На 26 септември 2025 година, Националниот совет на Словачката Република усвои со многу тесно мнозинство уставна промена што има далекусежни последици, вклучително и позицијата на земјата во рамките на Европската Унија, пишува Дојче Веле.

„Словачката Република признава само два пола, машки и женски, кои се биолошки определени“, се вели во текстот на законот.

Посвојувањето деца останува дозволено само за брачни парови, а сурогат мајчинството е забрането. Дополнително, „суверенитетот“ на Словачка во културните и етичките прашања треба да има предност пред правото на ЕУ. Од 2014 година, уставот наведува дека бракот во Словачка е можен само помеѓу маж и жена.

Гласањето претходно беше одложено двапати – во јуни, пред летниот распуст и повторно на 25 септември. Трипартиската влада под водство на левичарско-националистичкиот премиер Роберт Фиц нема 90 гласови потребни за уставно мнозинство од три петтини, па долго време се чинеше дека промената ќе пропадне. Особено, водечката опозициска партија Прогресивна Словачка (ПС) го бојкотираше гласањето. Сепак, на крајот, другите делови од опозицијата го овозможија неговото усвојување- пишува Н1.рс.

Неколку пратеници од Христијанско демократското движење (Крестанскодемократско движење, КДХ) гласаа за измените во законот, како и двајца пратеници од конзервативната антикорупциска партија Движење Словачка (Хнутие Словачка), иако таа партија е еден од најжестоките противници на премиерот Фиц. Кратко по парламентарната одлука во Братислава, Катарина Туке Јаремова, претставник на Европската комисија во Словачка, изрази жалење што усвоената уставна промена не ги зела предвид загриженостите на Европската комисија. Иако регулирањето на прашањата од семејното право е во надлежност на земјите членки, нивната примена не смее да го загрози основниот принцип на правото на ЕУ – забраната за дискриминација. Но, токму тоа се случува сега, велат критичарите.

Главниот психијатар на Универзитетската болница во Банска Бистрица, Михал Патарак, изрази загриженост затоа што сега им се спречува медицинска помош на трансродовите лица, кои се исто така граѓани на таа земја. Нивната транзиција не му штети на никого од христијанско-конзервативната група, напиша тој на Фејсбук.

Политиколозите Томаш Козјак и Радослав Прохаска предупредуваат на последиците од укинувањето на принципот на примат на европското право над словачкото право. Ова би можело да го отвори патот владата да ги релативизира претходно важечките правни норми. Според Амнести интернешнл, ова би можело да доведе и до кршење на човековите права.

„Денес е мрачен ден за Словачка“, рече Радо Слобода, директор на Амнести интернешнл Словачка. Уставната промена, рече тој, ја влошува положбата на веќе дискриминираните групи.

„Наместо да ги напаѓа граѓаните, државата треба да се справи со недостатокот на правна заштита за сите семејства, брак за сите и правата на трансродовите и небинарните лица, вклучително и пристапот до здравствена заштита и законско признавање на полот“, рече Слобода.

Тој верува дека гласањето покажува дека словачката влада одлучила да го следи примерот на земји како Унгарија и дополнително да ги ослабне човековите права.