Ози Озборн, легендарниот пејач на „Блек Сабат“, човекот кој помогна да се создадат темелите на хеви-металот и подоцна стана една од првите големи рок-ѕвезди на телевизиските реални шоуа, почина на 76-годишна возраст, а денеска се навршува една година од неговото заминување.

„Ролинг стоун“ го опиша како кумот на хеви-металот и човек чиј живот изгледаше како филмска приказна. Од сиромашно детство и тешки лични борби, преку отпуштање од сопствениот бенд, до светска слава – неговиот пат беше сè освен обичен.

Причината за смртта не беше објавена, но во последните години од животот Озборн се соочуваше со бројни здравствени проблеми, меѓу кои Паркинсонова болест и тешки повреди по пад во 2019 година, по кој мораше да помине низ долготрајно лекување.

И покрај здравствените тешкотии, до последните години остана поврзан со музиката и со своите обожаватели. Неговата енергија на сцената, специфичниот хумор и препознатливиот глас го направија еден од најомилените и највлијателните музичари во историјата на рокот.

Гласот што го создаде звукот на хеви-металот

Ози Озборн имаше глас кој беше невозможно да се помеша со кој било друг. Неговите извици, мрачната интерпретација и сценската појава му помогнаа на „Блек Сабат“ да создаде звук што подоцна ќе стане основа за цел еден музички жанр.

Песните како „Iron Man“, „Paranoid“ и „Crazy Train“ од обични рок-композиции прераснаа во глобални химни, кои со децении се изведуваат пред публика на стадиони и фестивали ширум светот.

Како пејач на „Блек Сабат“, Озборн беше еден од архитектите на хеви-металот. Бендот ги спои тешките гитарски рифови, мрачните текстови и атмосферата на страв и мистерија во звук кој дотогаш не постоел.

Сепак, и покрај огромното влијание, Озборн никогаш не се претставуваше како недопирлива легенда. Често зборуваше за своите слабости, зависностите и грешките, а токму неговата искреност го направи близок до милиони луѓе.

Тој беше музичар кој постојано се бореше со себе, но секогаш успеваше повторно да се врати на сцената.

Детството во сиромаштија и патот кон музиката

Џон Мајкл Озборн е роден на 3 декември 1948 година во Бирмингем, Англија, како четврто од шест деца во работничко семејство.

Неговиот татко, Џон Томас Озборн, работел како алатничар во фабрика за електроника, додека неговата мајка Лилијан била вработена во индустријата поврзана со автомобилската и воздухопловната опрема.

Семејството живеело тешко и често се борело да ги покрие основните потреби. Озборн подоцна раскажуваше дека растел на работ на сиромаштијата, а детството му било обележано со тешки моменти.

Во домот имало семејни проблеми, а последиците од таквата атмосфера го следеле и во подоцнежниот живот.

Како дете имал проблеми во училиштето. Страдал од дислексија и нарушување на вниманието, поради што тешко се вклопувал во образовниот систем. Често бил мета на исмевање и се чувствувал несигурно меѓу другите деца.

Подоцна зборуваше дека токму поради тоа почнал да се однесува необично и да ги насмева луѓето, бидејќи така се обидувал да избегне нови напади и понижувања.

„Секогаш се чувствував лошо и заплашено од сите. Затоа мојата работа беше да се однесувам лудо и да ги насмеам луѓето за да не ме нападнат“, раскажуваше тој.

Во тинејџерските години минувал низ тешки периоди, а депресијата често го совладувала. На 14 години, како што самиот откри подоцна, првпат се обидел да си наштети.

Но, истата година се случило нешто што целосно му го променило животот – првпат ја слушнал песната „She Loves You“ од „Битлси“.

За него тоа било откровение.

„Тоа беше божествено искуство. Планетите се променија“, изјавил Озборн години подоцна.

Иако музиката му дала нова насока, неговиот живот не станал веднаш полесен. На 15 години го напуштил училиштето и почнал да работи различни работи – на градилишта, во фабрики, како механичар, па дури и во кланица.

Ниту една работа не го задржала долго. На 17 години се свртел кон криминал и поминал два месеци во затвор поради кражба.

Токму по тој период неговиот татко решил да му помогне и му купил микрофон, засилувач и звучници. Тој подарок бил почетокот на патот кон музичката кариера што ќе го направи светска ѕвезда.

