Саудиска Арабија го урна сопствениот рекорд втора година по ред по бројот на извршени егзекуции. Најмалку 347 лица се егзекутирани оваа година, во споредба со 345 во 2024 година, според податоците на британската организација „Реприв“, која ги следи егзекуциите во земјата, објави Би-Би-Си.

„Реприв“ изјави дека ова е „најкрвавата година за егзекуции во кралството откако почна да ги следи“. Последните егзекуции се извршени од двајца пакистански државјани осудени за злосторства поврзани со дрога. Египетскиот рибар Исам ал-Шазли беше исто така егзекутиран во вторник, исто така откако беше осуден за злосторства поврзани со дрога.

Меѓу другите егзекутирани оваа година се еден новинар, двајца млади мажи кои биле малолетни во времето на наводните злосторства поврзани со протестите и пет жени. Но, мнозинството, околу две третини, биле осудени за ненасилни кривични дела поврзани со дрога, кои ОН ги оцени како „некомпатибилни со меѓународните норми и стандарди“.

Повеќе од половина од нив биле странски државјани, егзекутирани како дел од „војната против дрогата“ на кралството.

„Целосна неказнивост“
„Саудиска Арабија сега работи со целосна неказнивост“, рече Џид Басјуни, раководител на одделот за смртна казна за Блискиот Исток и Северна Африка во Реприв. „Тоа речиси се исмејува со системот за човекови права“.

Таа ги опиша тортурата и присилните признанија како „ендемски“ во рамките на саудискиот казнено-поправен систем, нарекувајќи ја ситуацијата „брутална и произволна репресија“ што ги таргетира невините луѓе и оние на маргините на општеството.

Зголемувањето на егзекуциите поврзани со дрога е забележано откако саудиските власти го укинаа неофицијалниот мораториум кон крајот на 2022 година, потег опишан од канцеларијата за човекови права на ОН како „длабоко жален“.

Анонимно зборувајќи за Би-Би-Си, роднини на мажи осудени на смрт поради обвиненија за дрога зборуваа за „теророт“ во кој сега живеат. Еден рече: „Единственото време од неделата кога спијам е во петок и сабота бидејќи нема егзекуции во тие денови“.

Реформи и репресија
Владетелот на Саудиска Арабија, Мохамед бин Салман, кој стана крунски принц во 2017 година, длабоко ја промени земјата во последниве години. Во обид да ја диверзифицира економијата подалеку од нафтата, тој ги ублажи социјалните ограничувања, ги отстрани религиозните полицајци од улиците и им дозволи на жените да возат. Но, тој исто така ги задуши сите критики.

Статиите за човекови права на кралството остануваат „застрашувачки“, според американската организација за човекови права „Хјуман рајтс воч“, при што големиот број егзекуции е голема загриженост. Во последниве години, само Кина и Иран егзекутирале повеќе луѓе, велат активистите.

„Мохамед бин Салман и неговите власти не претрпеа никакви последици за продолжување на овие егзекуции“, рече Џои Шеа, кој ја истражува Саудиска Арабија за „Хјуман рајтс воч“. „Забавни настани, спортски настани, сето ова продолжува без никакви реални последици“.

Егзекуции на малолетници и новинари
Меѓу саудиските граѓани егзекутирани оваа година беа Абдула ал-Дерази и Џалал ал-Лабад, двајцата малолетници во времето на нивното апсење. Тие учествувале во протести против третманот на владата кон шиитското муслиманско малцинство во 2011 и 2012 година.

Тие беа осудени за тероризам по она што Амнести интернешнл го нарече грубо нефер судења кои се потпираа на „признанија“ извлечени со тортура.

ОН, исто така, ја осуди егзекуцијата во јуни на новинарот Турки ал-Џасер, кој беше уапсен во 2018 година и осуден на смрт по обвинение за тероризам. „Смртната казна против новинарите е застрашувачки напад врз слободата на изразување и слободата на печатот“, рече генералната директорка на УНЕСКО, Одри Азулеј.

„Репортери без граници“ изјавија дека тој е првиот новинар погубен во Саудиска Арабија откако Мохамед бин Салман дојде на власт, иако друг новинар, Џамал ​​Кашоги, беше убиен од саудиски агенти во Истанбул во 2018 година.

Повици за мораториум
Специјалниот известувач на ОН за вонсудски егзекуции, д-р Морис Тидбал-Бинц, повика на итен мораториум за егзекуции во Саудиска Арабија со цел укинување на смртната казна. Тој, исто така, инсистираше на почитување на меѓународните гаранции, брзо известување на семејствата и враќање на останките.

Според „Реприв“, семејствата на погубените обично не се информирани однапред, ниту им се дава телото. Се верува дека егзекуциите се извршуваат со обезглавување или стрелање.

Саудиските власти не одговорија на барањето на Би-Би-Си за коментар. Сепак, во писмо до ОН во јануари 2025 година, тие наведоа дека Саудиска Арабија „ги штити и почитува“ човековите права и дека нејзините закони „ја забрануваат и казнуваат тортурата“. „Смртната казна се изрекува само за најтешките кривични дела и во исклучително ограничени околности“, се вели во писмото.