Демонстранти во Иран во четвртокот навечер извикуваа од своите домови и се собраа на улиците по повикот на прогонетиот престолонаследник за масовни демонстрации, изјавија очевидци. Ова претставува нова ескалација на протестите што се проширија низ целата Исламска Република. Пристапот до интернет и телефонските линии во Иран беа прекинати веднаш по почетокот на протестите, објави „Асосиејтед прес“.

Протестот беше прв тест за тоа дали иранската јавност може да биде придобиена од престолонаследникот Реза Пахлави, чијшто татко, тешко болен, побегна од Иран непосредно пред Исламската револуција во 1979 година. Демонстрациите вклучуваа извици во поддршка на шахот — нешто што во минатото можело да донесе смртна казна, но денес ја нагласува огорченоста што ги поттикнува протестите, започнати поради тешката економска состојба во земјата.

Во четвртокот продолжија демонстрациите што избувнаа во градови и рурални места низ Иран уште во средата. Сè повеќе пазари беа затворени во знак на поддршка на демонстрантите. Досега, насилствата поврзани со протестите одзедоа најмалку 41 живот, а повеќе од 2.270 луѓе беа приведени, соопшти американската Агенција за вести на активисти за човекови права.

Video shows one of the crowds gathered in Tehran, Iran. pic.twitter.com/7DbsXu2NM1

— Faytuks Network (@FaytuksNetwork) January 8, 2026

Растот на протестите го зголемува притисокот врз цивилната влада и врз врховниот лидер, ајатолахот Али Хамнеи. Интернет-компанијата „Клаудфер“ и организацијата „Нетблокс“ соопштија за прекинот на интернетот, припишувајќи го на мешање од иранските власти. Обидите да се воспостави телефонска врска од Дубаи кон Иран, и фиксна и мобилна, беа неуспешни. Вакви прекини во минатото честопати биле проследени со жестоки владини репресии.

Во меѓувреме, самите протести во голема мера останаа без јасно лидерство. Останува нејасно какво влијание ќе има повикот на Пахлави врз понатамошниот тек на демонстрациите.

„Недостигот од одржлива алтернатива ги поткопуваше и претходните протести во Иран. Можеби постојат 1.000 ирански дисидентски активисти кои, доколку им се даде шанса, би можеле да израснат во почитувани државници, како што тоа го направи синдикалниот лидер Лех Валенса во Полска на крајот од Студената војна. Но, досега, иранскиот безбедносен апарат ги апсеше, прогонуваше и ги протеруваше сите потенцијални трансформативни лидери на земјата,“ напиша Нејт Свонсон од Атлантскиот совет со седиште во Вашингтон, кој ја проучува ситуацијата во Иран.

ВИДЕО Ескалираат протестите во Иран: Улиците горат, има и мртви

Кога часовникот удри осум, одекна „Смрт за диктаторот!“

Пахлави повика на демонстрации во 20 часот по локално време в четврток и в петок. Кога часовникот удри осум, квартови низ Техеран одекнаа од скандирања, велат очевидци. Меѓу извикуваните пароли беа „Смрт за диктаторот!“ и „Смрт за Исламската Република!“.

Други, пак, го фалеа шахот, извикувајќи: „Ова е последната битка! Пахлави ќе се врати!“

На улиците можеа да се видат илјадници луѓе.

„Голем народе на Иран, очите на светот се вперени во вас. Излезете на улиците и, како обединет фронт, извикувајте ги вашите барања. Ги предупредувам Исламската Република, нејзиниот лидер и Револуционерната гарда дека светот и (претседателот Доналд Трамп) внимателно ве следат. Потиснувањето на народот нема да остане без одговор,“ порача Пахлави во соопштение.

Пахлави најави дека ќе понуди дополнителни планови во зависност од одѕивот на неговиот повик. Неговата поддршка за Израел, како и поддршката што ја добива од таму, и во минатото предизвикувала критики — особено по 12-дневната војна што Израел ја водеше против Иран во јуни. Демонстрантите на некои протести извикуваа поддршка за шахот, но не е јасно дали тоа значи поддршка за самиот Пахлави или желба за враќање во периодот пред Исламската револуција во 1979 година.

While Western media highlights protests in Iran, they remain silent about ongoing pro-democracy protests in Pakistan for the freedom of country’s tallest leader, Imran Khan! pic.twitter.com/rT39uxkIJT

— Ashok Swain (@ashoswai) January 8, 2026

Убиени се припадници на безбедносните сили?

Иранските власти, според сè, сериозно ги сфатија најавените протести. Весникот „Кајхан“ објави видео во кое се тврди дека безбедносните сили ќе користат дронови за да ги идентификуваат учесниците.

Иранските власти не ја признаа јавно големината на протестите, кои беснееја на повеќе локации уште пред демонстрациите во 20 часот. Сепак, има извештаи за повредени и убиени припадници на безбедносните сили.

Судската агенција „Мизан“ објави дека полициски полковник починал од убодни рани во место во близина на Техеран, додека полуофицијалната агенција „Фарс“ јави дека вооружени лица убиле двајца припадници на безбедносните сили и раниле уште 30 во градот Лордеган, во провинцијата Чахармахал и во Бахтијари.

Заменик-гувернерот на иранската провинција Хорасан Разави за државната телевизија изјави дека напад врз полициска станица во Ченаран, околу 700 километри североисточно од Техеран, однел пет животи во средата навечер. Доцна во четвртокот, Револуционерната гарда соопшти дека двајца нејзини припадници биле убиени во Керманшах.

ВИДЕО | Иран: Полицијата со солзавец го растера протестот во Техеран