Прекинот на романтична врска, без оглед на причината, може да биде исклучително болно искуство. Истражувањата покажуваат дека крајот на една врска спаѓа меѓу најтрауматичните животни настани, а воедно е и еден од најчестите.

Доколку и вие сте преплавени од емоции и се прашувате како да продолжите понатаму, терапевтите нудат совети за процесот на тагување и закрепнување, пишува „Форбс“.

Процесот на тагување по прекин на врска

Иако тагата најчесто ја поврзуваме со смртта на сакана личност, истражувањата потврдуваат дека луѓето по прекин на љубовна врска поминуваат низ слични симптоми на жалост.

Овие симптоми можат да бидат и психички и физички, а вклучуваат наметливи мисли, несоница, депресија, па дури и синдром на скршено срце, познат како стресна кардиомиопатија. Станува збор за состојба која може да ги имитира симптомите на срцев удар, како што е болката во градите.

Уште во 1969 година психијатарката Елизабет Киблер-Рос го развила моделот на циклусот на тагување за да го опише начинот на кој нејзините пациенти ја прифаќале веста за сопствената терминална болест. Иако петте фази на тагувањето првично се темелеле на случаи на пациенти кои се соочувале со крајот на животот, денес овој модел широко се применува за разбирање на процесот на жалост воопшто.

По прекин на врска, луѓето можат да поминат низ слични фази, вели Анџела Амијас, клинички социјален работник од Шајен, Вајоминг.

Според Киблер-Рос, петте фази на тагувањето се: негирање, лутина, преговарање, депресија, прифаќање.

– Можеме да започнеме со неверување, а потоа да преминеме во негирање или преговарање, што подразбира фантазирање дека можеме нешто да направиме за да го спречиме крајот на врската – рекла Амијас.

Таа додава дека е сосема природно да се чувствуваат лутина, па дури и симптоми на депресија. Сепак, нагласува дека тагувањето не е линеарен процес и дека секој ги доживува овие фази на свој начин, понекогаш движејќи се напред-назад низ нив.

Колку време е потребно за закрепнување?

За жал, не постои формула што може да одреди колку долго ќе трае закрепнувањето по прекин на врска, вели Алана Карваљо, лиценциран советник за ментално здравје од Њујорк.

Сепак, степенот до кој животите на партнерите биле испреплетени за време на врската може значително да влијае врз тоа како ќе го доживеат прекинот. Постара студија покажала дека паровите кои живееле заедно и планирале брак доживеале поголем пад на животното задоволство по прекинот во споредба со оние кои не биле во таква животна ситуација.

– Не тагуваме само поради крајот на самата врска и загубата на романтичниот партнер. Тагуваме и поради иднината што сме ја замислувале со таа личност – објаснила Амијас.

Поново истражување покажало дека луѓето кои разбрале зошто завршила нивната врска имале попозитивни исходи, како што се поголемо задоволство во идните врски и помалку романтични конфликти.

Истражувачите користеле и необични методи за да утврдат колку трае закрепнувањето. Така, едно јазично истражување од 2021 година анализирало повеќе од еден милион објави на платформата „Редит“, следејќи ги јазичните навики на корисниците пред и по прекинот.

Знаците дека се приближува прекин, како почестата употреба на зборовите „јас“ и „ние“, како и зборови што укажуваат на когнитивна обработка, како „разбирам“ и „затоа што“, се појавиле три месеци пред самиот настан. Истражувачите забележале дека овие јазични обрасци се вратиле на претходното ниво во рок од шест месеци по прекинот, што укажува дека корисниците во најголем дел го завршиле процесот на закрепнување.

Амијас повторува дека не постои однапред определен временски рок за преболување, но посочува дека два фактори имаат особено важна улога.

– Колку врската ви била позначајна, толку подолго ќе трае закрепнувањето. Затоа понекогаш и прекините на кратки врски можат силно да нè погодат. Вториот фактор е дали сме насетувале дека се приближува крајот и дали сме почнале психолошки да го обработуваме прекинот уште пред да се случи – рекла таа.

