Пренатрупаноста на затворите останува сериозен предизвик во една третина од европските затворски администрации, покажува годишната казнена статистика на Советот на Европа за затворската популација за изминатата година. Македонија, според статистиката, е со умерена пренатрупаност во затворите.

Севкупно, бројот на затвореници на 100 расположиви места во Европа се зголемил од 93,5 на 94,9 помеѓу 31 јануари 2023 и 31 јануари 2024 година, со значителни разлики меѓу земјите.

Во земјите со население од повеќе од 500.000, петнаесет затворски власти пријавиле дека имаат повеќе затвореници отколку расположиви места.

Шест администрации пријавиле сериозна пренатрупаност: Словенија (134 затвореници на 100 места), Кипар (132), Франција (124), Италија (118), Романија (116) и Белгија (113). Уште осум земји имале умерена пренатрупаност: Хрватска (110), Ирска (105), Шведска (105), Унгарија (104), Азербејџан (103), Финска (103), Турција (102) и Северна Македонија (101). Исто така, затворите во Шкотска (100) и Англија и Велс (98) (Велика Британија), како и во Србија (98), работеа со ограничен капацитет, каде што малите промени во бројот на притвореници би можеле да предизвикаат пренатрупаност.

На последниот ден од јануари 2024 година, 1.021.431 затвореници биле притворени во 51 затворска администрација на земјите-членки на Советот на Европа, што претставува средна стапка на затворска популација од 105 затвореници на 100.000 жители низ целиот континент, според статистиката на Советот на Европа.

Во земјите со повеќе од еден милион жители кои доставиле податоци за 2023 и 2024 година, средната стапка на затворска популација во Европа малку се намалила, од 116,2 на 115,1 (-0,9 проценти).

Значително зголемување на бројот на затвореници е забележано во 13 затворски администрации од јануари 2023 до јануари 2024 година во земји со повеќе од 500.000 жители – во Словенија, Шведска, Малта, Србија, Хрватска, Азербејџан, Италија, Албанија, Северна Ирска, Белгија, Шкотска, Англија и Велс и Ирска.

Од друга страна, стапките на затворање значително се намалила само во Бугарија, Луксембург, Турција, Естонија, Литванија и Унгарија.

Земјите со највисоки стапки на затворање се Турција (356 затвореници на 100.000 жители), Азербејџан (264), Грузија (261), Молдавија (235), Полска (202), Унгарија (195), Албанија (192), Чешка (180), Словачка (179), Србија (177), Латвија (175) и Црна Гора (164). Други земји со високи стапки се Литванија (158), Велика Британија (Англија и Велс) (145) и Северна Македонија (143), според статистиката на Советот на Европа.

„Пренатрупаноста ги нарушува условите за живот на затворениците“

Професорот Марсело Аеби, раководител на истражувачкиот тим SPACE на Универзитетот во Лозана, изјави:

„Пренатрупаноста сериозно ги нарушува условите за живот на затворениците и напорите за рехабилитација на затворските власти. Податоците за должината на затворските казни покажуваат дека пократките просечни затворски казни генерално водат до пониски стапки на затворање. Иако постојат исклучоци, овој однос укажува на важноста на должината на казната како механизам за управување со пренатрупаноста. Покрај промовирањето на алтернативни санкции, намалувањето на должината на казните – особено за ненасилни и сторители со низок ризик – може да биде моќна алатка за намалување на бројот на затвореници“ вели Аеби.

Насилните кривични дела сочинуваа приближно една третина од осудената популација: убиство (11,9%), сексуални престапи (8,7%), напад (6,7%) и грабеж (6,3%).

Најчестите прекршоци биле злоупотреба на дрога (16,7%) и кражба (12,3%).

Вкупно 2,9 проценти од затворениците биле осудени за сообраќајни прекршоци, а 2,4 проценти за економски или финансиски криминал.

26 проценти од сите затвореници се во притвор.

Албанија, Ерменија, Црна Гора, Луксембург, Швајцарија, Холандија, Малта, Хрватска, Словенија, Северна Ирска, Украина, Данска и Белгија го бележат најголемиот дел од притворените лица. Бугарија, Чешка, Полска, Литванија, Северна Македонија и Романија имаат најмал дел.

Странските државјани сочинуваа значаен дел од затворската популација, иако многу нерамномерно меѓу земјите, во зависност од миграцијата, законските рамки и географските фактори. Вкупно, 16 проценти од затворениците во европските затвори не биле државјани на земјата каде што биле затворени.

Земјите со најголем дел од странци во затворите (повеќе од 500.000 жители) биле: Луксембург, Швајцарија, Кипар, Грција, Австрија, Малта, Каталонија (Шпанија), Германија, Словенија и Белгија. Најмал дел е забележан во Романија и Молдавија.

Просечната возраст на затворениците во европските затвори била 37 години. Најмладите биле во Литванија (32), Шведска и Каталонија (34), Данска и Франција (35), додека најстарите биле во Грузија (44), Италија, Португалија и Република Српска (БиХ) (42) и Естонија (41).

Уделот на жените во затворската популација во просек изнесувал 4,9 проценти и бил речиси идентичен низ државите. Највисоки се забележани во Чешка (8,8%), Унгарија (8,4%) и Финска (8%), а најниски во Албанија и Грузија (1,4%) и Хрватска (2,1%).