Венецуела повторно е во центарот на меѓународната енергетска криза. Претседателот Николас Мадуро ги повика членовите на ОПЕК+ да го поддржат Каракас, предупредувајќи дека САД спроведуваат „директна агресија“ за која вели дека ја загрозува стабилноста на венецуелското производство на нафта и ги нарушува глобалните енергетски текови.

Според АП, Мадуро во писмо до генералниот секретар на ОПЕК, Хајтам Ал Гаит, предупредил дека тоа е „кршење на меѓународното право“, а министерот за надворешни работи Иван Хил го објавил документот на Телеграм.

„Соединетите Американски Држави сакаат да го ослабат нашиот извозен капацитет и да ги загрозат нашите енергетски ресурси“, се вели во писмото, во кое Мадуро предупредува дека ескалацијата би можела „сериозно да ја загрози глобалната стабилност“.

Пораката дојде откако САД го затворија својот воздушен простор над Венецуела, предизвикувајќи масовни откажувања на летови и хаос меѓу патниците, според АП, додека американскиот носач на авиони УСС Џералд Форд беше распореден во близина на венецуелскиот брег. Каракас го нарече тоа „де факто блокада“, а неколку латиноамерикански влади повикаа на итна медијација.

Зошто венецуелската нафта е незаменлива

Политичкиот конфликт е поткрепен со фактот дека венецуелската нафта има специфичен, незаменлив карактер. Земјата извезува околу 800.000 барели дневно – помалку од 1% од глобалната потрошувачка – но, како што објаснуваат аналитичарите на Атлантскиот совет, квалитетот на тешката сурова нафта на Венецуела со висока содржина на сулфур е клучен за производството на дизел, а пазарот на дизел е веќе сериозно затегнат. Затоа дури и релативно мало нарушување може да предизвика глобална инфлација, особено во транспортниот, индустрискиот и земјоделскиот сектор.

Според Атлантскиот совет, американските рафинерии на брегот на Мексиканскиот Залив се особено зависни од овој вид нафта, бидејќи САД претежно произведуваат полесна сурова нафта. Доколку конфликтот ескалира во напади врз нафтени постројки или пристаништа, предупредуваат аналитичарите, последиците би можеле да вклучуваат саботажа на инфраструктурата во Венецуела, нарушувања во Колумбија или дури и нарушувања во индустрискиот комплекс Поинт Лисас во Тринидад и Тобаго, кој е клучен за глобалниот пазар на амонијак и ѓубрива. Ваквите нарушувања не само што би влијаеле на енергијата, туку и на меѓународните синџири за снабдување со храна, наведува Нова.рс.

Зошто Венецуелците се сиромашни и покрај најголемите резерви на нафта во светот

Парадоксот на Венецуела – земјата со најголеми резерви на нафта, но едно од најсиромашните популации во регионот – е резултат на децении лошо управување со енергетскиот сектор, политичка контрола врз државната компанија PDVSA и целосна зависност од еден единствен ресурс. Според експертски извори во Вашингтон, илјадници инженери и професионалци ја напуштиле земјата, инвестициите пресушија, а приходите од нафта со години се трошеле на краткорочни социјални програми наместо на модернизирање на инфраструктурата. Санкциите дополнително го поткопаа веќе ослабениот систем, а земјата со огромни резерви нема капацитет ефикасно да ги монетизира.

Нафтата како адут за преговарање во односите со САД

Како што пишува Ројтерс, Мадуро сега има „флексибилност и мотивација“ да понуди дел од испораките на нафта како адут за преговарање во евентуални разговори со САД. Поголемиот дел од нафтата на Венецуела моментално оди во Кина – повеќе од 80% помеѓу јуни и октомври – но, според Ројтерс, PDVSA би можела да ги пренасочи испораките доколку се постигне политички договор.

Администрацијата на Доналд Трамп изјави дека е отворена за преговори, и покрај зголеменото воено присуство на Карибите.

„Испраќањето повеќе нафта во САД и заштитата на американските инвестиции е нешто што Мадуро лесно може да го понуди“, изјави за Ројтерс енергетскиот аналитичар Томас О’Донел, но предупреди дека ова „можеби нема да биде доволно сега кога Вашингтон има предност на стабилен пазар“.

Во истиот извештај, Ројтерс, исто така, наведува дека САД го означиле озлогласениот „Картел де лос Солес“ како странска терористичка организација, со што дополнително го зголемуваат притисокот врз Каракас.

Можноста за пренасочување на испораките и враќање на американските лиценци

Ројтерс, исто така, потсетува дека повеќето долгорочни договори на PDVSA беа суспендирани по воведувањето на санкциите во 2019 година, па Каракас ја продава речиси целата своја нафта на спот пазарот, со попусти. Оваа флексибилност значи дека венецуелската нафта може да се пренасочи побрзо кон САД или Европа доколку се променат политичките услови.

Мадуро, исто така, размислува за враќање на американските лиценци на странските енергетски компании, но, како што пишува Ројтерс, повеќето западни компании остануваат претпазливи по години експропријација и високи ризици. Без големи инвестиции, PDVSA ќе има тешкотии да го врати капацитетот и да се приближи до нивоата на производство од почетокот на 2000-тите.