Брисел во вторникот зборуваше за „Супер вторник“. За првпат од 2002 година, на програмата во еден ден беа ставени четири меѓувладини конференции поврзани со проширувањето на Европската Унија: со Украина, Црна Гора, Молдавија и Албанија.
Иако процесите на пристапување несомнено добиваат на интензитет, подеталната анализа покажува дека за три од четирите држави нема многу простор за ентузијазам. Во моментов, единствено малата Црна Гора може реално да се надева на членство во ЕУ, иако веројатно не толку брзо како што некои очекуваат.

Украина и Молдавија се соочуваат со политички пречки

Пред еден месец за Украина и Молдавија беше отворен првиот кластер. Во вторникот следеше и отворање на шестиот кластер, кој се однесува на надворешните односи, усогласувањето со Заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, како и преземањето на трговските и асоцијативните договори што Унијата ги има склучено со трети земји.

За двете држави тоа претставува значаен успех бидејќи го одржува моментумот во процесот. Сепак, резултатот беше далеку под очекувањата што Киев јавно ги искажа, а тоа беше истовремено отворање на сите пет преостанати кластери.

Кочница во процесот беше Унгарија. Премиерот Петер Маѓар ја прекина блокадата што претходно ја спроведуваше неговиот претходник Виктор Орбан, но постави два услова.

Првиот е Киев практично да ги спроведе гаранциите за заштита на унгарското малцинство во Закарпатието, а вториот е Украина да не добие забрзана постапка за членство.

Иако официјално Унгарија беше единствената земја што го кочеше процесот, дипломатски извори наведуваат дека и други држави се криеле зад нејзината позиција. Како примери најчесто се споменуваат Франција и Холандија.

Со тоа сè повеќе слабее перспективата што ја промовира Зеленски за членство уште во почетокот на 2028 година. Искусни дипломати од ЕУ сметаат дека пореален рок е по 2034 година. Токму затоа, според нив, во тековните преговори за финансиската рамка на ЕУ за периодот 2028-2034 не е предвидена подготовка за евентуално украинско членство.
Германија затоа предложи модел на „придружно членство“ со статус на набљудувач како меѓуфаза. Европскиот совет треба да разговара за оваа идеја во октомври.

Според експерти, од планот од десет точки за владеење на правото, договорен кон крајот на 2025 година меѓу комесарката за проширување Марта Кос и украинскиот вицепремиер Тарас Качка, досега се реализирани само околу 15 проценти.

Албанија напредува, но сомнежите остануваат

На Албанија, земјите-членки на крајот на мај ѝ потврдија дека ги исполнила привремените критериуми во областа на владеењето на правото.

Затоа во вторникот беше можно привремено да се затворат првите три поглавја: науката и истражувањето, образованието и културата, како и надворешните односи. Првите две се сметаат за релативно лесни, бидејќи европското законодавство во тие области е ограничено, а главната надлежност останува кај земјите-членки.

Сепак, во Брисел може да се слушнат и критички оценки за Албанија. Дипломати неофицијално зборуваат за трајна „системска корупција“ во земјата и укажуваат на можни случаи во кои би можела да биде вмешана владата на премиерот Еди Рама, а кои досега не довеле до кривични постапки.

Во најновиот индекс за перцепција на корупцијата на организацијата „Транспаренси интернешнл“, Албанија падна од 80-то на 91-то место.

Во дипломатските кругови сè уште може да се слушне, иако не јавно, дека членството на Тирана во ЕУ е „незамисливо“ и дека евентуално би можело да биде блокирано на референдум во Франција.

Црна Гора останува фаворит за следна членка

Најнапредна во пристапниот процес останува Црна Гора.

Во вторникот беа привремено затворени уште две поглавја, со што нивниот вкупен број достигна 16, односно речиси половина од сите поглавја.

Европската комисија има цел преговорите да завршат до почетокот на следната година, а паралелно веќе се подготвува и нацрт-договорот за пристапување.
„28 до 2028“ е мотото на комесарката Марта Кос, порака што во Подгорица е пречекана со одобрување.

Сепак, и тоа сценарио многумина го сметаат за премногу оптимистичко. Според проценките на дипломатите, само процесот на ратификација во земјите-членки би можел да трае две години, и тоа под услов сè да се одвива без дополнителни пречки.

Извор: DW