Во разговор за „Слободен печат“ со д-р Весна Алексоска, психолог и психотерапевт, ги истражуваме предизвиците и можностите со кои се соочуваат самохраните мајки, влијанието на минатите искуства, како и улогата на емпатијата, поддршката и зрелоста кај идните партнери. Љубовта и родителството можат да се надополнуваат, затоа потребно е создавање здрава и автентична врска во контекст на сложениот семеен живот.

Како статусот на самохрана мајка влијае врз можностите да се најде нова љубов?

– Да се биде самохрана мајка не значи дека љубовта е недостапна, напротив – љубовта се случува, но бара поголема зрелост, трпение и разбирање. Во игра се многу емоции: љубовта кон детето, љубовта кон партнерот, потребата од блискост и автономија. Но тоа не е пречка, туку е знак дека и самохраната мајка е способна за длабока, вистинска љубов. Многу луѓе не сфаќаат дека љубовта кон детето и кон партнерот не се во конфликт, туку се две различни нешта што можат убаво да се надополнуваат. Кога ќе се пронајде рамнотежа помеѓу нив, се отвора простор за стабилна и вистинска врска. Она што самохраните мајки често го носат е силна емпатија, трпение и моќ да се соочат со предизвици – токму тие квалитети ја прават врската здрава и издржлива. Вистинската љубов не се плаши од сложеноста, туку ја прифаќа и ја цени.

Ова не е порака само за самохраните мајки, туку за сите нас. Кога ќе влеземе во врска со некој кој носи свое минато, обврски и предизвици, наша задача не е да бидеме спасители, туку партнери. Зрелата љубов значи прифаќање, поддршка и создавање простор каде што ќе растеме и ќе бидеме автентични. Таков однос создава средина каде љубовта има вистинска вредност – не само како чувство, туку како избор и одговорност, исполнет со разбирање и почит кон сите што се дел од таа врска.

Ова е срцето на вистинската љубов кај самохраните мајки – љубов која е силна, трпелива и длабока.

Со какви предрасуди или осуди се соочуваат самохраните мајки од потенцијалните партнери?

– Самохраните мајки често се соочуваат со многу погрешни претпоставки и осуди од потенцијалните партнери и тоа може да биде тешко, но и многу поучно. Постојано слушаат дека се „премногу зафатени“ за љубов, дека „немаат време“ или дека не се способни да се посветат на некој друг. Но вистината е далеку поинаква. Се разбира, доколку сакаат, тие умеат да балансираат помеѓу грижата за детето и сопствената желба за интимност на начин што бара зрелост и емоционална софистицираност што не секој ја поседува и токму тоа е привлечно за вистинските партнери.

Постојат и широко прифатени стереотипи дека се емоционално ранети, изморени и најчесто, дека бараат некој што ќе ги „спаси“. Но самохраните мајки се силни (не секогаш по личен избор), свесни за себе и своите потреби, и едноставно сакаат партнер што ќе биде рамноправен, кој ќе ги разбере, ќе ги поддржи и кој нема да ги осудува. Тие знаат што сакаат и не се борат за внимание, туку создаваат врска која е чиста, искрена и здрава.

Овие предрасуди се огледало на стравовите и непознавањата на светот околу нив. Тие не ја дефинираат вистинската вредност на една самохрана мајка, ниту нејзината способност да љуби и да создаде врска која е стабилна, здрава и исполнета. Луѓето што навистина разбираат и ценат, знаат дека зад секоја самохрана мајка стои една душа што има што да даде и која заслужува љубов каква што сите ние ја заслужуваме.

Почитувајте ги самохраните мајки, разбирајте ги и никако не ги осудувајте, бидејќи нивната љубов е силна, нивната храброст е вистинско богатство, тоа е нешто што сите можеме да го научиме и вреднуваме.

Дали мислите дека мажите се воздржуваат да влезат во врска со самохрана мајка поради страв од одговорност кон нејзиното дете или поради осуда од своето семејството, најчесто мајката?

– Да, многу мажи се воздржуваат од тоа да влезат во врска со самохрана мајка, и тоа не е никакво изненадување. Од една страна, постои длабок страв од одговорност – не станува збор само за љубовна врска, туку за нова улога како родител, со дете што не е нивно. Таа улога носи емоционална и практична тежина, која не секој е подготвен да ја прифати или да ја разбере како нешто природно и возможно. Од друга страна, постои и стравот од осудата – од нивното сопствено семејство, од пријателите, од општествените очекувања. Честопати тие реагираат со недоверба или притисок, гледајќи ја сложеноста како проблем, како „компликација“ која може да донесе конфликти и многу грижи. Ова создава дополнителна тензија и го прави изборот да се проба нешто ново уште потежок и полн со емоционална тензија. Сепак вистинскиот маж, оној што има зрелост и длабоко разбирање, ја гледа оваа комплексност не како товар, туку како можност за растење и за создавање вистинска поврзаност. Тој знае дека љубовта кон детето и љубовта кон партнерката можат да се движат рака под рака, и дека со искрен и отворен разговор, трпение и споделување на стравовите, сите пречки можат да се надминат.

