Чувството за смисла, верувањето во јасни вредности, да се биде „млад во срцето“ без оглед на годините – се дел од особините на личноста кои можат да ни обезбедат добар квалитет на живот, па дури и да нè заштитат од болести, пишува „Е-клиника“.

Неодамнешна научна студија наведува дека чувството за смисла, односно пронаоѓањето цел во животот, може да го намали ризикот од деменција за околу 30 отсто.

Деменцијата е болест која сè почесто се среќава во современиот свет. Лекарите објаснуваат дека најчесто ги погодува лицата во подоцнежната животна возраст. Во исто време, дијагностиката е сè подобра, па затоа наизглед има и повеќе случаи на ова заболување. Деменцијата не го погодува само поединецот, туку и целото семејство. Лицето со симптоми на деменција има проблеми со паметењето; на пример, човек кој со години јадел кајгана за појадок одеднаш не знае како да го подготви ова јадење. Се јавуваат и проблеми со говорот, промени во расположението, потешкотии при извршување на секојдневните задачи, а во подоцнежните фази од болеста човекот може целосно да зависи од помошта на околината.

Кога станува збор за превенција на деменцијата, често се истакнува дека е потребно да се внимава на вредностите на крвниот притисок, шеќерот и холестеролот, дека е неопходно човекот да биде ментално и физички активен, да се дружи и да извршува едноставни домашни работи.

Студијата наведува дека постои уште еден заштитен фактор – чувството за смисла. Истражувањето следело повеќе од 13.000 возрасни лица постари од 45 години во период од 15 години. Утврдено е дека лицата кои пријавувале поголемо чувство на животен смисол имале 28 отсто помалку когнитивни нарушувања, вклучително и деменција. Сепак, стручњаците нагласуваат дека станува збор за корелација, а не за директна причинско-последична врска.

„Каузалноста не е утврдена ниту докажана“, изјави доктор Ронда Воскл, професорка по неврологија на Универзитетот во Калифорнија во Лос Анџелес, која не учествувала во студијата.

Не е целосно познато дали чувството за цел навистина го намалува ризикот од деменција. Можно е и лицата со помалку симптоми на деменција, едноставно поради тоа, да чувствуваат и поголем животен смисол. Сепак, стручњаците сметаат дека, и покрај сè, смислата и целта не ја губат својата важност и се од клучно значење за заштита на когнитивното здравје.

Чувството за смисла и цел ги мотивира здравите навики, кои потоа позитивно влијаат врз здравјето на мозокот.

„Чувството за цел може да нè поттикне на поздрав начин на живот, повеќе физичка активност, подобар сон и посилни социјални контакти. Овие активности го намалуваат чувството на осаменост и депресија, ја зајакнуваат отпорноста на стрес, а сето тоа е тесно поврзано со подобро когнитивно здравје и помал ризик од развој на деменција“, вели доктор Џорџ Хенави, директор на одделот за геријатрија во Медстар Хелт, кој исто така не учествувал во студијата.

Доктор Воскл додава дека чувството за цел поттикнува поголем степен на комуникација со околината, вклучување во активности надвор од домот, извршување на секојдневни задачи, читање и размислување.

„Сите овие интеракции претставуваат добра ментална вежба која го одржува мозокот во подобра состојба“, вели доктор Воскл.

Во таква состојба, човекот се чувствува добро кога ќе постигне нешто, дури и ако станува збор за ситници. Расположението е постабилно и, поради тоа, полесно ни е да отидеме во теретана или да ги завршиме домашните обврски.

Истражувањата ја потврдуваат и оваа теза. Невропластичноста е способноста на мозокот да се менува и прилагодува, на пример кога сме физички активни или социјално ангажирани. Понекогаш е доволно да ја обработуваме нашата градина или да испиеме кафе со близок пријател за да почувствуваме посилен смисол, кој силно влијае врз здравјето на мозокот.

Воскл ја истакнува и важната улога на ведриот дух и доброто расположение; самото чувство дека она што го правиме има смисла и вредност го подобрува расположението и поттикнувачки делува врз мозочната активност.

„Како што мозокот зависи од срцето кое го снабдува со крв богата со хранливи материи и кислород, така и умот зависи од состојбата на нашиот дух. На пример, хемиските супстанции во мозокот се менуваат во зависност од нашето расположение, чувството на задоволство или тага“, вели Воскл.

Родителството, грижата за живи суштества, чувството за идентитет, занимавањето со наука, занает, земјоделство, чувството на вера – сето тоа може да ни обезбеди чувство за смисла.

Воскл советува да бидеме отворени и да се обидуваме да пробаме нешто ново.

„Да се биде ‘млад во срцето’ значи да се биде љубопитен, да се учи и да се истражува. Сите овие активности ја разгоруваат имагинацијата и во нив можеме да пронајдеме цел“, вели Воскл.

Доктор Хенави наведува дека постојат повеќе чекори и дека препораките треба да се прилагодат на интересите и способностите на поединецот, за да се одржи мотивацијата. Како примери, тој ги наведува:

• одржување на менталните процеси преку читање, учење, мисловни игри и шах
• уметнички активности – сликање, цртање, свирење инструмент, пеење
• вежбање во група, занимавање со занает, готвење, дружење

Сите овие активности го зајакнуваат здравјето и го зголемуваат нивото на допамин, таканаречениот „хормон на среќата“.

„Би додал дека се обидувам да го поттикнам чувството за смисла и кај пациентите кои веќе имаат одреден степен на когнитивно оштетување, преку активности како присетување на музика, филмови и книги од минатото, правење албуми со фотографии“, вели Хенави.

Препораката на стручњаците е да веруваме во сопствените вредности, да ги откриеме своите страсти и да размислиме за вештините што би можеле да ги научиме или дополнително да ги развиеме. Важно е да имаме конкретни цели, но и резервни планови. Советот е да се насочиме кон своите вештини, позитивни особини и вредности.