Постои растечка контроверзност околу неодамнешните докази што сугерираат дека мистериозна сила позната како темна енергија можеби се менува на начин што го предизвикува нашето сегашно разбирање за времето и просторот, пренесува „Би-би-си“.

Анализата од јужнокорејски тим наговести дека, наместо Универзумот да продолжи да се шири, галаксиите би можеле да бидат повлечени заедно од гравитацијата, што завршува со она што астрономите го нарекуваат „Голем колапс“ (Big Crunch).

Вклучените научници веруваат дека можеби се на работ на едно од најголемите откритија во астрономијата во последната деценија.

Други астрономи ги доведоа во прашање овие откритија, но не беа во можност целосно да ги отфрлат тврдењата на јужнокорејскиот тим.

Астрономите претходно мислеле дека ширењето на Универзумот, кое започна со Големата експлозија пред околу 13,8 милијарди години, треба постепено да се забави поради гравитацијата.

Потоа, докази за темната енергија биле откриени во 1998 година како сила што го забрзува ширењето на Универзумот. Студиите за многу светли експлодирачки ѕвезди наречени супернови покажале дека наместо да забавуваат, далечните галаксии всушност се забрзуваат оддалечувајќи се една од друга.

Некои теории сугерираа дека овој постојано забрзувачки Универзум прво би можел да ги рашири ѕвездите толку далеку што речиси ништо нема да биде видливо на ноќното небо и, што е уште пошокантно, на крајот би можел дури и да ги раскине самите атоми во „Големо кинење“ (Big Rip).

Контроверзноста започна во март со неочекувани резултати од инструмент на телескоп во пустината во Аризона наречен Спектроскопски инструмент за темна енергија или „Деси“ (Desi).

„Деси“ беше изграден за да открие повеќе за темната енергија. Тој го следеше забрзувањето на милиони галаксии со извонредни детали, но астрономите не ги очекуваа резултатите до кои дојде.

Податоците наговестуваа дека забрзувањето на галаксиите се променило со текот на времето, нешто што не е во согласност со стандардната слика, според професорот Офер Лахав од Универзитетскиот колеџ во Лондон, кој е вклучен во проектот „Деси“.

– Сега, со оваа променлива темна енергија што оди нагоре, а потоа надолу, повторно ни треба нов механизам. И ова би можело да биде потрес за целата физика – рекол тој.

Потоа, во ноември, Кралското астрономско друштво или „РАС“ (RAS) објави истражување од јужнокорејски тим кое се чини дека го поддржува ставот дека чудноста на темната енергија е уште почудна.

Проф. Јанг Вук Ли од Универзитетот Јонсеи во Сеул и неговиот тим се вратија на податоците за супернова кои првпат ја открија темната енергија пред 27 години. Наместо да ги третираат овие ѕвездени експлозии како да имаат една стандардна осветленост, тие се прилагодија на возраста на галаксиите од кои доаѓаат и пресметаа колку всушност биле светли суперновите.

Ова прилагодување покажа дека не само што темната енергија се менувала со текот на времето, туку, шокантно, дека забрзувањето се забавувало.

– Ако темната енергија не е константна и ослабува, ова ќе ја промени целата парадигма на модерната космологија – објаснил професор Ли.

Ако, како што сугерираат резултатите на професор Ли, силата што ги оддалечува галаксиите една од друга, темната енергија, ослабува, тогаш една можност е таа да стане толку слаба што гравитацијата ќе почне да ги влече галаксиите назад заедно.

– Наместо да заврши со „Големо кинење“, „Големиот колапс“ сега е можност. Кој исход ќе победи зависи од вистинската природа на темната енергија, за која сè уште не го знаеме одговорот – рекол проф. Ли.

Работата на проф. Ли е проверена од колеги експерти и објавена во почитувано списание на „РАС“. Но, неговите тврдења воопшто не се прифатени добро од многу постари астрономи кои работат во оваа област, како што е професорот Џорџ Ефстатиу од Институтот за астрономија на Универзитетот Кембриџ.

Но, проф. Ли силно ги отфрла ваквите критики.

– Нашите податоци се базираат на 300 галаксии. Статистичката значајност е приближно една во трилион шанса да биде случајност. Значи, цврсто верувам дека нашето истражување е веќе многу, многу значајно – додал тој.

Откако беа објавени резултатите од Јужна Кореја, два тима ја преиспитаа осветленоста на некои од суперновите. Тие разгледаа претходна студија што се вгради во резултатите од „Деси“ од март, што ја започна целата врева. Двата тима малку се повлекле од првичните навестувања, но навестувањата не исчезнаа, дури и по обемно испитување.

Следствено, ќе продолжи да има страсна, понекогаш контроверзна, дебата за тоа дали космосот нежно ни шепоти за својата вистинска природа или дали астрономите бркаат небесни духови.