредби, логистичка или финансиска поддршка од пошироки терористички организации – но досега нивниот простор за дејствување беше значително ограничен.

Светското првенство во фудбал се ближи кон крајот (финалето е на 19 јули), а со неговото завршување ќе биде окончана и безбедносна операција без преседан, која бара координација на стотици агенции и целосно нова архитектура за управување со ризиците на глобално спортско ниво.

Натпреварувањето, кое и онака бара огромно ниво на организација и логистика, овојпат со 48 репрезентации, 36 базни кампови, 11 стадиони и околу 10 милиони навивачи, сигурно ќе остане запаметено како еден од најсложените и безбедносно најризичните спортски настани во поновата историја. До крајот остануваат уште неколку натпревари, а мерките за заштита и понатаму се актуелни на стадионите, во зоните за собирање и на сообраќајните правци, како и координацијата меѓу повеќе служби, особено во превенцијата и заштитата од тероризам.

Сложената политичка состојба во светот, која во голема мера ја вжешти американскиот претседател Доналд Трамп, дополнително ја отежна задачата без преседан за американските полициски и разузнавачки служби. Федералното истражно биро (ФБИ), кое работи во рамките на Министерството за правда на САД, темелно се подготви за Мундијалот, бидејќи уште пред првите натпревари ги детектираше можните извори на насилство. ФБИ изврши 300.000 безбедносни проверки на играчи, тренери и персонал, додека државните и локалните власти во градовите каде што се играа натпреварите беа задолжени за одржување на јавниот ред надвор од спортските објекти. Централната канцеларија има истражна надлежност за прекршување на повеќе од 200 категории федерални закони, а за разлика од Централната разузнавачка агенција (ЦИА), која нема овластувања за спроведување на законот и е насочена кон прибирање разузнавачки информации во странство, ФБИ пред сè е домашна агенција која одржува 56 теренски канцеларии во поголемите градови во САД.

Искусниот полициски функционер Каш Пател, по потекло од Уганда, кога минатата година беше именуван за директор на ФБИ, изјави дека е свесен оти безбедноста на Светското првенство е задача на неговата кариера, но дека располага со организациско знаење и вештини за успешно да ја координира. Пател истакна дека безбедносниот модел на Мундијалот е сличен на оној воспоставен во соработка со италијанската полиција за Зимските олимписки игри, одржани во февруари во Милано и Кортина д’Ампецо, кој послужил како клучна обука за заштита на американските посетители и спортисти. Директорот на ФБИ нагласува дека размената на разузнавачки информации се одвивала во реално време, а во Меѓународниот центар за полициска соработка (IPCC) клучна улога имаат и меѓународните партнери, како што е Мароко, кои имаат експертиза во обезбедување големи спортски настани. Важна улога имаат и полицајците од земјите чии репрезентации учествуваат на првенството, бидејќи тие беа (или сè уште се) присутни во САД, Канада и Мексико за да помогнат во комуникацијата со своите навивачи, во деескалацијата на конфликтите и во давањето поддршка на локалните безбедносни органи. Во четирите градови каде што настапуваше нашата репрезентација на Мундијалот престојуваше и група полициски службеници од Босна и Херцеговина, но немаше потреба да интервенираат заедно со американските или канадските колеги, бидејќи босанските навивачи, кои се државјани на САД, се однесуваа патриотски и без прекршување на домашните закони. Полицијата не интервенираше ниту во калифорниската Санта Клара, кога навивачите на БиХ во еден момент почнаа да скандираат „Палестина, Палестина“, иако тоа не им одговараше на Американците, со оглед на тоа што САД го поддржуваат Израел, кој во последниот конфликт речиси целосно го разурна Појасот Газа, каде што живеат два милиони Палестинци.

(Авторот е новинар, публицист и воено-политички аналитичар)

Вијести

ЈАЗИКОТ НА КОЈ СЕ НАПИШАНИ, КАКО И СТАВОВИТЕ ИЗНЕСЕНИ ВО КОЛУМНИТЕ, НЕ СЕ СЕКОГАШ ОДРАЗ НА УРЕДУВАЧКАТА ПОЛИТИКА НА „СЛОБОДЕН ПЕЧАТ“