Древен тектонски фрагмент наречен Пионер е откриен длабоко под северниот брег на Калифорнија. Според пишувањата на угледното научно списание „Саенс“, кое се повикува на најнова студија од тим геолози, овој фрагмент некогаш бил дел од огромната тектонска плоча Фаралон.

До неодамна, стручњаците биле убедени дека Земјината внатрешна обвивка целосно ги апсорбирала остатоците од оваа древна структура. Сепак, новите податоци покажуваат дека Пионер не само што опстанал, туку и понатаму активно се движи под земјата.

Како што наведуваат истражувачите во својот официјален извештај, Пацифичката плоча го зафатила овој фрагмент пред околу триесет милиони години. Оттогаш, тој се движи кон север, однесувајќи се како „заглавена плочка на подвижна лента“. Оваа скриена подземна структура е откриена благодарение на следење на серија помали земјотреси со ниска фреквенција, кои на сеизмолозите им помогнале да ги „осветлат“ контурите на плочата длабоко во внатрешноста на Земјата.

Во моментов, овој фрагмент се наоѓа во таканареченото тромеѓе Мендосино, точка каде што се среќаваат три големи тектонски плочи. Воедно, станува збор за една од сеизмички најактивните области во Соединетите Американски Држави.

Што менува ова откритие во досегашните научни сознанија?

Откривањето на Пионер суштински го менува досегашното разбирање на тектонските процеси во овој регион. Додека претходно научниците се потпираа на модел со три плочи, сега е јасно дека под површината меѓусебно дејствуваат најмалку пет подвижни делови.

Оваа сложена геометрија ги проширува границите меѓу плочите и ја зголемува контактната површина во зоната на подвлекување. Токму во тие подрачја се можни разорни земјотреси со јачина до девет степени според Рихтеровата скала, кои би можеле да предизвикаат силни цунами низ целиот Тихи Океан.

Научниците истакнуваат дека присуството на фрагментот Пионер конечно објаснува и некои необични потреси од минатото. Најочигледен пример е земјотресот кај ртот Мендосино во 1992 година, со јачина од 7,2 степени, чија необична длабочина со децении ги збунувала сеизмолозите.

Зголемен ризик за населените подрачја

Иако експертите сè уште не можат со сигурност да утврдат дали овој расед ќе биде жариште на некој иден силен земјотрес, предупредуваат дека присуството на ваква нестабилна тектонска структура во густо населено подрачје значително го зголемува ризикот. Дури и мала промена во обрасците на подземните потреси може сериозно да влијае врз стабилноста на мостовите и зградите, како и врз ефикасноста на плановите за евакуација на населението.

Мапирањето на скриените фрагменти од Земјината кора е од клучно значење, бидејќи им овозможува на локалните власти појасна слика за тоа кои подрачја бараат посебно внимание при подготовките за можни природни катастрофи.