Додека спиеме, мозокот не мирува. Напротив, во текот на ноќта активира сложен систем за отстранување на штетните материи што се наталожуваат во текот на денот, а научниците сметаат дека токму овој процес може да игра важна улога во заштитата од деменција и други невродегенеративни заболувања.

Нова научна анализа, објавена во списанието „Саенс“, покажува дека нарушениот сон, хроничниот стрес, депресијата, кардиоваскуларните заболувања и стареењето можат да ги нарушат природните мозочни ритми кои овозможуваат ефикасно отстранување на метаболичкиот отпад за време на спиењето.

Мозокот се „пере“ додека спиеме

Истражувањето објаснува дека за време на длабоките фази на спиењето се активира таканаречениот глимфатички систем – мрежа задолжена за отстранување на штетните протеини и другите отпадни материи што се натрупуваат во текот на денот.

Според авторката на студијата, неврологот д-р Мајкен Недергард од Универзитетскиот медицински центар во Рочестер, сè повеќе докази укажуваат дека нарушувањето на овој систем може да биде значаен фактор во развојот на невродегенеративни заболувања.

За време на длабокиот сон доаѓа до координирана активност на невротрансмитерите, што предизвикува ширење и стеснување на ситните крвни садови и овозможува движење на цереброспиналната течност низ мозочното ткиво. На тој начин се отстрануваат потенцијално штетните протеини, меѓу кои бета-амилоидот и тау-протеинот, кои се поврзуваат со Алцхајмеровата болест.

Лошиот сон го нарушува природното чистење на мозокот

Кога сонот е краток или често се прекинува, природните ритми на мозокот се нарушуваат, а процесот на отстранување на отпадните материи станува помалку ефикасен. Со текот на времето тие можат да се наталожат и да придонесат за оштетување на мозочните клетки.

Научниците посочуваат дека постои двонасочна врска помеѓу сонот и деменцијата. Од една страна, лошиот сон може да го забрза натрупувањето на штетните протеини и воспалителните процеси во мозокот, а од друга страна, раните промени поврзани со невродегенеративните заболувања дополнително го нарушуваат квалитетот на спиењето.

Истражувањето покажува и дека поголемата варијабилност на срцевиот ритам за време на спиењето би можела да биде показател за поквалитетен длабок сон и поефикасна работа на глимфатичкиот систем. Сепак, научниците нагласуваат дека се потребни дополнителни истражувања за да се потврди оваа поврзаност.

Стручњаците препорачуваат редовен распоред за спиење, седум до осум часа сон, секојдневна физичка активност, намалување на стресот и избегнување на екрани и стимуланси пред спиење. Според нив, квалитетниот сон не е само одмор, туку важен фактор за зачувување на здравјето на мозокот и намалување на ризикот од деменција.

Научниците го открија дневниот број на чекори што може да ја одложи Алцхајмеровата болест за 7 години