Најавениот состанок во Брисел на работната група која требаше да донесе некаква преодна одлука за визниот режим за камионџиите, е одложен за петок. Статусот на меѓународни превозници е сè уште неизвесен, додека последиците од примената на Шенгенските правила веќе стануваат видливи на терен.

Возачите кои го надминуваат дозволениот лимит на престој се третираат како нелегални мигранти, нивните камиони остануваат на терминалите низ Европа, а прашањето што кружи е колку долго превозниците ќе имаат трпение пред повторно да го запрат сообраќајот на границите. Билјана Муратовска, генерална секретарка на „Макам транс“ за „Слободен печат“ вели дека нивните претставници секако ќе учествуваат на состанокот, но како набљудувачи.

– Првично состанокот беше најавен за понеделник, 23 февруари, па беше одложен за денес, сега новата информација е дека состанокот ќе се одржи во петок. Ние сме професионалци, транспортот ни е основна дејност и не знам зошто се одложува состанокот. Во меѓувреме проблемите остануваат, контролите се постојани, а застојот на границите е видлив- вели Муратовска.

Засега колони има на Ќафасан и во Словенија, а за еден месец проблемот ќе биде уште поголем.

– Ќе треба време да се ангажираат дополнителни возачи од странство ако не се реши проблемот со визите, а тоа ќе има последици по економијата- вели Муратовска.

Европска комисија: Потребно е системско решение на ниво на ЕУ за проблемот со возачите на камиони

Во новата Стратегија за визи, Европската комисија неодамна официјално за прв пат призна дека сегашните правила за престој во Шенген- зоната не одговараат на реалните услови за работа на професионалните возачи на камиони од трети земји и најави воведување посебни решенија што би можеле да го решат долгогодишниот проблем на возачите на камиони. Сегашното правило дозволува престој од максимум 90 дена во период од 180 дена, што за возачите на камиони, кои постојано ги преминуваат границите, во пракса значи ризик од казни, забрани за влез и прекин на работата. Иако не живеат трајно во ЕУ, нивното присуство се смета за туристички престој, што со години предизвикуваше незадоволство кај превозниците, особено од Западен Балкан. Во новата стратегија за визи, Европската комисија наведува дека постојат професии кои „поради природата на нивната работа, честопати мора да останат во неколку земји членки“, и не спаѓаат во категоријата класични мигранти или прекугранични работници. Тие конкретно ги вклучуваат возачите на камиони кои обезбедуваат услуги за европски компании, заедно со спортисти и уметници на турнеја.

Како одговор на овој проблем, Комисијата најавува разгледување на посебен режим на продолжен краток престој на ниво на ЕУ, кој би им овозможил на камионџиите да останат во Шенген-зоната повеќе од 90 дена, без потреба од дозвола за работа или престој, но со строги контроли и јасно дефинирани правила. Но засега решение нема.

Нема официјално соопштение

Брисел, и покрај апелите на домашните превозници да ја продолжат краткорочната Шенген-виза за да можат непречено да вршат меѓународен транспорт, сè уште не даде официјално соопштение, туку ги упати до амбасадите на земјите членки, од кои досега одговорија само Полска и Белгија.

Неѓо Мандиќ, претседател на бизнис-здружението Меѓународен транспорт на Србија, зборуваше за ова за „Блиц“.

– Само Полска и Белгија одговорија, тие одговорија како што очекувавме – дека е можно да се добие работна или престојна виза само ако се вработиме во нивните компании или се преселиме во нивната земја. Сепак, тоа не е она што го сакаме. Сакаме продолжување на краткорочната виза што би била доволна за престој во нашите земји, да вршиме меѓународен транспорт непречено. Значи, од Србија, односно од запад кон Балканот, кон Европа и од Европа кон Србија. Тоа е нешто што треба да биде нормално и тоа е она што го чекаме“, вели Мандиќ.

