Русија денеска со воени паради и државни церемонии го одбележува Денот на победата над фашизмот, а централниот настан традиционално се одржува на Црвениот плоштад во Москва. Рускиот претседател Владимир Путин денес на почетокот на својот говор на воената парада изрази верување дека Русија ќе ја добие војната против Украина.

Безбедноста во Москва беше засилена додека Путин и голем број странски лидери ја следеа парадата, иако тридневниот прекин на огнот, посредуван од САД, ги намали стравувањата од можни украински обиди да ја попречат церемонијата.

Путин, кој е на власт повеќе од четвртина век, го користи Денот на победата, најважниот секуларен празник во Русија, за да ја демонстрира воената моќ на земјата и да ја зајакне поддршката за војната во Украина, која сега е во својата петта година.

Парада без тенкови, ракети и тешко оружје

Зборувајќи на парадата, Путин ги пофали руските сили што се борат во Украина, тврдејќи дека тие „се соочуваат со агресивна сила вооружена и поддржана од целиот НАТО сојуз“. „Победата отсекогаш била и секогаш ќе биде наша“, рече Путин додека војниците се постројуваа на Црвениот плоштад.

„Клучот за успехот е нашата морална сила, храброст и хероизам, нашето единство и способност да издржиме сè и да го надминеме секој предизвик“, додаде тој.

Но, овогодинешната парада се одржа за прв пат по речиси две децении без тенкови, ракети и друго тешко оружје, освен традиционалниот прелет на борбени авиони.

Руските претставници ја објаснија ненадејната промена на форматот со „тековната оперативна ситуација“ и предупредија на заканата од можни украински напади. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, рече дека властите презеле „дополнителни безбедносни мерки“.

Зеленски привремено го прогласи Црвениот плоштад за забранета зона за напади

Русија еднострано прогласи прекин на огнот за петок и сабота, додека украинскиот претседател Володимир Зеленски објави прекин на огнот што требаше да започне во среда. Но, примирјето не оживеа бидејќи двете страни се обвинија меѓусебно за продолжување на нападот.

Американскиот претседател Доналд Трамп вчера објави дека Русија и Украина го прифатиле неговото барање за примирје од сабота до понеделник и размена на затвореници, оценувајќи дека крајот на конфликтот може да биде „почеток на крајот“ на војната.

Зеленски, кој претходно оваа недела изјави дека руските власти „се плашат дека беспилотните летала може да зујат над Црвениот плоштад“ на 9 мај, по објавата на Трамп, издаде декрет со кој потсмевливо „дозволува“ на Русија да ја одржи парадата и привремено го прогласи Црвениот плоштад за забранета зона за украински напади.

Лавров се закани дека Русија ќе одговори безмилосно ако некој ја попречи парадата

Песков го отфрли тој декрет како „глупава шега“. „Не ни треба ничија дозвола за да бидеме горди на Денот на победата“, им рече тој на новинарите.

СССР изгуби 27 милиони луѓе во Втората светска војна

Во последните месеци, руската армија полека, но континуирано напредуваше по фронт долг повеќе од илјада километри. Во исто време, Украина спроведува сè поефикасни напади со долг дострел врз руските енергетски објекти, фабрики и воени магацини. Киев разви беспилотни летала способни да погодат цели на повеќе од илјада километри оддалеченост во Русија, што не беше можно пред 2022 година.

Руските власти предупредија дека ако Украина се обиде да ги наруши денешните свечености, Русија ќе изврши „масовен ракетен напад врз центарот на Киев“. Руското Министерство за одбрана ги предупреди цивилите и вработените во странските дипломатски мисии „веднаш да го напуштат градот“. Европската Унија објави дека нејзините дипломати нема да го напуштат украинскиот главен град и покрај руските закани.

Со години, Путин ги користеше прославите на Денот на победата за да ја поттикне националната гордост и да го нагласи статусот на Русија како глобална сила. Советскиот Сојуз изгуби 27 милиони луѓе во Втората светска војна, која во Русија се нарекува Голема патриотска војна, а таа огромна жртва остави длабок белег врз националната свест.

Ограничен пристап до мобилен интернет и смс услуги

Парадите на Црвениот плоштад од 2008 година редовно вклучуваат тешко оружје, од оклопни возила до интерконтинентални балистички ракети со нуклеарни боеви глави. Оваа година, бројни помали паради низ целата земја беа намалени или целосно откажани од безбедносни причини.

Денес, додека војниците се подготвуваа да поминат низ Црвениот плоштад, властите го ограничија пристапот до мобилен интернет и смс услуги во Москва, наведувајќи безбедносни причини.

На прославата пристигнаа малезискиот крал султан Ибрахим Искандар, претседателот на Лаос Тонглун Сисулит, казахстанскиот претседател Касим-Жомарт Токаев, узбекистанскиот претседател Шавкат Мирзијоев и белорускиот претседател Александар Лукашенко.

Словачкиот премиер Роберт Фицо, чија земја е членка на Европската Унија, планира да се сретне со Путин и да положи цвеќе на гробот на непознатиот војник во близина на ѕидините на Кремљ, но тој не присуствува на самата парада на Црвениот плоштад.