Секој што бил во Португалија е добро запознаен со терминот „азулехо“ (azulejo). Всушност, зборот некако се протнал и во животот на многумина кои никогаш не ја посетиле оваа прекрасна земја. Со текот на годините, португалските обоени и глазирани плочки станаа вообичаен културен термин, еден од симболите на земјата, пренесува „Путни куфер“.

Иако денес првенствено се сметаат за „португалско наследство“, керамичките плочки првично дошле од Северна Африка и пристигнале на Иберискиот Полуостров за време на мавританската власт. Тие почнале да се користат во Португалија и Шпанија во 13-ти век.

Постои спор за потеклото на зборот „азулехо“

Лисабон, главниот град на Португалија, денес е метрополата во светот која се гордее со најмногу фасади „обложени“ со керамички плочки. Во минатото, тие биле претежно бели и сини, а често се верува дека самиот збор „азулехо“ е всушност дериват на португалскиот збор за сина, „азул“. Сепак, други тврдат дека ова е неточно и дека терминот всушност потекнува од арапскиот израз „аз-зулајџ“, што значи полиран или сјаен камен.

Зборот „азулехо“ првично се користел само за северноафрикански мозаици. Во секој случај, тие денес се неопходен дел од португалското национално ткиво и уметничко творештво. Нивната важност за таа земја се потврдува и со фактот дека во Лисабон можете да посетите музеј посветен на нив, Во Националниот музеј на „азулехо“ посетителите можат да навлезат во сите детали поврзани со производството, употребата и еволуцијата низ вековите, како и да видат некои од најстарите примери.

Плочките биле увезувани од Шпанија

Во текот на 15-ти и 16-ти век, Португалија ги увезувала плочките од Шпанија, каде што биле користени, на пример, во изградбата и декорацијата на цркви. Се вели дека самиот крал Мануел Први се заљубил во нив за време на посетата на Шпанија и решил да ја декорира палатата во Синтра каде што владеел со нив. Со текот на времето, Португалците целосно го презеле приматот во производството на плочки и во 17-ти век веќе ги извезувале на Азорските Острови, Мадеира и Бразил, а на крајот дури станале и најголемите производители на плочки во светот. Препознатливите керамички плочки на крајот добиле статус на уметничко дело.

Дизајни од геометриски форми до цвеќиња и дворови

Дизајнот на „азулехо“, инспириран од арапски мотиви, првенствено користел геометриски форми, а подоцна и сите други, од цвеќиња, сцени од дворот до бродови и свети моменти. До 19-ти век, плочките, велат експертите, исто така првенствено се користеле во ентериери, но околу 1840 година тие се „преместиле“ на фасадите и надворешните ѕидови на зградите. Всушност, тие станале неизбежни на згради од јавно значење, како што се палати или цркви, а украсувале и полуксузни станбени згради. Тие често биле користени и како декоративен елемент од побогатите семејства.

Не се користат само од естетски причини

Се верува дека фасадите биле покриени со плочките, не само од естетски причини, туку и затоа што придонесувале за одржување на топлината. Тие, исто така, помагале во спречување на ширењето на пожарот во случај на пожар. Се вели дека биле широко користени и по земјотресот што уништил голем дел од Лисабон во 1755 година, бидејќи биле поевтини од другите градежни материјали.

Имаат и национален празник

На почетокот на 20-ти век, нивната употреба донекаде исчезнала. Имено, богатите, кои некогаш ги обожавале и ги користеле како јавен доказ за своето богатство, сега почнале да се воздржуваат од нив, сметајќи ги за невкусни. Сепак, и покрај овој „темен“ период во нивната долга историја, „азулехосот“ се вратиле во 1950-тите, за време на изградбата на лисабонското метро. Имено, некои од станиците биле украсени со шарени плочки, претежно дела од уметницата Марија Кеил. Од 2017 година, тие го слават и Националниот ден на „азулехо“ на 6 мај.