Вообичаениот Вај-Фај, технологијата што ни овозможува безжично да се поврзуваме на интернет секој ден, има една карактеристика што повеќето луѓе не ја забележуваат,  радио брановите што ги емитираат рутерите не исчезнуваат кога минуваат низ вселената, туку комуницираат со луѓе и предмети во околината.

Една студија покажува дека оваа интеракција може да се искористи на начин што претставува сериозен ризик за приватноста на луѓето, дури и кога немаат телефон или друг паметен уред со себе, пишува „Сајтек дејли“.

Секој Вај-Фај рутер емитува радио бранови што се шират низ вселената и се одбиваат од предметите на кои наидуваат. Ова одбивање носи информации за обликот и движењето на овие предмети, слично на светлината што ја гледа камерата, само што наместо светлина се користат радио бранови.

Истражувачите од Технолошкиот институт „Карслуе“ покажаа дека со снимање на овие сигнали и анализа на тоа како се менуваат во присуство на луѓе, може да се реконструира слика од околината и луѓето во неа, без никаков дополнителен сензор како што е камерата.

Во пракса, ова значи дека пасивен систем кој  го„слуша“ Вај-Фај сигналот во околината, без да испраќа свој сигнал или да се поврзува со мрежата, може да идентификува луѓе, дури и кога тие луѓе немаат никакви уреди на нив. Ова е значително различно од претходните технологии за следење, бидејќи не бара мобилен телефон, паметен часовник или каков било активен уред на лицето.

Замислете дека поминувате покрај кафетерија која има „бесплатен Вај-Фај“, иако не ја користите таа мрежа и немате телефон, вашето присуство во просторот влијае на начинот на кој Вај-Фај брановите патуваат и се рефлектираат.

Со доволно прецизна анализа на овие промени, системот може да препознае дека некој се појавил и да создаде еден вид „слика“ за тоа лице. Овие сигнални шеми можат да се рафинираат до точка каде што се доволно детални за да послужат како податоци за идентификација.

Ова значи дека Вај-Фај може да се користи за да функционира како невидлив систем за надзор, кој ги снима и препознава луѓето без употреба на конвенционални камери и без нивно знаење. Таквиот систем може да се користи за различни цели, од следење на движењата на луѓето во јавниот простор до идентификување на идентитети, без никаква трага од надзор.

Истражувачите во оваа област истакнуваат дека овој начин на препознавање врз основа на анализата на радио брановите претставува потенцијален ризик за приватноста и слободата на поединците. Ако секој Вај-Фај сигнал во околината може да служи како невидлив „сензор“, ова отвора можност компаниите, државите или другите актери да ги следат луѓето без нивна согласност и без јасна законска рамка што би ги заштитила основните права.

Веќе не станува збор само за тоа некој да може да види што правите преку вашиот телефон или камера. Сега е можно просторната анализа на радио брановите да користи информации што не ги гледате или контролирате, но кои се доволно специфични за да овозможат следење на однесувањето или идентитетот.

Не секој Вај-Фај сигнал е активна закана сам по себе. Истражувањето што ги покрена овие загрижености покажува дека одредени методи можат да се користат за реконструкција и идентификација на слики, но ова сè уште не е стандардна практика во комерцијалните мрежи. Исто така, постои активна научна работа за начини за намалување на ваквите системски ризици преку зајакнување на енкрипцијата, техниките за анонимизација и други заштитни механизми.

Сепак, самиот факт дека технологијата може да го претвори Вај-Фај сигналот во средство за надзор без традиционални уреди и без никаква трага во вселената покренува сериозни прашања за тоа какви правила и заштитни мерки треба да постојат за да се зачува приватноста на луѓето во дигитално мрежен свет.

Ваквите откритија отвораат дебата за тоа како општеството треба да ги регулира новите технологии. Ако Вај-Фај брановите кои станаа секојдневен дел од нашите животи можат да се користат на начин што овозможува надзор без знаење на поединецот, се поставува прашањето:

– Дали правните системи и прописите за приватност се во чекор со технолошкиот развој?
– Дали безбедносните стандарди за Вај-Фај протокол треба да се подобрат за да се спречи злоупотреба?
– Како да се заштити правото на приватност во идната дигитална средина?

Ова не е само техничко прашање, туку прашање за правата и слободите во свет каде што сигналите што нè опкружуваат можат да се користат за да нè следат без наше знаење.