Професори, ректори и студенти денеска ќе протестираат во Виена против владината политика за финансирање на високото образование, предупредувајќи дека без дополнителни милијарди евра австриските универзитети ќе се соочат со сериозни кратења и пад на квалитетот на наставата и научните истражувања. Повод за незадоволството се преговорите за новите договори за финансирање за периодот од 2028 до 2030 година, при што академската заедница обвинува дека владата не нуди решение што ќе ги покрие растечките трошоци и инфлацијата. Според организаторите, станува збор за една од најголемите академски мобилизации во последните години, а протестот веќе отвори и поширока дебата за тоа дали Австрија науката и образованието ги гледа како стратешка инвестиција или како сектор на кој може да се штеди.

Универзитетите бараат милијарди, владата бара трпение

Протестот е организиран од Универзитетската конференција на Австрија и Австриската студентска унија, кои очекуваат меѓу шест и седум илјади учесници, а можеби и повеќе поради големата мобилизација на студентите и професорите. Главниот проблем е што државата планира да ги задржи буџетите речиси на исто ниво и покрај инфлацијата и зголемените трошоци за функционирање на факултетите.

Претседателката на Универзитетската конференција, Бригите Хитер, предупреди дека на универзитетите им се потребни најмалку 18 милијарди евра за да можат нормално да функционираат во следниот тригодишен период. Според неа, реалните потреби се околу 1,5 милијарди евра над сегашното ниво на финансирање, а секое решение под таа сума ќе значи намалување на квалитетот на наставата, истражувањата и условите за работа.

Министерката за наука Ева Марија Холцлајтнер се обидува да ја смири ситуацијата со порака дека разговорите сè уште траат и дека конечната одлука ќе биде донесена наесен. Таа тврди дека владата сака не само да го задржи сегашното ниво на финансирање, туку и да обезбеди дополнителни средства. Сепак, нејзините изјави не ја убедија академската јавност, особено откако во телевизиско интервју призна дека претходно споменатата сума од 15,5 милијарди евра веќе не е сигурна.

Студентите и професорите предупредуваат на последици

На повеќе универзитети во Виена и другите градови наставата денеска ќе биде делумно прекината за да им се овозможи на студентите и професорите да учествуваат на протестот. На Универзитетот во Виена се најавени поместувања на предавањата и испитите, додека на Универзитетот Јоханес Кеплер во Линц денот ќе биде речиси целосно ослободен од наставни активности.

Организаторите предупредуваат дека замрзнувањето на буџетите во услови на инфлација фактички значи намалување на средствата. Дополнителен проблем е тоа што медицинските универзитети во иднина нема да добиваат посебни средства за платите на лекарите, иако досега можеле да сметаат на околу 90 милиони евра годишно.

Во повикот за протест, ректорите наведуваат дека универзитетите не се обичен државен трошок, туку инвестиција што ѝ се враќа на државата преку образувани лекари, наставници, инженери и научници. Според нив, владата спроведува погрешна политика на штедење и истовремено се обидува да ја претстави академската заедница како привилегиран сектор кој бара премногу пари. Тие предупредуваат дека долгорочните последици од ваквиот пристап ќе ги почувствуваат и економијата и здравствениот систем.

Освен парите, спорни се и реформите во високото образование

Покрај прашањето за финансирањето, протестот отвори и поширока дебата за состојбата на високото образование во Австрија. Државниот совет за истражување и иновации оцени дека целата расправа се претвора во борба за распределба на средства, без суштинска дискусија какви универзитети и требаат на државата во иднина.

Советот предупредува дека австрискиот универзитетски систем не е доволно ефикасен во споредба со други европски земји и дека само зголемување на буџетите нема автоматски да ги реши проблемите. Посебно се критикува големата флексибилност во студирањето, поради која студентите често предолго остануваат на факултетите без да дипломираат.

И покрај тие критики, академската заедница инсистира дека без стабилно финансирање нема услови за никакви реформи. Универзитетите потсетуваат дека последен пат масовно протестираа во 2022 година, кога бараа дополнителни средства поради растот на цените на енергенсите. Денешниот протест, според многумина, е уште посериозен сигнал дека односот меѓу владата и универзитетите влегува во период на отворен конфликт.