Србија разгледува воведување на можноста цената на електричната енергија да биде негативна, што е една од клучните новини предвидени со измените на Правилата за работа на пазарот на електрична енергија. Ова практично значи дека производителите на електрична енергија ќе им плаќаат на корисниците за да ја трошат струјата. Јавната дебата за предлогот штотуку заврши, а целта е да се усогласи домашниот пазар со европските практики и да се прилагоди системот на зголемен удел на обновливи извори на енергија (ОИЕ), пишува Недељник- пренесува Каматица.

Со децении правилото во енергетскиот сектор беше дека електричната енергија е најевтина ноќе, а најскапа преку ден. Сепак, со растечкиот број на електрани што користат ОИЕ, таа логика фундаментално се менува, објаснува професорот Никола Рајаковиќ од Електротехничкиот факултет во Белград.

Кога производството од обновливи извори, кое зависи од времето, ја надминува моменталната побарувачка, во мрежата се создава вишок енергија. За да се одржи рамнотежата и да се избегне технички сложеното и скапо исклучување на електраните, понекогаш е попрофитабилно за производителите да нудат енергија по негативна цена – односно да платат некого за да го трошат вишокот.

Измените на Правилникот официјално го отвораат регулаторниот простор за оваа практика за прв пат. Во предложениот текст се наведува дека „цената за порамнување за отстапувањето на билансот е цена што може да биде позитивна, еднаква на нула или негативна“. Ова значи дека отстапувањата помеѓу планираната и реализираната потрошувачка ќе се пресметуваат дури и по негативна цена. Дефинирана е и долната граница, па затоа се предлага цената „да не може да биде пониска од -15.000 €/MWh“.

Усвојувањето на овие промени ќе има најголемо влијание врз големите индустриски потрошувачи и идните сопственици на системи за складирање на енергија. Тие ќе можат да ги искористат периодите на негативни цени за да ги наполнат своите капацитети екстремно евтино.

Што се однесува до граѓаните, Рајаковиќ истакнува:

– За домаќинствата, директните последици нема да бидат веднаш забележливи, но на долг рок, се отвора простор за поефикасно управување со потрошувачката.

Во пракса, крајните потрошувачи, домаќинствата, обично не ја чувствуваат негативната цена директно, бидејќи имаат договорена фиксна или регулирана тарифа. Негативните цени важат главно на пазарот на големо помеѓу производителите на електрична енергија и трговците.