Дали ви се чини дека одново и одново завршувате во ист тип односи? Си ветувате дека повеќе нема да ги игнорирате предупредувачките знаци, дека нема да прифаќате помалку отколку што заслужувате, дека ќе излезете од врски кои не ви носат ништо добро. И сепак, секој пат кога ќе запознаете некој нов, повторно се вртите во ист круг, пишува „Е-клиника“.

Непријатната вистина е дека понекогаш, несвесно, нас навистина нѐ привлекуваат штетни односи. Психолошките замки ги доживуваме како сигурност, а „црвените знамиња“ ни изгледаат како зелено светло. Но, овој образец може да се прекине и можно е свесно да избираме поздрави врски. Клучна е одлуката.

Што прави некого токсичен партнер?

Денес речиси секој поранешен партнер го нарекуваме „токсичен“ или „нарцисоиден“, но не секој тежок однос спаѓа тука. Сите врски имаат подеми, падови и проблеми што бараат труд. Вистинската токсичност се препознава по конзистентни обрасци кои ве намалуваат, ве обезвреднуваат и ве туркаат на маргините. Психолозите издвојуваат неколку клучни карактеристики:

Непочитување

Кога ќе ги искажете своите чувства или поинакво мислење, партнерот ги омаловажува или одбива. Вашите емоции и мисли не се важни колку неговите.

Емоционална незрелост

Гледа дека сте вознемирени, но важно е само тоа што тој/таа чувствува, што сака и колку „е во право“.

Силна себичност

Нема заемност. Вие давате, тој/таа зема. Нема интерес за вашето внатрешно доживување, туку само за сопствената верзија на врската.

Префрлање вина

„Ти ме натера да го направам ова! Ти си виновна што полудев! Проблемот си ти, не јас!“, ваквите реченици се користат за манипулација, извртување на реалноста и оправдување на сопственото однесување.

Немање одговорност

Никогаш не е нивна вина, секогаш е ваша. Од вас се очекува бескрајно разбирање, но вашата страна ретко се разгледува.

Проблеми со доверба

Не ви веруваат иако не сте им дале ниту една причина за сомнеж. Уште полошо – не можат да ги пуштат старите конфликти и постојано ви ги враќаат „старите гревови“.

Недостаток на поддршка

Кога ќе споделите проблем, не чувствувате вистинска поддршка. По разговорот сте уште поосамени, омаловажени, фрустрирани и емоционално оддалечени.

Токсична комуникација

Разговорите се полни со претпоставки, „читање мисли“, одбрани, критика, неправедни караници и борбена енергија. Проблемите се туркаат под тепих, а вие почнувате да „одите на прсти“ за да избегнете конфликт.

Ниско самопочитување

Со тек на време границите се губат, чувството на сопствена вредност се руши, а сомнежот во сопствениот суд расте. Се чувствувате „премногу“ или „недоволно“.

Зошто е збунувачки и како страда вашата интуиција?

Збунувачки е затоа што и во токсичните врски има убави моменти. Затоа и останувате. Се потсетувате на периодот кога сѐ изгледало совршено и на тоа колку ви е важно оваа личност.

Но, прифаќањето однос кој ви носи толку болка ве оддалечува од вашата интуиција. Кога ја прекинувате врската со себе, потешко ја препознавате сопствената вредност и ви станува скоро невозможно да ја напуштите нездравата ситуација.

Како минатата траума влијае на изборот на партнери?

Еден пример од бележник на психотерапевт ја илустрира оваа појава:

„Со години ме привлекуваа емотивно недостапни, мистериозни типови. Колку и да се разликуваа, динамиката беше иста: интензивни, променливи, непредвидливи, преплавени со сопствени емоции и неспособни да одговорат на моите потреби. Се создаваше дисфункционален образец кој се повторуваше одново и одново. Денес гледам дека сето тоа произлегуваше од Фројдовиот концепт на компулзија за повторување – несвесен нагон да ги повторуваме старите обрасци во обид да ја излечиме и ‘совладаме’ траумата, дури и кога си правиме поголема штета.

Јас несвесно трчав по верзии на мојот емоционално отсутен татко, кој никогаш не знаеше да биде партнер на мојата мајка. Ги идеализирав партнерите, убедена дека се посочувствителни и понежни отколку што навистина беа. А затоа што тие беа фокусирани на себе, јас станував сѐ помала, без сопствени потреби – токму како мојата мајка. Таа траума ме претвори во хипернезависна личност и ме зароби во круг на разочарувања,“ раскажува А.Н. (46 години).

Кога не ја препознаваме оваа компулзија, несвесно го живееме истото сценарио со различни луѓе.

Како да ги препознаете заедничките особини на своите поранешни партнери?

Почнете да ги барате обрасците во вашата историја на врски. Тоа ќе ви помогне да ги уочите темите што се повторуваат.

Запрашајте се:

• Каков тип луѓе најчесто бирам?
• Дали мојата слика за „мој тип“ ме ограничува на личности неспособни за длабока близина?
• Дали некои мои квалитети (емпатија, трпение, ранливост) несвесно привлекуваат токсични луѓе?
• Како најчесто завршуваат моите врски?
• Дали постои заеднички фактор во раскинувањата?
• Што ми „кажувало“ нивното однесување за мене?
• Како се поврзуваат овие односи со тоа што сум го доживеала во детството?
• Каква приказна моите партнери ми повторуваат за мене?
• Дали сум толерирала работи кои биле нездрави? Кои?
• Дали постојано барам љубов од ист тип луѓе?

Потоа размислете за конкретни личности кои силно ве привлекувале:

• Кои особини ги имале заеднички?
• Дали константно им недостасувале важни квалитети, како емоционална достапност или емпатија?
• Зошто останав во врска иако недостасуваа основни вредности?
• Дали некогаш сум се чувствувала „премногу“ затоа што посакував почит, посветеност или сигурност?
• Дали ги жртвував сопствените потреби и вредности во надеж дека партнерот ќе се промени?

Самото освестување на овие обрасци е прв чекор да не ги повторите повторно.

Стратегии за прекинување на штетните обрасци

Кога ќе ги препознаете шаблоните, следниот чекор е да научите како да ги прекинете.

1. Вратете ѝ го гласот на интуицијата

На почетокот на токсичната врска често се појавува мисла: „Нешто овде не е во ред. Не сум сигурна дека оваа личност е добра за мене“.

Наместо да го замолчите тој глас надевајќи се во „потенцијалот“ на љубовта, застанете и слушнете. Интуицијата е вашиот внатрешен аларм.

2. Излегувајте со луѓе кои не се вашиот вообичаен „тип“

Проширувајте ги критериумите: излезете надвор од висина, години, изглед и „хемија“. Дајте шанса на луѓе кои покажуваат добрина, стабилност , емоционална зрелост и искреност.

Фокусирајте се на зелените знаци (почит, конзистентност, сигурност), наместо на возбудливите, но опасни „црвени знамиња“.

3. Задржете јасна перспектива

Поставувајте и чувате лични граници. Водете дневник додека сте во врска – запишувањето ќе ви помогне да видите што навистина се случува, а не само што посакувате да се случува. Разговарајте со блиски луѓе и прашајте ги како од страна го гледаат вашиот однос – надворешниот поглед често е повистинит.