Единствениот град на Балканот кој лежи на дури девет реки!
Сански Мост е мал град на северозапад од Босна и Херцеговина, на околу триесет километри јужно (југозападно) од Приједор, сместен помеѓу планините Грмеч, Мулеж и Бехремагиница, а низ него течат дури девет реки. Покрај Сана, има уште осум реки: Саница, Блиха, Дабар, Јапра, Здена, Мајданска река, Сасинка и Козица, како и неколку пократки понори. Сански Мост, кој во поранешната држава Југославија бил наречен и „Град на цвеќето“ поради своите прекрасни и добро одржувани зелени површини, сè уште е горд на својот мост, џамијата со четири минариња и „мала Венеција“, на која тој дел од градот потсетува со своите канали. Градот, заедно со Требиње, е еден од туристичките бисери на БиХ – пренесува Каматица.
Препорачано
Градот на вода го добил своето име по својата најголема река, Сана, а неговото име доаѓа од латинскиот збор Aqua sanus, што значи – здрава вода. Оваа област е богата со извори на лековита вода, а нејзините придобивки ги користеле во бањите сите што поминале низ историјата – Грци, Римјани, Турци.
Просторијата Сан била населена многу пред нив. Во областа се пронајдени праисториски остатоци. Се претпоставува дека тука живеело и илирското племе Мезеи, во населба наречена Мрен, која била пристаниште во 9 век, а на бреговите на Сана, тврдат историчарите, имало и илирски рударски центар. Најстарото пишано споменување на оваа област се наоѓа во повелбата на унгарско-хрватскиот крал Бела IV од 1244 година.
Денес, центар на бањскиот туризам е Санска Илиџа, која, заедно со радиоактивната вода и чудотворната кал, им нуди на своите посетители незаборавно гостопримство. Околината на Сански Мост е недопрен природен храм со неверојатни карстни споменици и само неколку човечки траги, како што се остатоците од тврдината Каменград од 14 век, сместена на 500 метри висока карпа над местото што е именувано по неа.
Во областа Сан има неколку карстни извори на реки – изворот Саница, изворот Дабар и изворот Здена, пештери и водопади што вреди да се посетат и кои восхитуваат со нивната убавина. Хрустовачката пештера е позната по својот прекрасен пештерски накит, а Дабарската пештера, во која влегувате веднаш до изворот на истоимената река, е сè уште доста неистражена, иако ги воодушевува посетителите со своето пештерско езеро уште од самиот почеток.
Импресивниот водопад на реката Блиха, помеѓу селата Горњи Каменград и Фајтовци, на околу петнаесет километри од Сански Мост, паѓа од карпа висока 56 метри, со неверојатен призор и оглушувачка бучава.
Изворите и реките од Санскиот регион живеат во неговите приказни и легенди, а меѓу најубавите е најтажната – за две сестри, Блиха и Здена. Иако деталите понекогаш се разликуваат (во некои верзии се појавува чумата, во други богатство), крајот е секогаш ист. За да го избегнат бракот што им бил наметнат против нивна волја, две убави сестри се фрлиле од планината, а на местото каде што паднале се формирале две планински солзи. Блиха и Здена потекнуваат од нив.