Раѓањето на „Блек Сабат“

Озборн објавил оглас во локална музичка продавница во кој барал бенд:

„Ози Зиг бара свирка – искусен пејач со сопствена опрема“.

На огласот одговорил младиот гитарист Теренс „Гизер“ Батлер, а нивната соработка наскоро ќе стане историска.

Кон крајот на 1968 година двајцата се здружиле со гитаристот Тони Ајоми и тапанарот Бил Ворд. Откако поминале низ неколку имиња, групата конечно станала позната како „Блек Сабат“.

Името било инспирирано од хорор-филм од 1963 година, а новиот звук на бендот бил создаден околу темни рифови, тешки гитари и текстови кои зборувале за стравови, војна, смрт и човечки слабости.

Една од клучните песни била токму „Блек Сабат“. Таа настанала откако Гизер Батлер им раскажал на останатите членови за кошмар во кој почувствувал злобно присуство покрај себе.

Озборн ги отпеал стиховите што го опишувале тој момент со толкава сила што групата сфатила дека го пронашла својот препознатлив правец.

Бендот го напуштил претходното име и започнал да создава музика која ќе го промени рокот засекогаш.

Првите успеси и создавањето на нов музички правец

Откако го пронашле својот препознатлив звук, членовите на „Блек Сабат“ почнале интензивно да настапуваат. Со месеци свиреле речиси секојдневно, понекогаш и по неколку настапи во еден ден, особено во Швајцарија и Германија.

Токму преку тие настапи бендот ја стекнал сигурноста која подоцна ќе го направи еден од највлијателните состави во историјата на рок-музиката.

Озборн имал специфичен начин на интерпретација. Кога работеле на нови песни, тој често смислувал мелодии, а басистот Гизер Батлер ги пишувал текстовите. Сепак, она што ги правело посебни било начинот на кој Озборн ги претворал тие зборови во нешто препознатливо само за него.

„Неверојатното кај Ози беше што можеше да ги земе текстовите на Гизер и да ги испее на свој начин – да ги направи свои“, изјавил тапанарот Бил Ворд.

Во тој период Озборн почнал редовно да користи дроги и алкохол, што подоцна ќе стане еден од најголемите проблеми во неговиот живот. И покрај тоа, „Блек Сабат“ продолжиле да создаваат музика која ќе стане основа за новата генерација рок музичари.

Дебитантскиот албум „Блек Сабат“ бил снимен на крајот на 1969 година за само два дена и со многу ограничен буџет. Бендот практично ја снимил музиката што веќе ја изведувал во клубовите, со долги гитарски делници и суров звук.

И покрај тоа што немале голема поддршка од радиостаниците, албумот стигнал високо на британските топ-листи и почнал да го менува начинот на кој луѓето ја доживуваат рок музиката.

Само неколку месеци подоцна, групата го снимила вториот албум, „Параноичен“, кој ќе стане нивно најпознато дело.

На него се наоѓаа песни како „Челичен човек“, „Војнички свињи“ и „Параноичен“, а токму последната композиција станала огромен хит.

Албумот стигнал до првото место на британската листа, а песната „Параноичен“ ја однела групата и на најголемите телевизиски музички сцени.

Критичарите во тоа време не биле секогаш благонаклонети кон нив, но публиката реагирала поинаку. Фановите препознале нешто ново – звук кој бил потежок, помрачен и поагресивен од сè што дотогаш постоело.

Од темниот звук на „Блек Сабат“ до соло-ѕвезда

По успехот на првите албуми, „Блек Сабат“ продолжиле да експериментираат со звукот. Озборн постепено покажувал дека не е само пејач на тешки рифови, туку уметник способен да пренесе различни емоции.

На албумот „Господар на реалноста“ неговиот глас се движел од остри крикови до помирни и почувствителни моменти.

Но, зад сцената проблемите се зголемувале. Употребата на дроги, особено кокаинот, создавала сè поголем притисок врз односите во бендот.

Во средината на седумдесеттите години групата сепак продолжила да снима успешни албуми. „Sabbath Bloody Sabbath“ донел посложен звук, а Озборн почнал да покажува и други музички способности, вклучувајќи свирење клавијатури.

Но, до крајот на деценијата ситуацијата станала неодржлива.

