Европската централна банка (ЕЦБ) оваа недела би можела да донесе една од најважните одлуки за економијата на еврозоната во последните години. По остриот скок на цените на енергијата предизвикан од конфликтот меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, растечки се очекувањата дека централната банка би можела повторно да ги зголеми каматните стапки за да спречи понатамошен раст на инфлацијата.

Сепак, меѓу економистите нема согласност. Додека некои веруваат дека е неопходна решителна реакција за да се зачува ценовната стабилност, други предупредуваат дека новото зголемување на каматните стапки би можело дополнително да ја забави економијата која веќе покажува знаци на слабост.

Една од главните причини за разгледување на зголемување на каматните стапки е растот на инфлацијата во еврозоната, која достигна 3,2 проценти, далеку над целта од два проценти.
Особено загрижувачко е зголемувањето на базичната инфлација, индикатор кој не ги вклучува цените на енергијата и храната. ЕЦБ стравува дека поскапата енергија би можела да предизвика верижна реакција и да го стимулира растот на цените на стоките, услугите и платите низ целата европска економија. Затоа дел од членовите на Советот на ЕЦБ сметаат дека е потребно навремено да се реагира за да се спречи вкоренување на инфлаторните очекувања кај граѓаните и економијата.

Од друга страна, многу аналитичари сметаат дека сегашната ситуација не е споредлива со енергетската криза од 2022 година.

Според нивните проценки, сè уште нема доволно докази дека зголемувањето на цените на енергијата се претворило во долгорочен инфлациски проблем. Растот на платите во повеќето земји од еврозоната останува релативно умерен, додека некои експерти веруваат дека и други фактори влијаат на растот на базната инфлација. Затоа, тие предупредуваат дека ЕЦБ би можела да почека неколку месеци и да собере дополнителни податоци пред да донесе одлука што би можела да има сериозни последици за европската економија.

Противниците на зголемувањето на каматните стапки често се потсетуваат на одлуките на ЕЦБ од 2008 и 2011 година, кога централната банка одговори на зголемувањето на цените на нафтата и суровините со зголемување на каматните стапки. Недолго потоа, избувна глобалната финансиска и европска должничка криза, поради што ЕЦБ беше принудена да го промени својот курс и да ја напушти својата рестриктивна политика.

Многу економисти веруваат дека слична грешка може да се повтори ако каматните стапки се зголемат во време кога европската економија веќе забавува. Во такви околности, поскапите кредити би можеле дополнително да ги оптоварат компаниите и граѓаните, да ги намалат инвестициите и да го забават економскиот раст.

Дополнителна дилема создава фактот што Европската централна банка во моментов зазема построг став од другите големи централни банки. Додека ЕЦБ размислува за зголемување на каматните стапки, Федералните резерви на САД моментално чекаат дополнителни проценки за последиците од конфликтот на Блискиот Исток пред евентуални нови потези. Сепак, некои европски претставници веруваат дека искуството од периодот 2021 и 2022 година покажува колку може да биде ризично да се одложи реакцијата, бидејќи тогаш инфлацијата значително се зголеми пред да следат посериозни мерки.

Според проценките на финансиските пазари, ЕЦБ би можела да ги зголеми каматните стапки двапати оваа година за по 0,25 процентни поени. Сепак, повеќето аналитичари веруваат дека евентуалното зголемување треба да се претстави како превентивна и еднократна мерка, а не како почеток на нов циклус на агресивно затегнување на монетарната политика.

Затоа, вниманието на инвеститорите ќе биде насочено не само кон одлуката на самата ЕЦБ, туку и кон пораките на претседателката на банката, Кристин Лагард, за идните потези и проценките на економските трендови во еврозоната.

Лагард повикува на зајакнување на еврото

Нејзините изјави би можеле да ги одредат очекувањата на пазарот за наредните месеци и да влијаат на каматните стапки, девизниот курс на еврото и состојбата на европската економија во наредниот период, објавува Bankar.me.