Европскиот парламент повторно ја одобри привремената мерка позната како Контрола на разговорот (Чат контрол), која им овозможува на онлајн платформите да спроведуваат доброволно масовен надзор на приватни пораки за да откријат материјал што прикажува сексуална злоупотреба на деца. Ова го отвори патот за враќање на привременото ослободување од европските правила за приватност на електронските комуникации, пренесува „Еуроњуз“.

Мерката важеше од 2021 година до април оваа година, а сега Европскиот парламент го усвои изменетиот текст бидејќи не помина обидот за отфрлање на ставот на Советот на ЕУ.

Станува збор за привремено решение кое важи до 3 април 2028 година, додека институциите на ЕУ продолжуваат со преговорите за трајна Регулатива за спречување и борба против сексуалната злоупотреба на деца на Интернет. Треба да се напомене дека мерката не е задолжителна за платформите и не им дава на владите директен пристап до пораките, а Европскиот парламент, исто така, усвои амандман за заштита на енкрипцијата од „крај до крај“. Според тој амандман, привремената мерка нема да се применува на комуникации кои биле, се или ќе бидат заштитени со енкрипција од крај до крај, односно на комуникации до кои може да пристапат само испраќачот и примачот.

Привремената мерка им овозможува на апликациите и онлајн платформите доброволно да ги анализираат комуникациите на корисниците со цел да откријат материјали за сексуална злоупотреба на деца и обиди за регрутирање деца преку интернет. Поддржувачите тврдат дека мерката е неопходна за да не се создаде правна празнина во борбата против сексуалната злоупотреба на деца.

Од друга страна, критичарите предупредуваат дека ова повторно го отвора просторот за масовно надгледување на приватните пораки и дека заштитата на децата се користи како оправдување за ослабување на правото на приватност. Оваа одлука не значи дека е усвоена трајна регулатива, туку дека привременото ослободување што им овозможува на платформите доброволно масовно да ги следат пораките повторно е усвоено во Европскиот парламент, додека трајниот закон сè уште се преговара.

Парламентот претходно побара поограничена верзија

Европската комисија предложи продолжување на привремената мерка до 2028 година. Во март, Европскиот парламент гласаше против таквото продолжување, барајќи пократко траење на мерката и потесен опсег, заедно со посилни заштитни механизми за приватноста на корисниците.

Сепак, Советот на ЕУ го усвои оригиналниот предлог на Комисијата на 2 јули. Затоа постапката дојде до второ читање во Европскиот парламент. За Парламентот да го отфрли или измени ставот на Советот за контрола на разговорот беше потребно апсолутно мнозинство од 360 гласови.

276 пратеници гласаа за отфрлање, 286 беа против, а 30 беа воздржани. Бидејќи немаше мнозинство за отфрлање на изменетата позиција, текстот на Советот беше усвоен со два амандмани на Европскиот парламент. Со други зборови, усвоена е привремена мерка за доброволно масовен надзор на пораките.

Зошто е контроверзна контролата на разговорот?

Предлогот е еден од најконтроверзните дигитални закони во ЕУ со години, а главната контроверзност е прашањето дали државите можат, со образложение за заштита на децата, да ја отворат вратата за надзор на приватната дигитална комуникација.

Противниците предупредуваат дека ова би можело да ја наруши приватноста на милиони граѓани кои не се осомничени за ништо. Тие особено го истакнуваат проблемот со шифрираните комуникации, лажните извештаи и можноста дека откако ќе се воведе системот за надзор, тој подоцна може да се прошири и на други области.

Застапниците на мерката тврдат дека без вакви алатки, платформата нема да може ефикасно да открива и пријавува материјали за сексуална злоупотреба на деца, регрутирање малолетници и сексуална уцена. Според нив, целта не е општ надзор на граѓаните, туку дозволување платформите да продолжат да користат алатки што веќе беа дозволени со привремено ослободување.