Во 1978 година Озборн го напуштил „Блек Сабат“. Неговите проблеми со зависностите и алкохолот станале толку сериозни што дури се пријавил на лекување.

По смртта на неговиот татко, тој минувал низ тежок период и не знаел како да продолжи без бендот кој го направил познат.

Членовите на „Блек Сабат“ конечно одлучиле да го отпуштат во 1979 година.

Озборн подоцна со горчина зборуваше за тој момент.

„Да ме отпуштат затоа што бев уништен беше лицемерно. Сите бевме уништени. Ако и ти си под дејство и јас сум под дејство, како можеш да ми кажеш дека си заминувам затоа што сум под дејство?“, напиша тој во својата автобиографија.

На 30 години, сам и разочаран, Озборн мислел дека неговата кариера е завршена. Планирал да ги потроши последните пари на хотел и алкохол.

Тогаш во неговиот живот повторно се појавила Шерон Арден, ќерката на тогашниот менаџер на „Блек Сабат“, Дон Арден.

Таа го убедила да не се откажува и да започне соло-кариера.

Нов почеток со Ренди Роудс

Во рок од една година Озборн собрал нов бенд и започнал со работа на својот прв соло албум.

Со него се поврзале гитаристот Ренди Роудс, басистот Боб Дејсли и тапанарот Ли Керслејк.

Албумот „Blizzard of Ozz“ од 1980 година звучел различно од музиката на „Блек Сабат“. Бил побрз, помодерен и исполнет со виртуозни гитарски делници на Роудс.

Песната „Crazy Train“ станала една од најголемите рок-химни, а Озборн докажал дека може успешно да продолжи и без својот стар бенд.

Албумот бил голем комерцијален успех и со текот на годините добил повеќекратна платинеста продажба.

Но, и покрај новиот успех, неговите лични проблеми не исчезнале.

Во осумдесеттите години неговото однесување често ги полнеше медиумите. На еден состанок со претставници на издавачка куќа, Озборн предизвикал шок откако наводно од џеб извадил гулаб и му ја одгризал главата.

Подоцна, за време на турнеја, се случил уште еден озлогласен момент кога на сцената му била фрлен лилјак, за кој мислел дека е играчка. Кога сфатил дека животното е вистинско, веќе било предоцна, а лекарите морале да му дадат терапија против беснило.

Сепак, зад шокантните приказни стоел музичар кој продолжувал да создава успешни песни.

Трагедијата со Ренди Роудс и новите предизвици

И покрај хаотичниот живот надвор од сцената, почетокот на соло-кариерата на Ози Озборн изгледаше ветувачки. Но, во 1982 година неговиот свет се распадна по трагичната смрт на гитаристот Ренди Роудс.

Роудс, кој беше еден од најталентираните гитаристи на својата генерација и клучен дел од новиот звук на Озборн, загина во бизарна несреќа за време на турнеја во Флорида.

На ден кога немале настап, Роудс се согласил да се качи во мал авион со возачот на туристичкиот автобус, кој истовремено бил и пилот. Авионот, според извештаите, се обидел да лета многу ниско над автобусот, удрил во него, изгубил контрола и се урнал во куќа.

Во несреќата загинале Ренди Роудс, шминкерка и возачот на автобусот.

Озборн бил целосно скршен.

„Ако не беше Шерон, сè уште ќе стоев на тоа поле и ќе гледав во куќата што гореше. Беше ужасна сцена. Таа ми рече: ‘Не запираме сега’“, раскажуваше тој подоцна.

Тој сепак продолжил со турнејата, прво со гитаристот Берни Торме, а потоа со Бред Гилис, но загубата на Роудс оставила трајна трага врз него.

Неколку години подоцна, Озборн му оддаде почит на својот пријател со албумот „Трибјут“, кој содржеше снимки со Роудс.

Љубовта со Шерон и семејниот живот

Во 1982 година Озборн се оженил со Шерон Арден, жената која не само што му била сопруга туку и долгогодишен менаџер.

Нивната врска била една од најпознатите во светот на рок музиката. Шерон му помогнала да ја изгради кариерата, да се врати на сцената и да се справи со најтешките периоди.

Двојката добила три деца – Ејми, Кели и Џек.

