Граѓаните треба да бидат внимателни кога купуваат онлајн, затоа што има лажни трговци што преку „Фејсбук“ продаваат разни производи, но од купеното до рекламираното, има голема разлика. Голем дел од таквите продавачи не се регистрирани во Централниот регистар и практично нема како да се реагира, порачува Маријана Лончар-Велкова, претседателка на Организацијата на потрошувачи во интервјуто за „Слободен печат“. Таа објаснува дека Македонија има уште многу работа во однос на заштитата на потрошувачите и ни претстои големо усогласување со европската регулатива.

– Можам да кажам дека од 5 до 10 потрошувачи дневно ни се јавуваат дека биле измамени преку „Фејсбук“. Зошто? Затоа што трговецот не е вистински трговец – најчесто е физичко лице што изгледа како фирма, но нема регистрирана фирма во Централниот регистар. Па, така, потрошувачите ги трошат своите пари на производи што, кога ќе ги добијат, се оштетени, им недостигаат делови, не може да се состават, има грешки во боја, или воопшто не одговараат на нарачаното. Не велам дека нема и случаи со регистрирани трговци – има. Но таму спорот многу полесно се решава. Законот за заштита на потрошувачите, во делот за договори склучени на далечина, предвидува 14 дена рок за враќање на производот и приговор до трговецот. Трговецот мора да одговори во рок од 14–15 дена. Но кај продажбите на „Фејсбук“ и „Инстаграм“ – нема ни гарантен лист, ни фискална сметка, ни форма за приговор, ни каде да се обратите. Тоа е всушност измама – вели Лончар-Велкова.

Во однос на регулативата, како една од итните интервенции што треба да се направат, посочува Лончар-Велкова, е законска рамка за да може да се решаваат колективни спорови. Така, на пример, би требало да се постапува со случајот со поскапените осигурителни полиси за автоосигурување во минатата година, кога Комисијата за заштита на конкурентност утврди договорено поскапување кај сите осигурителни компании.

– Автоосигурувањето е задолжително и потрошувачите немаат алтернатива. Се говореше за околу 10.000 оштетени лица. Направивме платформа за пријавување, но решивме најпрво да бараме спогодбено решавање. Преговаравме, дури и во Стопанска комора, но немајќи резултат, ги поведовме тужбите. Осум индивидуални тужби веќе се поведени – дел решени со спогодба, дел со правосилни пресуди. Сега, кога веќе има позитивни исходи, повторно ги повикуваме граѓаните да ги достават полисите преку нашата онлајн платформа. Ние ќе поведеме постапка индивидуално преку адвокат. Се разбира, ова е колективен интерес и би било идеално да има колективна тужба. Но Македонија сè уште ја нема транспонирано европската директива. Нема ниту измени на Законот за парнична постапка, што е предуслов. Ветено беше дека измените ќе бидат донесени во септември, но сè уште ги нема – објаснува Лончар-Велкова.

Претседателката на ОПМ ги охрабрува граѓаните секогаш кога имаат поплаки, прво да контактираат со трговците и нагласува дека најдобар приговор е писмениот за да има трага.
Трговецот е должен во рок од 15 дена да им одговори – дали го прифаќа или не го прифаќа приговорот.

– Потоа потрошувачите имаат можност да се обратат до Државниот пазарен инспекторат доколку сметаат дека се во право. Инспекторатот може да постапува управно за да се види како ќе се реши предметот. Ако потрошувачот е сигурен дека е оштетен, може да поведе и судска постапка. И медијацијата е можност – вели Лончар-Велкова.

Таа вели дека кај нив често се јавуваат потрошувачи на кои трговците одбиваат да им го заменат производот, иако ги има оригиналните етикети. Такво право имаат потрошувачите во рок од 15 дена, па дури и да нема производот некакви недостатоци, туку едноставно да не им се допаѓа.

Почести се и поплаките кога некоја техничка стока, продавачот не сака да ја замени. Но, постапката е таква: трговецот не знае дали производот се расипал по вина на потрошувачот, при транспорт или поради фабричка грешка.

– Сервисот не смее да трае подолго од 30 дена. Ако производот не се врати во тој рок, трговецот мора да даде нов. Ако двапати се расипе за иста работа – следува нов производ. Ако се расипува од различни причини, може да се разгледа можност за замена – вели претседателката на ОПМ.

ОПМ регистрирале и почести поплаки на граѓаните во врска со испорака на мебел.