Новиот Закон за користење на енергијата од обновливи извори за првпат им овозможува на граѓаните, локалните власти и малите претпријатија заеднички да инвестираат во производство, користење и споделување на зелена енергија, т.е. енергија добиена од обновливи нефосилни извори. Од организацијата „Еко-свест“, од една страна, нагласуваат дека новиот Закон ги дефинира енергетски заедници, но истовремено недостасува процедура за нивно основање, пренесува Мета.

Според „Еко-свест“, граѓаните сега ќе можат да создаваат енергетски заедници преку кои можат да произведуваат, складираат, користат и продаваат струја, притоа да ја распределуваат произведената енергија меѓу своите членови согласно меѓусебни договори, самостојно или преку агрегатор да учествуваат на пазарот на енергија, да стекнат статус на повластен производител и да користат мерки за поддршка.

Сепак, посочуваат од организацијата, законот не содржи детална процедура (чекор-по-чекор) за нивно основање. Во самиот закон сè уште не се прецизирани моделите за распределба и методологијата за пресметка на уделите меѓу членовите, ниту пак административната постапка за регистрација и приклучување.

Овие прашања треба да се доуредат со подзаконски акти и прописи на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, Регулаторната комисија за енергетика и операторот на дистрибутивниот систем.

„Ја поддржавме месната заедница во Белица со инсталација на фотоволтаични панели на едукативниот центар за развој во Белица. Нашите неодамнешни истражувања на перцепциите и ставовите на населението во општините Новаци и Вевчани за енергетските задруги се позитивни, при што главни мотиватори се еколошките и економските придобивки. Како клучни фактори при одлуката за основање или пристапување кон енергетска задруга се висината на почетната инвестиција и трошоците, поддршката од државата и општината и очекуваната финансиска корист. Главни пречки за граѓанско учество се финансиските ограничувања, недовербата, недостигот на информации и недоволната институционална поддршка од општините“, вели Жарко Конески, Програмски координатор за енергија од „Еко-свест“.

Законот дефинира дека примарната цел на заедниците мора да биде обезбедување еколошки, економски и социјални придобивки за членовите и локалната заедница, а не остварување профит.

Новиот закон ја дефинира енергетската заедница како правно лице основано на доброволна основа и отворено учество и овозможува широко локално учество и членство во енергетските заедници каде членови можат да бидат граѓани, општини, микро, мали и средни претпријатија и јавни установи. Исто така, постои можност за различни комбинации на здружување општина и група граѓани, згради, граѓани и мали локални компании, или целосно приватни иницијативи без учество на локалната самоуправа.

„Еко-свест“: Македонија да инвестира во обновливи извори на енергија, а не во инфраструктура за гас