На денешен ден се потсетуваме на еден од најголемите столбови на македонскиот збор, академик Гане Тодоровски. Човекот кој беше многу повеќе од само поет, тој беше гласот на македонската историја, професор кој ги учеше генерациите како се сака сопствениот јазик и амбасадор кој достоинствено ја претставуваше својата земја пред светот.

Роден во Скопје во 1929 година, Гане уште во младоста покажа дека неговата судбина е тесно поврзана со пишаниот збор. Својата кариера ја започна како новинар во култните медиуми како „Млад борец“ и „Нова Македонија“, но неговиот вистински повик беше книжевноста. Како долгогодишен професор на Филолошкиот факултет, тој не само што предаваше, туку ги отвораше портите на македонската култура за сите оние што сакаа да го разберат нејзиниот корен.

Гане Тодоровски зад себе остави неверојатно богатство, десетици збирки поезија, есеи, критики и антологии. Неговите дела како „Горчливи голтки непремолк“ и „Скопјани“ остануваат сведоштво за еден живот посветен на вистината и на македонскиот идентитет.

Освен со перото, Гане беше активен и во општествениот живот. Тој беше првиот амбасадор на независна Македонија во Русија и еден од основачите на движењето МААК, секогаш во првите редови кога требаше да се заштитат националните интереси. Неговите колеги и современици го паметат како „доминантна личност на Балканот“, човек кој како никој друг го разбираше значењето на мајчиниот јазик.

Последната желба на големиот поет

Гане Тодоровски нè напушти во мај 2010 година, но неговото заминување беше исто толку поетско како и неговиот живот. Неговата последна желба беше да биде погребан во скопското село Кожле, во тишината на црквата „Свети Спас“. По негова желба, на последното испраќање беше прочитана неговата култна песна „Завет“ – порака до сите нас да го чуваме она што сме и што го имаме.

Денес, името на Гане Тодоровски се споменува со длабока почит.

ЗАВЕТ

Онаму дечиња, онаму внучиња мои,

Ридјено кајшто се грвали, дабјено кајшто се рои,

Могила малечка онаму нека ми стои.

Могила молковна – дватри миловидни бреста –

Налик на клепала што ќе ја гласат веста

Дека на некојси овдека гласот му престанал …

Грска тејманушки, ко што е редно, да ’ртат,

Колку на минувачите погледот да им го свртат

И да им приспомнат троа од троа за смртта.

Кожле да вишнее, Вардар со рикот да рика,

Полногласен од врутока до утока да вика,

Одоколу да тече време македонско, да блика …

Могила, што ќе молитват ветројне планински,

Камен, со неколку галежни зарешки кирилски

И – едно нашинско презиме со златно крајче на ски!

Гане Тодоровски

Најубавите љубовни цитати од македонски автори