Иранската пејачка Парасту Ахмади и уште осум членови на продукцискиот тим, меѓу кои и музичари, наводно се осудени на 74 удари со камшик поради настап на концерт што во 2024 година беше пренесуван во живо на нејзиниот канал на Јутјуб, објави „Гардијан“.

Според судските документи, Кривичниот суд во покраината Ком ги осудил уметниците на телесно казнување, двегодишна забрана за напуштање на земјата и двегодишна забрана за вршење уметничка дејност. Тие се обвинети за нарушување на јавниот морал преку создавање и објавување „вулгарна и неморална содржина“ на интернет.

Иако официјалната новинска агенција на иранското правосудство сѐ уште не ја објавила пресудата, организации за човекови права и адвокати кои ги разгледале документите велат дека низата апсења и судски постапки против уметници кои јавно му се спротивставуваат на режимот е дел од поширок обид да се задуши културното несогласување.

Во декември 2024 година, 29-годишната пејачка ја изведе патриотската песна „Az Khoone Javanane Vatan“ („Од крвта на младите од татковината“) без хиџаб, во настап што се емитуваше во живо и брзо стана вирален.

Набргу по објавувањето на видеото, таа и неколку музичари беа кратко приведени, а потоа пуштени на слобода. Подоцна властите отворија официјален случај поради објавувањето на снимката, која досега има собрано милиони прегледи на Јутјуб.

Бахар Гандехари, директорка за застапување во американскиот Центар за човекови права во Иран, изјави дека „казната од 74 удари со камшик за Ахмади само затоа што пеела и се појавила без хиџаб е уште еден потсетник дека состојбата со човековите права во Иран не е променета, и покрај пропагандната кампања на иранските власти за време на воените случувања, насочена кон подобрување на нивниот имиџ“.

Таа додаде дека контрастот меѓу официјалната слика што ја претставуваат властите и прогонството на уметниците го открива „јазот меѓу режимската пропаганда и реалноста“.

Моин Хазаели, адвокат за човекови права во правниот советодавен центар „Дадбан“, кој им помага на ирански активисти, смета дека пресудата нема правна основа.

„Пеењето, изведувањето музика и создавањето или ширењето музички дела од страна на жени не се кривични дела според иранското законодавство. Затоа, таквите активности не можат разумно да се толкуваат како ‘создавање, дистрибуција или објавување непристојна содржина’“, рече тој.

„Изрекувањето казна со камшикување на уметници, активисти од граѓанското општество или други граѓани не е само прашање на домашното кривично право. Тоа отвора сериозни прашања и за меѓународните обврски на државата во однос на забраната на тортурата и заштитата на човечкото достоинство.

Поради тоа, бројни организации за човекови права не го сметаат камшикувањето за легитимен облик на казна, туку за форма на тортура и нечовечко постапување.“

За иранските уметници, оваа пресуда, иако не е неочекувана, дополнително ги засили стравувањата од сѐ поголема културна репресија.

Иранско-британската актерка Назанин Бонијади изјави: „Осудувањето на пејачката Парасту Ахмади на камшикување само затоа што јавно пеела без хиџаб е јасен потсетник дека, и покрај разговорите во Вашингтон за ‘нов режим’ во Иран, репресивниот механизам на Исламската Република останува непроменет.

Попустливоста кон режим што ги казнува жените затоа што го користат својот глас и убива граѓани затоа што ги бараат своите права само го охрабрува да продолжи по својот тираничен пат.“

Иранската актерка Сетаре Малеки, која беше принудена да замине во егзил по улогата во за Оскар номинираниот филм „Семето на светата смоква“ (The Seed of the Sacred Fig), рече дека настапот на Ахмади силно ја погодил емотивно.

„Кога го гледав видеото од концертот на Парасту Ахмади, во мене повторно се разгоре духот на отпорот. Со денови ги гледав снимките одново и одново и чувствував огромна гордост кон Парасту.

Знаејќи со какви последици ќе се соочи, таа сепак одби да се откаже од своето право, како жена, да живее, да пее и да биде слушната. Иранските жени никогаш не престануваат да се борат против тиранијата, ниту за миг, и тоа е навистина извонредно.“

Таа додаде: „За ирански уметник кој одбива да се покори на цензурата во Иран, секојдневието само по себе претставува чин на отпор. Изодевме долг пат, но пред нас сѐ уште има долг пат што треба да се помине. Благодарна сум што секој ден некој нов омилен уметник нѐ потсетува на надежта и станува светилник што ни го осветлува патот.“