Стан од 80 метри во Дебар Маало за 250.000 евра, за воздух на градежна парцела, на која допрва треба да се изгради зграда и купувачот да добие стан се плаќа по 1.500 евра по квадратен метар. Половен стан пак на кој му треба целосно реновирање не може да се купи под 1.200 евра за квадратен метар. Агенциите за недвижности децидни, пазарот и побарувачката ги диктираат цените, ако има поголема побарувачка, цените одат нагоре. Урбанистите пак се во паника. Велат дека Скопје треба да се затвори по принцип на големите метрополи, бидејќи ако продолжи бетонизацијата, за кратко време ќе нема ниту вода за пиење, ниту пак ќе може да издржи канализациската мрежа.

Рекордни цени

Во Агенциите за недвижности велат дека продажбата на станови посебно во Скопје продолжува да бележи значителен раст, а цените на становите во последните неколку години достигнуваат рекордни нивоа. Според нивни анализи на пазарот, просечната цена на стан во главниот град се движи околу 1.800 евра за квадратен метар, што претставува значително зголемување во споредба со претходните години.

– Највисоки цени традиционално се забележуваат во централните делови на градот. Во општините Центар, Аеродром и Карпош, квадратен метар од стан често се продава за над 2.000 евра, а во некои нови и луксузни објекти цената може да достигне и 2.500 до 3.000 евра за квадрат. Во одредени случаи, особено кај новоградбите во центарот на градот, купувачите плаќаат и повеќе од 3.000 евра за квадратен метар, што претставува рекордна цена за станбен простор во Скопје – велат во една скопска агенција за недвижности.

Од таму објаснуваат дека во периферните општини или во постари згради цените се пониски. Според анализите на пазарот, становите надвор од центарот на Скопје во просек се продаваат за околу 1.500 евра по квадрат, иако цената варира во зависност од локацијата, староста на објектот и квалитетот на градбата.

Урбанистите сметаат дека главна причина за високите цени се сè помалку локации за градба, па инвеститорите на сопствениците им даваат и нереално високи цени за купување на парцелите.

– Најмалку купуваат скопјани. Нерамномерниот регионален развој ги принуди граѓаните од другите градови да доаѓаат во Скопје. Но лично сметам дека Скопје треба да се затвори. Нема веќе хумано живеење, сè е бетонизирано, нема паркови, зеленило, нема паркинг. Треба ревизија на ГУП, но и на деталните урбанистички планови по општините. Нема закон за купување на воздух наместо на изграден стан, купувачите купуваат станови на хартија за да заштедат, бидејќи добиваат пониска цена – вели урбанистот Никола Велковски.

Изнајмување или продажба на стан – која е подобрата одлука?

Експертите за недвижности велат дека растот на цените е резултат на повеќе фактори. Меѓу најважните се зголемените трошоци за градежни материјали, инфлацијата, растот на платите во одредени сектори, но и големата побарувачка за станови во главниот град. Дополнително, дел од граѓаните ги гледаат недвижностите како сигурна инвестиција, што дополнително ја зголемува побарувачката. Според истите анализи, во последните години цените на становите во Скопје пораснале за повеќе од 20 проценти, а во одредени периоди годишниот раст достигнал и над 22 проценти.

Стан „на хартија“ за 1.500 евра по квадрат

Сè почесто станови се продаваат уште пред да започне нивната изградба. Во многу нови проекти инвеститорите нудат станови „на хартија“, односно во фаза кога објектот сè уште не е изграден, по цена од околу 1.500 евра за квадратен метар.

Оваа практика во последните години станува сè поприсутна на пазарот. Купувачите често се одлучуваат за ваков тип на инвестиција бидејќи цената на станот во почетната фаза на изградба е пониска отколку кога објектот ќе биде целосно завршен. Според агенциите за недвижности, кога зградата ќе биде готова, истиот стан може да достигне цена и од 1.800 до 2.000 евра по квадрат, особено ако се наоѓа во популарни делови на градот. За многу граѓани купувањето стан уште во рана фаза е начин да се заштеди, но експертите предупредуваат дека ваквата одлука носи и одредени ризици.

Левица: Власта е глува на крикот на младите – Собранието го одби пакетот закони за младите семејства

Еден од најчестите проблеми е можноста за доцнење во изградбата, што може да значи дека купувачите ќе мора да чекаат подолго од планираното за да го добијат својот стан. Во одредени случаи, постои и ризик инвеститорот да се соочи со финансиски проблеми, што може дополнително да го одложи проектот. Од друга страна, инвеститорите истакнуваат дека продажбата на станови во рана фаза им помага да обезбедат средства за изградба на објектот. Ваквиот модел на продажба е широко распространет и во други европски земји, каде што купувањето стан пред изградба се смета за вообичаена практика на пазарот на недвижности.

Експертите советуваат граѓаните кои размислуваат за купување стан „на хартија“ внимателно да го проверат инвеститорот, неговите претходни проекти и документацијата за градба. Исто така, важно е договорот за купопродажба да биде јасен и да содржи рокови за изградба и услови во случај на доцнење.

И покрај ризиците, интересот за вакви станови останува висок. Причината е што многу купувачи очекуваат дека цените на недвижностите во Скопје ќе продолжат да растат, па раното купување го гледаат како долгорочна инвестиција.