Летното сметање на времето започнa вчера со поместување на часовниците за еден час нанапред, од два на три. Навидум мала промена на часовникот, но сериозен предизвик за нашиот организам и секојдневнието. Како поместувањето на часовникот влијае на мозокот, сонот и здравјето за РТС зборувал д-р Драган Хрнчиќ, неврофизиолог и експерт за нарушувања на спиењето.

Промените во времето, особено долготрајните врнежи, во комбинација со поместувањето на часовникот, можат да влијаат и на психата и на физичката состојба. Често се јавуваат промени во расположението и чувство на мал пад на енергијата, објаснил д-р Драган Хрнчиќ за РТС.

Иако промената на часовникот се спроведува веќе четири децении, неговите ефекти врз здравјето, особено врз сонот и циркадијалниот ритам, привлекуваат сè поголемо внимание.

Понеделник како „најтежок ден“

Самиот чин на поместување на часовникот честопати не изгледа драматичен, но последиците стануваат видливи веќе на почетокот на работната недела.

– Во недела нема да чувствуваме толку многу, бидејќи ќе се разбудиме во согласност со нашиот биолошки часовник, но веќе следниот ден доаѓа до судир на биолошкиот и социјалниот ритам. Во понеделник ќе мора да се разбудиме во склад со нашиот социјален часовник и ќе сфатиме дека сме украле еден час од сонот и ноќта, и сме го додале на денот – напоменал неврофизиологот.

Последиците, како што истакнува, се забележливи кај повеќето луѓе.

– Понеделникот е ден кога ќе имаме најмногу последици – ќе бидеме поизморени, посонливи и ќе имаме помалку енергија.

Кој најтешко ја поднесува промената

Иако станува збор за поместување на само еден час, ефектот на организамот не е занемарлив, бидејќи го поместуваме целиот биолошки ритам, нагласува д-р Хрнчиќ.

Најчувствителни се групите луѓе со одредени навики и здравствени состојби.

– Најтешко го поднесат луѓето што спаѓаат во т.н. доцен вечерен хронотип – „був“, на кои и инаку им е тешко да стануваат рано – додал докторот.

Посебно се изложени и адолесцентите, како и хроничните болни.

– Адолесцентите имаат поместена фаза на спиење и сега ќе мора да стануваат уште порано. Хронично болните имаат намален адаптивен капацитет.

Дополнително, проблемите се поизразени кај оние што работат во смени.

– Луѓето кои често ги менуваат смените имаат најголеми проблеми со циркадијалниот ритам.

Иако адаптацијата е релативно кратка, ненадејната промена може да биде предизвик.

– Промената ќе трае најмногу до седум дена, но проблемот е што се случило одеднаш – рекол д-р Хрнчиќ.

Пролетен замор или здравствени проблеми

Периодот на промената на часовникот често се совпаѓа со т.н. пролетен замор, кој може да збуни многумина.

– Пролетниот замор може да трае две до три недели, до максимум еден месец – рекол д-р Хрнчиќ.

Од друга страна, ефектите од поместувањето на часовникот се краткотрајни. Ако тегобите траат подолго, потребно е да се побара причината.

– Ако симптомите продолжат, повеќе не станува збор за пролетен замор ниту за поместување на часовникот – треба да ја барате причината, без разлика дали станува збор за нарушување на спиењето или нешто друго, како анемија – заклучил докторот.