Ново истражување сугерира дека дополнувањето на јајце-клетките со клучен протеин ги намалува дефектите поврзани со стареењето, што ги зголемува надежите за подобрување на вонтелесното оплодување кај повозрасните жени, пишува „Гардијан“.

Научниците тврдат дека за првпат успеале да ги „подмладат“ човечките јајце-клетки, напредок за кој предвидуваат дека би можел да биде револуција, имајќи ги предвид стапките на успех на вонтелесното оплодување кај повозрасните жени.

Новото истражување сугерира дека дефектот поврзан со стареењето кој предизвикува генетски грешки во ембрионите би можел да биде превртен со додавање на клучен протеин во јајце-клетките. Кога јајце-клетките донирани од пациентки со проблеми со плодноста добиле микроинјекции од протеинот, имале речиси двојно помала веројатност да покажат дефект во споредба со нетретираните јајце-клетки.

Доколку се потврди во пообемни испитувања, овој пристап има потенцијал да го подобри квалитетот на јајце-клетките, што е главна причина за неуспех на вонтелесното оплодување и спонтани абортуси кај повозрасните жени.

– Сè на сè, можеме речиси да го преполовиме бројот на јајце-клетки со абнормални хромозоми. Тоа е многу значајно подобрување – изјавила професорката Мелина Шух, директорка на Институтот „Макс Планк“ за мултидисциплинарни науки во Гетинген и соосновачка на компанијата „Ово Лабс“, која има за цел комерцијализација на оваа техника.

– Повеќето жени во раните четириесетти години имаат јајце-клетки, но речиси сите имаат погрешен број хромозоми. Тоа беше мотивацијата за желбата да се реши овој проблем – додала Шух, чија лабораторија ја истражува биологијата на јајце-клетките во последните две децении.

Падот на квалитетот и стапките на успех

Падот на квалитетот на јајце-клетките е главната причина зошто стапките на успех на вонтелесното оплодување нагло опаѓаат со годините на жената и причина зошто ризикот од хромозомски нарушувања, како Даунов синдром, се зголемува со возраста на мајката.

Кај пациентките помлади од 35 години, просечната стапка на раѓање за секој ембрион во ин витро процесот е 35 отсто, во споредба со само 5 отсто кај жените на возраст од 43-44 години, според најновите податоци од Велика Британија. Просечната возраст на пациентките кои првпат почнуваат лекување на неплодност во Велика Британија сега е над 35 години.

Д-р Агата Зелинска, соосновачка на „Ово Лабс“, изјави: „Моментално, кога станува збор за женскиот фактор на неплодност, единственото решение достапно за повеќето пациенти се повеќекратните обиди за вонтелесно оплодување, со цел кумулативно да се зголеми веројатноста за успех. Она кон што стремиме е многу повеќе жени да можат да забременат во еден циклус“.

Намалување на ранливоста на јајце-клетките

Најновиот пристап цели на ранливоста на јајце-клетките поврзана со процесот наречен мејоза, во кој полните клетки го отфрлаат половината од својот генетски материјал за да можат да се спојат и да создадат ембрион.

Во јајце-клетките, ова бара 23 пара хромозоми во облик на буквата X да се порамнат долж една оска во клетката. При оплодувањето, клетката се дели, што предизвикува паровите хромозоми – идеално – уредно да се разделат во своите центри за да се создаде клетка со точно 23 поединечни хромозоми од мајката, додека остатокот го доставува сперматозоидот.

Меѓутоа, кај постарите јајце-клетки, паровите хромозоми имаат тенденција да се „олабават“ во својата средина, благо да се одлепат или целосно да се одвојат пред оплодувањето. Во овој сценарио, структурите во облик на X не успеваат правилно да се порамнат и се движат хаотично, па кога клетката се дели, тие не се разделуваат симетрично. Тоа резултира со ембрион со премногу или премалку хромозоми.

Шух и нејзините колеги претходно открија дека протеинот шугошин 1, кој делува како „лепак“ за хромозомските парови, опаѓа со годините. Во најновите експерименти на глувци и човечки јајце-клетки, откриле дека микроинјекциите на шугошин 1 можат да го превртат проблемот на предвремено раздвојување.

Користејќи јајце-клетки донирани од пациентки во клиниката „Борн Хол“ во Кембриџ, откриле дека бројот на јајце-клетки со дефект се намалил од 53 отсто кај контролната група на 29 отсто кај третираните клетки. Кај жените постари од 35 години бил забележан сличен тренд (65 отсто наспроти 44 отсто), иако овој резултат не бил статистички значаен поради малиот примерок.

Оптимизам за иднината

Освен интрацитоплазматската инјекција на сперматозоид, моментално не постојат третмани кои вклучуваат микроинјекции во јајце-клетките, но тимот научници не очекува безбедносни проблеми и е во преговори со регулаторните тела за клиничко испитување.

Д-р Гинеш Тејлор од Универзитетот во Единбург ги опиша овие наоди како „навистина ветувачки“.

– Ова е многу важна работа бидејќи ни се потребни пристапи кои функционираат за постари јајце-клетки. Ако постои еднократна инјекција која значително го зголемува бројот на правилно организирани јајце-клетки, тоа ви дава многу подобра почетна точка – заклучила Тејлор.