Оној кој живее во авторитарна држава, а сепак сака објективно преку интернет да се информира за состојбите во својата земја, има тежок предизвик. Опозициските медиуми се забранети, а странските веб-страници често се блокирани.

Решението: VPN-врска, односно Виртуелна приватна мрежа (ВПМ). Таа има две предности: IP-адресите се маскираат, а содржините се шифрираат. Така може да се пристапи и до блокирани веб-страници и да се оствари човековото право на слобода на печат и информирање. Стотици милиони луѓе ширум светот користат VPN.

Користењето VPN значи доверба

Затоа ваквите мрежи се нелегални или строго ограничени во земји како Кина, Русија, Белорусија, Иран и Северна Кореја. Кој ги користи таму, го прави тоа дискретно, и очекува и од провајдерот да постапува дискретно со податоците што се создаваат. Но, дали тоа секогаш е така?

За жал, не! Сеопфатна студија на „Open Technology Fund“, независна непрофитна организација која се залага за глобална интернет слобода, открива алармантни недостатоци кај некои VPN-провајдери – со последици што, во најлош случај, можат да ги одведат корисниците во затвор.

Кога Кина ја презема контролата

Списокот на недостатоци почнува со нетранспарентна сопственост: „Многу VPN-услуги ги прикриваат своите вистински сопственици преку сложени корпоративни структури“, стои во студијата. Со други зборови: често не е јасно кој навистина има влијание врз компаниите.

Така, на пример, компаниите Innovative Connecting PTE, Autumn Breeze PTE и Lemon Clove PTE тврдат дека се регистрирани во Сингапур. Но, всушност, тие се контролирани од кинески државјани од Кина и затоа подлежат на кинеските закони за контрола на информации, пишуваат авторите. Сличен заклучок има и друг извештај: „Многу VPN-и основаат фирми со поштенски сандачиња во земји со лабави закони за задржување податоци“.

Осум провајдери, 16 VPN-апликации- „високо проблематични“

Понатаму, многу VPN-услуги се развиени од исти компании: „Мал број компании контролираат непропорционално голем дел од VPN-пазарот преку т.н. white-label решенија“. White-label е производ развиен од трета страна, кој потоа се продава под друг бренд.

Студијата идентификува осум високо проблематични VPN-провајдери со 16 апликации и вкупно над 700 милиони преземања на Гугл Плеј Стор (Google Play Store), кои ја кријат својата поврзаност. Дополнително, „овие апликации имаат проблеми со приватноста и безбедноста, што ги изложува корисниците на ризик од надзор“.

Стотици милиони корисници потенцијално загрозени

Меѓу апликациите што се оценети како „особено загрижувачки“ се
– Turbo VPN,
– VPN Proxy Master,
– XY VPN и
– 3X VPN – Smooth Browsing, секоја со по 100 милиони преземања.

Така, стотици милиони интернет-корисници живеат во илузија на безбедност што не постои. „Бидејќи провајдерите го користат т.н. Shadowsocks тунел-протокол (кој не е дизајниран за доверливост), за да го изградат VPN-тунелот, и тврдат дека врските се безбедни“.

Фиксни лозинки – сериозен безбедносен ризик

Но тоа не е сè: двете групи провајдери, според студијата „Важно е кој го поседува, оперира и развива твојот ВПМ“ („Who owns, operates, and develops your VPN matters“), го користат Shadowsocks-протоколот со однапред вградени лозинки, кои се зачувани во апликациите – сериозна безбедносна грешка. Напаѓачите можат да ги прочитаат овие лозинки и да ја дешифрираат целата комуникација.

Дополнително, многу провајдери користат изнајмени сервери во дата-центри, без целосна контрола врз хардверот. А некои VPN-апликации тајно собираат податоци за локацијата, иако нивните политики за приватност тврдат спротивното.

Дали и мојата VPN-апликација е погодена?

Во заклучокот на студијата стои: „За жал, VPN-услугите во најдобар случај можат да создадат лажно чувство на безбедност, а во најлош случај целосно да ја загрозат приватноста и безбедноста. Кај апликациите од
-Innovative Connecting,
– Autumn Breeze,
– Lemon Clove,
– Matrix Mobile,
– ForeRaya Technologies,
– Wildlook Tech,
– Hong Kong Silence Technology и
– Yolo Mobile Technology Limited, секој корисник се изложува на сериозен ризик поради сериозни проблеми со приватноста и безбедноста“.

Наместо тоа, авторите препорачуваат користење на платени VPN-услуги, кои генерално се сметаат за посигурни. Така, на пример, не се утврдени сериозни проблеми со
– Lantern,
– Psiphon,
– ProtonVPN или
– Mullvad.

„Катастрофално за безбедноста на корисниците“

Бенџамин Миксон-Бака, еден од авторите на студијата, користи остри зборови: „Ова е катастрофално за приватноста и безбедноста на овие корисници. Независно од земјата на потекло, слабостите што ги откривме покажуваат дека овие VPN-и не нудат никаква приватност или безбедност – спротивно на тврдењата на нивните веб-страници. Корисниците имаат лажно чувство на сигурност, додека државен актер може да види сè што тие прават“.

Ако се земе предвид и колку далеку отишле провајдерите за да ја сокријат својата вистинска идентичност, и дека, и покрај спротивните тврдења, сепак собираат географски податоци – тоа претставува „сериозно нарушување на довербата на корисниците“.

Апел до операторите на апликациски продавници

Заклучокот: „Корисниците треба да преферираат VPN-провајдери што нудат целосна транспарентност за сопственоста, инфраструктурата и правната надлежност“. Open-source решенија и независни ревизии се клучни индикатори за квалитет.

Авторите им препорачуваат на операторите на продавници за апликации да обрнат поголемо внимание на безбедносните недостатоци при одобрување апликации. Инаку, VPN-симболот што се појавува во Google Play Store создава чувство на сигурност што не е поткрепено со факти.

Последна опција: Tor Browser

За Миксон-Бака, постои основен конфликт кај VPN-услугите: „Приватноста и безбедноста – она што луѓето го очекуваат од овие производи – се во директен судир со рекламирањето и профитот. Ние и други откривме дека не завршува добро кога ќе се измешаат приватноста и рекламирањето“.

Јавно финансирано VPN-решение, слично на апликацијата Сигнал (Signal), би било одлично, вели тој, но тоа не би ги решило основните ограничувања во однос на приватноста и безбедноста – дури ни со јавни средства.

Кој навистина сака да биде сигурен, треба да користи Тор Пребарувач (Tor Browser). „Тор, како и сè друго, има свои ограничувања, но ако приватноста ви е главна грижа – Тор е првиот избор“.

Извор: DW/ Автор: Мартин Муно