Метеорит тежок повеќе од еден килограм, што пред две години го проби покривот на една куќа во американската сојузна држава Њу Џерси, би можел да понуди драгоцени сознанија за постоењето на древна вода во Сончевиот Систем, пишува Си-ен-ен.

Жителите на сојузните држави Њујорк, Њу Џерси, Конектикат, Род Ајленд и Пенсилванија на 16 јули 2024 година пријавиле дека виделе огнена топка како го сече небото. Додека објектот со голема брзина минувал јужно од Статуата на слободата, предизвикал звучен удар што го почувствувале жителите на Њујорк и Њу Џерси.

Овој спектакл бил предизвикан од вселенска карпа со проценета големина на голем патен куфер, која низ Земјината атмосфера пролетала со брзина од околу 51.500 километри на час, односно 14,4 километри во секунда.

Бил пронајден само еден фрагмент, и тоа затоа што го пробил таванот на главната спална соба во куќа во Хилсборо, во сојузната држава Њу Џерси.

За среќа, никој не бил повреден, а сопствениците веднаш ставиле ракавици за еднократна употреба и внимателно ги собрале црните фрагменти и прашината од креветот и тепихот со помош на алуминиумска фолија и стаклени тегли, изјавил Питер Џенискенс, виш истражувач во Институтот SETI и Истражувачкиот центар „Ејмс“ на НАСА во Силиконската Долина, Калифорнија.

Џенискенс е главен автор на студијата објавена во средата во списанието Science Advances, во која е претставена анализата на метеоритот од Хилсборо.

Пред да заврне дожд истата вечер, сопствениците ја поправиле и оштетената покривна конструкција, што, според Џенискенс, било од клучно значење бидејќи овој кршлив и порозен метеорит лесно впива влага од воздухот.

Благодарение на нивната брза реакција, била спречена посериозна контаминација на метеоритот, што им овозможило на научниците детално да го проучат. Анализата покажала дека станува збор за редок, примитивен вид метеорит кој нуди единствен увид во најраниот период од развојот на Сончевиот Систем.

– Во водените екстракти од метеоритот од Хилсборо откривме сложен состав од аминокиселини, основните градбени елементи на протеините – изјавил коавторот на студијата, д-р Дени Глејвин, виш научник во Одделот за враќање примероци при Центарот за вселенски летови „Годард“ на НАСА во Гринбелт, Мериленд.

– Повеќето аминокиселини што ги пронајдовме во метеоритот од Хилсборо се многу ретки или воопшто не се среќаваат во животот на Земјата, што значи дека навистина имаат вонземско потекло – додал тој.

Солена космичка временска капсула

Деталната анализа покажала дека метеоритот припаѓа на групата јаглеродни хондрити од типот CM. Буквата C означува дека е богат со јаглерод, додека M потекнува од метеоритот Мигеј, јаглероден хондрит што паднал во Украина во 1889 година.

Ваквите вселенски карпи претставуваат остатоци од карпести тела што кружеле низ Сончевиот Систем во неговите најрани денови и содржат хидрирани минерали и органски соединенија.

Џенискенс истакнува дека ова е само вторпат да биде забележан пад на метеорит од овој тип, но првпат научниците да имаат можност да проучуваат толку добро зачуван примерок. Слични метеорити што паднале во Индонезија во 2020 година завршиле во кал.

– Ова е првиот метеорит од типот CM што зачувал делови од карпи од подземниот слој на изворниот астероид. Благодарение на тоа имаме единствен увид во физичките својства на матичниот астероид – изјавил Џенискенс.

Метеоритот од Хилсборо најверојатно некогаш бил дел од поголемо небесно тело што кружело во внатрешниот астероиден појас меѓу орбитите на Марс и Јупитер.

– Пред извесно време, по голем судир се создало големо семејство астероиди, а пред околу шест милиони години уште еден помал судир уништил еден од тие астероиди, при што еден негов дел завршил во орбита блиска до Земјата. Тој фрагмент бил изложен на циклуси на загревање и ладење поради вртењето под сончевата светлина и се распаднал пред околу 200.000 години. Потоа поминало уште толку време пред да ја погоди малата цел каква што е Земјата – напишал Џенискенс.

Траги од древна солена вода

Истражувачите откриле големи количества натриум, кој најверојатно потекнувал од замрзнати солени раствори во внатрешноста на изворниот астероид. Како што водата испарувала од вселенската карпа, зад себе оставала концентрирани солени минерали што можат да овозможат создавање молекули клучни за животот каков што го познаваме.

Тимот открил и органски јаглерод и сложени аминокиселини.

– Во овој метеорит ги има стотици, а повеќето природно не се појавуваат на Земјата. Составот на аминокиселини во метеоритот од Хилсборо е дури и поразновиден од оној пронајден во недопрените примероци од астероидите богати со јаглерод Бену и Рјугу – напишал Глејвин.

Научниците сега се обидуваат да ги идентификуваат солените минерали во метеоритот од Хилсборо и да ги споредат со минералите пронајдени во примероците собрани за време на мисијата „ОСИРИС-Рекс“ на НАСА на астероидот Бену во 2020 година и јапонската мисија „Хајабуса2“ на астероидот Рјугу во 2019 година.

Фрагментите од метеоритот денес се чуваат во Американскиот природонаучен музеј во Њујорк.

Можни состојки за настанокот на животот

Се смета дека примитивните јаглеродни хондрити се токму оној вид вселенски карпи што во раната историја на Земјата донеле органска материја.

– Метеоритот од Хилсборо обезбедува дополнителни докази дека метеоритите кои носеле органска материја на раната Земја можеле да бидат важен извор на органски молекули неопходни за појавата на животот – рекол Глејвин.

Откривањето траги од солен раствор на астероид е особено значајно, смета Питер Браун, професор на Катедрата за физика и астрономија на Универзитетот Вестерн во Лондон, во канадската покраина Онтарио, кој не учествувал во истражувањето.

– Таквиот солен раствор е многу силен показател за начинот на кој водата се движела, се менувала и, особено, како реагирала со органските соединенија – изјавил Браун.

– Сè што можеме да дознаеме за тоа како водата ги менува овие примитивни метеорити е исклучително важно за астробиологијата и за разбирањето на најраните облици на живот на Земјата – додал тој.

„Ни се случи нешто навистина ретко“

Сопствениците на куќата брзо стапиле во контакт со коавторот на студијата Мајк Хенки од Американското метеоритско друштво, кој им дал насоки како да го зачуваат примерокот и да ја сведат контаминацијата на минимум.

– Речиси веднаш сфативме дека ни се случило нешто навистина исклучително ретко и почувствувавме одговорност да го сочуваме метеоритот за научната заедница – изјавиле сопствениците, кои сакале да останат анонимни за да ја заштитат својата приватност. И натаму ни е нереално кога ќе помислиме дека овој метеорит милиони години патувал низ вселената пред да го заврши своето патување во нашиот дом. Целото искуство беше неверојатно и ни претставува чест што можевме, барем малку, да придонесеме за напредокот на научните сознанија – додале тие.

Научниците нагласуваат дека пријавувањето снимки од домашни ѕвончиња со камера или камери вградени во автомобили, на кои се гледаат можни огнени топки на небото, може значително да им помогне на истражувачите да ги пронајдат и соберат метеоритите, а со тоа и да го унапредат разбирањето за еволуцијата на Сончевиот Систем.