Неѓо Мандиќ изјави дека засега нема конкретни и позитивни случувања кога станува збор за решавање на проблемите со кои се соочуваат професионалните возачи од земјите надвор од Шенген. Како што потсети, постоел одреден оптимизам во времето на усвојувањето на новата визна стратегија за време на блокадата на возачите, која предвидуваше воведување електронски возачки визи за професионалните возачи на камиони. Сепак, тоа е долгорочно решение, чија имплементација би можела да трае од три до четири години.

Според него, најголемиот проблем е предолгиот транзициски период. Возачите кои го исполнуваат правилото за престој од 90 дена во рок од 180 дена се соочуваат со сериозни последици – за време на граничните контроли се апсат, се депортираат или им е забранет влез во земјите на ЕУ. Тој истакнува дека неодамна има особено изразен проблем на хрватската граница со Босна и Херцеговина, од каде што голем број возачи се вратиле.

Поради таквата ситуација, постои паника меѓу возачите, а некои транспортни компании во Босна и Херцеговина веќе го суспендирале транспортот, бидејќи возачите одбиваат да патуваат без гаранции дека нема да бидат санкционирани. Мандиќ нагласува дека работодавците немаат морално право да инсистираат на заминувања ако не можат да ја обезбедат безбедноста на своите вработени.

Тој најави дека во петок во 12:30 часот треба да се одржи состанок на заедничка работна група, на кој ќе учествуваат претставници на неколку земји погодени од овој проблем. Според информациите што ги добил од неговите колеги од Босна и Херцеговина, нивните власти веќе официјално добиле покана за состанокот, а се очекува да учествуваат и претставниците на Србија. Сепак, Мандиќ истакнува дека е тешко да се предвидат конкретните резултати од тој состанок – останува да се види дали ќе има некаков напредок што би им донел сигурност и олеснување на возачите во нивната работа.

– Секако, луѓето одбиваат да возат тури ако знаат дека ќе бидат уапсени, секако никој не може само да се движи и да се вработи така – ова се многу екстремни решенија. Последниот разговор беше многу непријатен, сите наши барања беа целосно одбиени и бевме навистина сериозно разочарани. Особено кога станува збор за меѓународен транспорт – мора да има најсовремени возила, тие чинат од 150 до 250 илјади евра, сите се лизинг, ратите за кредит се многу високи, па затоа мора да се плаќа секој месец, да се работи. Од друга страна, тоа е и нешто што нè става во дилема кога донесуваме она што некои мислат дека е лесно да се донесе – одлука со блокади. Ова е најтешкото нешто што треба да се постигне бидејќи со него се запираме себеси, ги запираме другите, од друга страна ниту ние ниту другите не генерираме приход – објаснува Мандиќ.

Петок е клучниот ден

Превозниците предупредуваат дека петок е клучен ден, бидејќи тогаш ќе се одржи меѓународниот онлајн состанок на заедничката работна група, додека 1 април е рокот кога земјите од Европската Унија би можеле строго да го применат правилото за максимален 90-дневен престој во рок од 180 дена. Иако формално се зборува за 90 дена, во пракса тој рок е уште пократок. Како што објаснува тој, возач кој поминал 80 или повеќе дена во Шенген практично повеќе не смее да започне нова тура, бидејќи тие често траат седум, осум или повеќе дена, а секое пречекорување на престојот – дури и за еден ден – може да значи депортација, парична казна и едногодишна забрана за влез, што остава сериозни последици за кариерата.

Бројот на можни тури за шест месеци дополнително зависи од дестинацијата. Најчестите рути до Германија, Белгија, Холандија и Франција траат помеѓу седум и девет дена, што значи дека само неколку тури можат да се направат во рамките на дозволените 90 дена.

Според неговите зборови, досега, транспортните компании работеа со просек од три до четири тури месечно, што овозможи покривање на трошоците, исплата на плати и одржување на бизнисот. Доколку новата, построга примена на правилата стапи во сила, ефективната работа во Европската Унија би можела да се намали на само десет дена месечно, што, како што предупредува, не е доволно за одржлив бизнис или за опстанок на компаниите и возачите.