Сепак, првиот брак на Озборн со Телма Рајли завршил лошо. Двајцата имале три деца, а Озборн подоцна отворено зборувал дека поради зависностите и своето однесување не бил сопругот и таткото што требало да биде.

„Бев зависник од дрога и алкохол и не бев добар човек. Го повторував однесувањето што го гледав во моето детство“, признавал тој.

Подоцна се обидувал да ги поправи односите со своето семејство и често зборувал за важноста на децата и семејството во неговиот живот.

Успеси, контроверзии и нови музички врвови

Во осумдесеттите Озборн продолжил да објавува успешни албуми. По „Blizzard of Ozz“, следел „Bark at the Moon“ во 1983 година, на кој се појавил гитаристот Џејк И. Ли.

Подоцна, во неговиот бенд дошол и гитаристот Зак Вајлд, кој станал еден од неговите најпрепознатливи музички соработници.

Најголемиот соло-успех го постигнал со албумот „No More Tears“ од 1991 година. Песните „Mama, I’m Coming Home“, „Road to Nowhere“ и „I Don’t Want to Change the World“ станале дел од неговиот постојан концертен репертоар.

Но, контроверзиите продолжиле да го следат.

Во средината на осумдесеттите, семејството на тинејџер кој извршил самоубиство го обвини Озборн дека песната „Самоубиствено решение“ влијаела врз неговата одлука. Судот го отфрлил случајот.

Подоцна биле поднесени и други слични тужби, но Озборн повторно излегол како победник.

Тој се шегувал дека никогаш не би ставил скриени пораки во своите песни за да ги натера луѓето да прават нешто.

„Ако сакав да ставам некоја порака назад во песна, ќе напишев нешто како: ‘Ова е Ѓаволот, купете уште шест примероци од албумот’“, зборувал тој иронично.

Во 1989 година се случил еден од најтешките моменти во неговиот живот. Во состојба на целосно губење контрола поради алкохол и зависности, Озборн ја нападнал Шерон.

Таа преживеала, а подоцна одлучила да не поднесе обвинение против него. Озборн самиот го опишувал тој настан како еден од најстрашните моменти во неговиот живот.

Озборн станува симбол на метал-културата

Во деведесеттите години, Озборн не беше само музичар – тој стана симбол на цела култура.

Откако алтернативниот фестивал „Лолапалуза“ одбил да го ангажира, Шерон го создала „Озифест“, фестивал кој им даде можност на најголемите имиња од хеви-металот да настапуваат пред огромна публика.

На фестивалот настапувале бендови како „Слејер“, „Данзиг“, „Металика“, „Корн“, „Мотли Кру“ и многу други.

„Озифест“ стана едно од најважните места за љубителите на хеви-металот и симбол на заедницата која се создаде околу металот.

Во тој период Озборн од човек кој некогаш бил сметан за аутсајдер стана фигура која им даваше простор и на другите „аутсајдери“.

Од рок-икона до телевизиска ѕвезда

На почетокот на новиот милениум, Ози Озборн направи нешто што малкумина очекуваа од човек кој со децении беше познат како една од најголемите фигури на тешкиот метал. Тој стана ѕвезда и на малите екрани.

Реалното шоу „Семејството Озборн“ го прикажа неговиот приватен живот со сопругата Шерон и децата Кели и Џек. Ќерката Ејми одлучи да не учествува во серијата.

Публиката за првпат го виде Озборн не само како сценскиот „принц на темнината“, туку и како татко кој се обидува да се снајде во секојдневните семејни ситуации.

Неговото несмасно однесување, специфичниот говор и искрениот карактер го направија омилен кај гледачите кои дотогаш можеби никогаш не слушнале негова песна.

Серијата стана огромен успех, освои награда „Еми“ и помогна да се создаде нова ера на реалните телевизиски програми.

Од човек кој во осумдесеттите беше претставуван како контроверзна рок-фигура со опасна репутација, Озборн стана симбол на обичен татко со необични навики и огромно срце.

„Јас не сум музичар. Јас сум забавувач“, знаеше да каже тој.

Токму таа способност да се насмее на сопствената репутација му овозможи повторно да освои нова публика.

Благодарение на популарноста на серијата, Озборн доби покани за големи јавни настани, меѓу кои вечерата на дописниците во Белата куќа и прославата на златниот јубилеј на британската кралица.

