Побарувачката за кредити во земјава има силна експанзија на крајот од 2025 година, со јасен сигнал дека и граѓаните и компаниите сè повеќе се потпираат на банкарското финансирање. Според Анкетата за кредитна активност на Народна банка на Македонија објавена на почетокот на годинава, која се однесува за последниот квартал лани, драстично се пораснати побарувањата за станбени и потрошувачки кредити. Кај фирмите пак во четвртиот квартал од 2025 година, побарувачката за кредити бележи силен раст, над 60%, што претставува значителен скок во однос на претходните периоди. Кредитите кои ги земале компаниите најчесто биле за тековно работење. Дури над 80% од кредитите се наменети за обртни средства, додека инвестициите во основни средства учествуваат со околу 18%. Ова покажува дека фирмите се фокусирани на ликвидноста и краткорочната стабилност, наместо на долгорочни инвестиции.

Во сегментот на домаќинствата, четвртиот квартал од 2025 година донесе забележливо нето-зголемување на побарувачката за кредити, при што најголем удел имаат станбените кредити. Банкарските анкети покажуваат дека растот не само што продолжува, туку е и посилен од очекуваното. Ова упатува на зголемена активност на пазарот на недвижности и повисока доверба кај потрошувачите. Клучните фактори зад растот се повеќеслојни. Подобрените перспективи за станбена изградба, очекувањата за движењето на цените на становите и зголемената доверба на граѓаните се меѓу најважните двигатели. Паралелно со станбените, раст бележат и потрошувачките кредити. Зголемените трошоци за трајни добра како автомобили, мебел и техника ја поттикнуваат побарувачката, додека подобрената економска клима ги охрабрува граѓаните да преземаат нови финансиски обврски.

Сепак, податоците за првиот квартал од 2026 година најавуваат промена во темпото. Иако се очекува побарувачката да продолжи да расте, тоа ќе се случува со значително поумерена динамика. Нето-процентите на раст се намалуваат, што укажува на постепено смирување на пазарот. Истовремено, условите за кредитирање испраќаат мешани сигнали. Кај дел од кредитите се забележува олеснување, но кај други, особено кај каматните стапки има заострување. Ова укажува дека банките внимателно го балансираат растот со управувањето на ризикот.

Како Европа им помага на младите луѓе да го решат станбеното прашање?

Кредит за тековно работење, а не за инвестиција

Зголемена побарувачка на кредити има и кај претпријатијата. Во четвртиот квартал од 2025 година, побарувачката за кредити кај компаниите бележи силен раст, со нето-процент над 60%, што претставува значителен скок во однос на претходните периоди. Анализата на структурата на кредитирањето открива дека компаниите најчесто позајмуваат за тековно работење. Дури над 80% од кредитите се наменети за обртни средства, додека инвестициите во основни средства учествуваат со околу 18%. Ова покажува дека фирмите се фокусирани на ликвидноста и краткорочната стабилност, наместо на долгорочни инвестиции.

Еден од најважните фактори што влијае врз кредитната политика на банките е нивото на нефункционални кредити (НПЛ). Иако во моментот банките оценуваат дека НПЛ нема драматично влијание врз условите за кредитирање, неговото индиректно влијание е јасно видливо. НПЛ влијае преку повеќе канали: трошоците за капитал, потребата од отписи и исправки на вредност, регулаторните барања, како и преку промената во перцепцијата на ризикот. Овие фактори ги тераат банките да бидат повнимателни, особено при одобрување кредити за поризични клиенти или сектори.

Провизиите „горат“- за водење на сметка во банка 35 денари месечно, за плаќање сметка на шалтер 50 денари

По сектори, условите за кредитирање остануваат релативно стабилни, но со благи знаци на заострување. Трговијата, градежништвото и секторот на недвижности покажуваат умерено влошување на условите, додека услужните дејности остануваат најстабилни. Дополнително, очекувањата за наредниот период укажуваат дека банките ќе продолжат со внимателен пристап. Иако нема индикации за значително заострување, сепак доминира ставот дека условите ќе останат непроменети или ќе се приспособуваат постепено.

Целокупната слика покажува кредитен пазар кој е активен и растечки, но истовремено и чувствителен на економските услови. Според Анкетата, може да се заклучи дека граѓаните и компаниите сè повеќе се потпираат на кредити како извор на финансирање, но банките веќе ја намалуваат динамиката на раст преку повнимателна политика. Нефункционалните кредити засега не се доминантен ризик, но остануваат важен индикатор што може да го одреди правецот на кредитниот циклус во 2026 година.