Може ли тетоважите да ја заштитат кожата од штетните сончеви зраци или само го влошуваат здравјето на кожата? Новата студија од експерти од Универзитетот Лунд укажала дека можеби има причина за загриженост.

– Откривме дека луѓето со тетоважи имаат 29 отсто поголем ризик од развој на меланом, најсмртоносната форма на рак на кожа што често се поврзува со изложеност на ултравиолетово зрачење – велат од Универзитетот, пишува „Саенс алерт“ (Science alert).

Меѓутоа, тетоважите не изгледале дека се фактор што го зголемува ризикот од планоцелуларен карцином, втор тип на рак на кожа поврзан со ултравиолетовото оштетување. Иако двата вида рак имаат заедничка причина, тие настануваат од различни типови клетки и се разликуваат по тежината, при што меланомот е многу поопасен.

Тетоважите се силна форма на самоизразување и важен дел од современиот идентитет. Во Шведска, приближно еден од тројца возрасни е тетовиран, што покажува дека уметноста на телото станала целосно дел од мејнстримот.

Сепак, и покрај нивната популарност, научниците сè уште не знаат дали тетоважите имаат влијание на здравјето и како евентуални ефекти може да се развиваат со текот на времето.

Епидемиолозите сега се обидуваат да одговорат на овие прашања. Истражувањето е предизвикувачко бидејќи луѓето кои избираат да се тетовираат често се разликуваат од оние кои не се тетовираат на начини што можат да влијаат на здравствените исходи.

Друг проблем е што во повеќето здравствени картони не се евидентира дали некој се тетовирал, што го отежнува следењето на долгорочните обрасци. Без тие основни информации, тешко е да се утврди дали самите тетоважи влијаат на здравјето или дали разликите се последица на другите фактори.

Меланомот и планоцелуларен карцином се развиваат бавно и се релативно ретки, што го отежнува долгорочното истражување уште повеќе. Следењето на големи групи тетовирани и нететовирани луѓе во текот на многу години би било скапо и би одземало многу време.

Затоа, тим експерти од шведскиот универзитет Лунд користел поинаков пристап. Тие започнале со луѓе на кои веќе им бил дијагностициран рак и се вратиле назад за да видат кој имал тетоважи. Овој вид истражување, познат како студија на случај и контрола, е ефикасен начин да се откријат потенцијални поврзаности.

Шведска води висококвалитетни национални регистри кои ги евидентираат податоците за здравјето и демографијата. Од Националниот регистар за рак, ги идентификувале сите возрасти од 20 до 60 години кои биле дијагностицирани со меланом во 2017 година или планоцелуларен карцином помеѓу 2014 и 2017 година.

Ова вклучувало 2.880 случаи на меланом и 2.821 случај на планоцелуларен карцином. За секој случај, избрале три лица од иста возраст и пол од Регистарот на вкупното население, кои немале рак на кожа.

Потоа, испратиле прашалници до сите учесници за тетоважи – декоративни тетоважи, трајна шминка и медицински тетоважи, како и нивната големина, локација и возраст кога првпат се тетовирале. Ова им овозможило да утврдат дали некое лице било тетовирано пред или по развојот на рак.

Вкупно 5.695 лица учествувале во студијата за меланом (1.598 со меланом) и 6.151 во студијата за планоцелуларен карцином (1.600 со тој рак).

Луѓето со тетоважи имале 29 отсто поголем ризик од развој на меланом во споредба со оние без тетоважи. Зголемувањето на ризикот се покажало како најголемо кај оние кои имале тетоважи повеќе од 10 години, иако бројот на луѓе во оваа група бил помал, па затоа резултатите треба да се толкуваат со претпазливост.

За планоцелуларниот карцином, тетоважите не направиле никаква разлика. Резултатите биле конзистентни во сите анализи, што укажува дека нема никаква поврзаност помеѓу тетоважите и овој вид рак на кожата.

Тие исто така не пронашле докази дека поголемите тетоважи го зголемуваат ризикот. Ова било неочекувано, бидејќи поголемите тетоважи содржат повеќе мастило, а со тоа и повеќе потенцијално штетни супстанции.

Едно можно објаснување е дека мастилото за тетоважи не останува ограничено само на кожата. Имунолошкиот систем го препознава како туѓа супстанција и транспортира дел од честичките од мастило до лимфните јазли.

Тие честички можат да останат таму долго време. Иако сè уште не знаеме дали ова предизвикува штета, може да доведе до хронични воспаленија, кое е поврзано со развојот на рак.

Друго објаснување може да биде грешка во мерењето – луѓето имаат тенденција да ја преценуваат големината на тетоважите. Идните студии со попрецизни мерења би можеле да го разјаснат ова прашање.

Она што ја прави оваа студија единствена е широкиот спектар на фактори на животниот стил што беа земени предвид. Вклучени биле податоци за изложеност на сонце (на работа и во слободно време), користење солариум, пушење, ниво на образование, брачен статус и приход на домаќинството. Исто така, научниците ги зеле предвид типот на кожа, пигментацијата, возраста и полот.

Овие детали се важни бидејќи можат да влијаат и на тоа кој ќе се тетовира и на тоа кој ќе развие рак. На пример, луѓето кои поминуваат многу време на сонце може да бидат посклони кон тетовирање, но и кон развој на меланом. Прилагодувањето на овие разлики ја намалува пристрасноста и ја зголемува довербата во резултатите.

Во истражувањата, овој проблем се нарекува конфундирање. Ако збунувачките фактори не се контролираат правилно, тие можат да ги искриват наодите и да доведат до погрешни заклучоци.

Неодамнешно истражување во САД сугерирало дека големите тетоважи можат дури и да го намалат ризикот од меланом, но таа студија не ги контролирала клучните фактори како што се типот на кожа или изложеноста на УВ-зрачење.