Во 2002 година доби и ѕвезда на Булеварот на славните во Холивуд.

Нови предизвици и враќање на музиката

И покрај телевизискиот успех, Озборн никогаш не ја напушти музиката.

Во текот на кариерата продолжи да снима и да настапува, а неговата публика остана верна.

Во 2004 година доживеа сериозна несреќа со возило на четири тркала. По падот заврши во оддел за интензивна нега со повеќе скршеници, но повторно успеа да се врати.

Неколку години подоцна продолжи со концерти и нови изданија.

Во 2013 година „Блек Сабат“ го објави албумот „13“, првиот студиски албум со Озборн како пејач по повеќе од три децении. Албумот стана голем успех и стигна до првото место на музичките листи во Велика Британија и САД.

По тој период Озборн тврдеше дека конечно успеал целосно да се ослободи од зависностите и дека останал трезен.

Болеста и последните години на сцена

Последните години од животот на Озборн беа обележани со здравствени проблеми, но тој одбиваше да се откаже од музиката.

„Блек Сабат“ ја започна последната турнеја, која заврши во 2017 година. По тоа, Озборн најави и своја последна светска турнеја, но таа беше прекината поради здравствени компликации.

Најпрво мораше да откаже концерти поради инфекција, а потоа пад во неговиот дом доведе до операции и долг период на опоравување.

Во 2020 година јавно откри дека му е дијагностицирана Паркинсонова болест.

И покрај тоа, продолжи да снима музика. Истата година го објави албумот „Обичен човек“, на кој гостуваа големи имиња од светот на музиката.

Пандемијата и неговата здравствена состојба го спречија да настапува онолку колку што сакаше, но желбата да се врати пред публика никогаш не исчезна.

Последното збогување со сцената

На 5 јули 2025 година, Озборн го одржа својот последен настап во родниот Бирмингем.

Концертот „Back to the Beginning“ беше замислен како големо збогување со неговата кариера, но и како прослава на музичкото наследство што го остави зад себе.

Фанови од целиот свет пристигнаа за да го видат последниот настап на човекот кој помогна да се создаде хеви-металот.

На настанот настапија и некои од најголемите имиња во рок музиката, меѓу кои „Металика“, „Ганс енд Роузис“, „Слејер“, „Пантерa“ и „Алиса ин Чејнс“, кои му оддадоа почит со изведби на песни од „Блек Сабат“.

Озборн ги испеа своите соло-хитови, меѓу кои „I Don’t Know“, „Mr. Crowley“, „Suicide Solution“, „Mama, I’m Coming Home“ и „Crazy Train“.

Потоа на сцената му се придружија оригиналните членови на „Блек Сабат“ – Тони Ајоми, Гизер Батлер и Бил Ворд. Заедно ги изведоа песните „War Pigs“, „N.I.B.“, „Iron Man“ и „Paranoid“.

Тоа беше последниот заеднички настап на составот кој ја промени историјата на рок музиката.

Наследство поголемо од наградите

Надвор од музиката, Озборн се појавуваше и во филмови и телевизиски проекти. Имаше улоги и гостувања во повеќе продукции, а подоцна сними и емисии со својот син Џек.

Во 2010 година ја објави автобиографијата „I Am Ozzy, а една година подоцна следеше книга со негови совети и приказни од животот.

Тој беше примен во Куќата на славните на рокенролот како член на „Блек Сабат“ во 2006 година, а во 2019 година со бендот доби и признание за животно дело од наградите „Греми“.

Освои четири награди „Греми“ и беше номиниран уште повеќепати, но признанијата никогаш не му значеа повеќе од реакцијата на публиката.

За Озборн најголемата награда секогаш била моментот кога ќе излезе на сцена и ќе го слушне гласот на илјадници обожаватели.

Кога во едно интервју го прашале дали размислува за пензионирање, тој одговорил:

„Пензионирање од што? Ова не е работа. Како можеш да се пензионираш од рок-бенд? Тоа е како да кажеш: ‘Не го вклучувај засилувачот’. Не знам ништо друго. Ќе се пензионирам кога ќе ми стават капак над глава.“

Ози Озборн замина како музичар кој од проблематично момче од работничкиот дел на Бирмингем стана светска икона. Неговиот глас, неговиот карактер и неговата музика оставија трага што ќе продолжи да живее низ генерациите.