Нашиот мозок расте и се менува до 30-тата: Научниците открија 5 фази на развој на мозокот
Ново истражување од Универзитетот во Кембриџ покажува дека човечкиот мозок не се развива рамномерно од раѓање до старост, туку минува низ пет јасни фази, со клучни пресвртни точки на 9, 32, 66 и 83 години, пишува „Би-би-си“.
Препорачано
-
1
-
2
-
3
View this post on Instagram
Истражувањето се базира на мозочни скенирања на околу 4.000 луѓе до 90 години, и е објавено во списанието „Nature Communications“. Научниците откриваат како мозокот „се преподредува“ низ животот и како тоа може да се поврзе со ризикот за ментални болести и деменција.
| Фаза | Возраст | Главни карактеристики | Ризици / важни моменти |
|---|---|---|---|
| Детство | 0–9 | Брз раст, прекумерни синапси, мозокот „истражува“ | Ран развој, учење основни вештини |
| Адолесценција | 9–32 | Расте ефикасноста на невронските врски, мозокот станува „безмилосно ефикасен“ | Најголем ризик за ментални заболувања, врв на когнитивните способности |
| Возрасни години | 32–66 | Стабилна фаза, бавно опаѓање на ефикасноста | Плато на интелигенција и личност |
| Рано стареење | 66–83 | Мрежите на мозокот се специјализираат, регионите стануваат посамостојни | Ризик од деменција, хипертензија |
| Доцно стареење | 83+ | Поизразени промени, ограничени податоци | Напредно стареење, пад на когнитивните функции |
Петте фази на развој на мозокот
1. Детство (од раѓање до 9 години)
– Мозокот расте брзо.
– Се создаваат многу нови врски (синапси), кои потоа се „трошат“ за да се направи место за поефикасни врски.
– Мозокот е помалку ефикасен, како дете што истражува низ парк без јасен правец.
2. Адолесценција (од 9 до 32 години)
– Почнува од 9 години со значајно зголемување на ефикасноста на мозокот.
– Мозокот станува „безмилосно ефикасен“.
Ова е период со најголем ризик за појава на ментални заболувања. Адолесценцијата трае многу подолго отколку што се мислеше порано — дури до раните 30-ти години. Единствена фаза кога ефикасноста на мозокот се зголемува, со врв во раните 30-ти години.
3. Возрасни години (од 32 до 66 години)
– Мозокот влегува во најдолгата стабилна фаза.
– Ефикасноста на невронските мрежи почнува бавно да опаѓа.
Ова соодветствува на „плато“ на интелигенцијата и личноста кај многумина.
4. Рано стареење (од 66 до 83 години)
Не е нагло опаѓање, туку промена во начинот на кој различни региони на мозокот комуницираат. Функционалните мрежи се повеќе се издвојуваат и стануваат поспецијализирани. Во овој период се зголемува ризикот од деменција и хипертензија.
5. Доцно стареење (83+ години)
Промени слични на раното стареење, но поизразени. Податоците се помалку достапни поради помал број на здрави возрасни за скенирање.
Зошто овие години се важни? Д-р Алекса Мосли истакнува дека овие возрастни пресвртни точки се поврзуваат со:
– Пубертет (~9 години)
– Социјални и лични промени во раните 30-ти години
– Здравствени проблеми во доцните 60-ти
– Напредно стареење во 80-тите години
Ова истражување нагласува колку нашиот мозок постојано се менува низ животот и дека различните фази на развој и стареење имаат значајно влијание врз менталното здравје и когнитивните способности. Разликите во „поврзаноста“ на мозокот можат да влијаат на внимание, меморија, јазик и различни видови однесување.
Иако резултатите се во согласност со нашето разбирање за стареењето на мозокот, не секој ќе ги доживее овие промени во истите години. Сепак, студијата нуди вредни сознанија кои можат да помогнат во разбирањето на менталните и невролошките состојби и нивниот развој низ животниот век.