Совети за справување со прекинот

Иако многумина се надеваат на брзо закрепнување, важно е да се знае дека за тоа нема утврден рок. Она што можете да го направите е да примените стратегии за справување што ќе ви помогнат полесно да го пребродите овој тежок период. Стручњаците предлагаат неколку чекори.

Водењето дневник од 15 до 30 минути дневно може да помогне во обработката на чувствата, особено ако се насочите кон позитивните аспекти на прекинот. Една студија покажала дека луѓето кои три дена пишувале за позитивните страни на прекинот почувствувале поголемо чувство на благосостојба, самодоверба, среќа и олеснување.

Ова е време да се посветите на сопствените интереси, да уживате во активности што ве исполнуваат и да бидете опкружени со луѓе кои ве поддржуваат и ве сакаат.

– Сметам дека колку повеќе луѓето ќе си дозволат простор за сопственото искуство и навистина ќе си дозволат да ги почувствуваат своите емоции, толку полесно ќе можат да преминат во следната животна фаза без да го носат со себе недовршениот емоционален товар од претходната врска – истакнала таа.

Кога размислувате за минатата врска, потсетете се на целиот однос, вклучувајќи ги и добрите и лошите страни.

Иако е примамливо поранешниот партнер да се прикажува во исклучиво негативно светло, Амијас предупредува дека тоа долгорочно не е корисно.

– Луѓето кои постојано ги оцрнуваат своите поранешни партнери често остануваат заробени во чувствата на горчина и огорченост, што негативно влијае врз нивната емоционална благосостојба, но и врз успехот на идните врски – рекла таа.

По прекинот лесно е да се занемарат основните потреби, како што е квалитетниот сон, но токму недостигот од сон може да го попречи закрепнувањето. Истражување на американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) утврдило поврзаност меѓу недоволниот сон и поголемата веројатност за чести ментални тешкотии.

Редовната физичка активност може да помогне во ублажувањето на симптомите на анксиозност, депресија и стрес. Мета-анализа на 92 студии заклучила дека секој вид физичка активност – аеробик, тренинг со оптоварување или јога – носи придобивки за менталното здравје.

Конкретно, тренингот со оптоварување се покажал како најефикасен во намалувањето на симптомите на депресија, додека јогата и вежбите што ги поврзуваат умот и телото биле особено корисни за справување со анксиозноста.

Како да му помогнете на пријател по прекин на врска?

Кога сакате да му пружите поддршка на пријател или блиска личност која минува низ прекин, најдобриот пристап е едноставно да ја сослушате. Иако е примамливо да давате совети или негативно да зборувате за поранешниот партнер, Амијас предупредува дека и двете работи можат да имаат спротивен ефект.

– Често нашите обиди да помогнеме всушност му испраќаат порака на пријателот дека треба побрзо да го преболи прекинот или дека не би требало толку многу да страда. Да му понудите рамо за плачење често е највредната поддршка што можете да ја дадете – рекла таа.

Улогата на терапијата во закрепнувањето

Терапијата може да биде корисна за секого по прекин на врска, бидејќи овозможува посветено време за работа со сопствените емоции, вели Амијас.

Доколку имате тешкотии со секојдневните активности, како што се спиењето, исхраната или концентрацијата на работа, вреди да размислите за терапија, бидејќи таа може да ви помогне полесно да ги надминете деловите од процесот на закрепнување со кои најмногу се борите.

Ако сте заинтересирани за терапија, стручњаците за ментално здравје може да препорачаат когнитивно-бихејвиорална терапија (КБТ), која се фокусира на менување на моделите на размислување, или психодинамичка терапија, која им помага на луѓето да разберат како минатите искуства влијаат врз нивниот сегашен живот.

Амијас, исто така, советува да се побара терапевт специјализиран за проблеми во партнерските односи или, кога станува збор за брак, за закрепнување по развод, бидејќи таквите стручњаци имаат специфично искуство во водењето на клиентите низ овој вид процес на тагување.

Прекинот на романтична врска може да биде исто толку болен како и жалоста поради загубата на сакана личност. Но, како што истакнува Амијас, со текот на времето поминуваме низ процесот на тагување и на крајот стигнуваме до прифаќање. Надежта е во тоа што ќе можеме да ги цениме убавите страни на врската, иако таа завршила.