Оваа дилема е вистинска и честа, но токму од неа може да излезе нешто прекрасно кога ќе се прескокнат стравовите и осудите, ќе се дозволи простор за вистинска љубов, почитување и прифаќање – љубов што е целосна, автентична и силна. За ова е потребна вистинска зрелост, стабилност и отворено среце.

На кој начин минатото брачно/партнерско искуство на самохраната мајка може да биде пречка за идните врски?

– Брачното или партнерско минато искуство на самохраната мајка може да биде пречка за идните врски на неколку начини, пред сè, поради емоционалните трауми или неизлечени рани што понекогаш остануваат од претходните релации. Ако таа носи страв од нови разочарувања, неисполнети очекувања или недоверба, тоа може да придонесе за тешкотии во отворањето кон нов партнер, кој може да почувствува дека постојат бариери и задршки. И не само за самохрани мајки, ова се однесува на секој човек што не се справил соодветно со предизвиците од минатите врски

Понатаму, минатите искуства често носат одредени обрасци на комуникација, очекувања или однесување – кои ако не се свесно обработени и променети, можат да создадат конфликти и недоразбирања во новите врски. Интензивниот емоционален замор или потребата да се заштити од повреда може да го направи партнерството покомплицирано, особено ако и двата партнери имаат нерешени емоции од претходно. Исто така, во некои случаи, минатото може да влијае и врз односот со детето и како тоа гледа на новиот партнер, што дополнително ја отежнува интеграцијата на нов човек во животот и создава дополнителна динамика што мора да се третира со многу трпение и разбирање. Сепак, ако се работи на емоционално заздравување и свесна работа на минатите рани, минатото искуство може да стане сила – извор на зрелост, мудрост и појасна претстава за тоа што жената сака и заслужува во новите љубовни врски.

Што е клучно за прифаќање и поддршка на самохраните мајки?

– Клучно за прифаќање и поддршка од идните партнери кон самохраните мајки е вистинската емпатија и разбирање за сè што тие носат со себе. Партнерот треба да ја гледа жената во целост – не само нејзината љубов и енергија, туку и детето како дел од нивната заедничка слика, без да се обидува да контролира или да ја менува. Поддршката не значи да бидеш постојано „на чекање“, туку да бидеш присутен, да ја разбираш и почитуваш нејзината автономија и простор, и да се грижиш со почит и љубов. Отворената и чесна комуникација е суштинска – да се зборува за очекувањата, границите и потребите од двете страни, без страв од осуда и без притисок. Важно е партнерот да разбере дека улогата на самохрана мајка носи комплексност, но тоа не е товар – тоа е можност за заедничко растење, за создавање врска која е автентична и силна.

Најголемата поддршка се гради преку доверба, мали и големи гестови на љубов, почит, и трпение додека сите се адаптираат на новата динамика. Кога ова е присутно, секојдневните предизвици стануваат помали, а просторот за интимност и длабока врска е сѐ поголем. Со други зборови, вистинскиот партнер е сојузник, тимски играч, не само љубовник, тој е пријател, соработник, некој што поддржува. Самохраната мајка заслужува љубов која е силна, но и нежна, љубов која разбира, прифаќа и овозможува раст.

Што би можело да помогне во намалување на предрасудите и поголема поддршка за самохраните мајки – и од општеството и од семејствата на идните партнери?

– Намалувањето на предрасудите и зголемувањето на поддршката за самохраните мајки бара целосен пристап што вклучува образование, емпатија и транспарентност. Прво, потребно е да се креираат и спроведуваат јасни јавни кампањи и иницијативи кои ќе ги расветлат вистинските реалности и предизвици со кои се соочуваат самохраните мајки и кои ќе ги разбијат стереотипите дека тие се „погрешни“ или „нецелосни“.

Воспитувањето на емпатија и толеранција почнува уште од најрана возраст преку образовниот систем и медиумите, каде што ќе се промовираат вредности на почитување различности и разбирање за животните патишта на другите. Покрај тоа, потребно е да се поддржат и да се овозможат мрежи за самопомош и психосоцијална поддршка, каде самохраните мајки ќе можат да се здружуваат, да споделуваат искуства и да ја градат својата сила.

Од семејствата на идните партнери барајќи поддршка, неопходно е да се поттикне отворена комуникација и разбирање на новите социјални форми и улогите. Родителите и роднините треба да се вовлечат во процесот на прифаќање, да ги намалат стравовите поврзани со „туѓото дете“ и да ги сфатат предностите што ги носи една здрава и конструктивна, нова врска.

На крај, политиките за социјална заштита треба да дадат поголема поддршка и флексибилност, со мерки кои ја олеснуваат економската и емоционалната состојба на самохраните мајки. Само така, општеството и семејствата ќе создадат простор во кој самохраните мајки ќе бидат прифатени и поддржани, и каде љубовта и среќата ќе може да растат без пречки.

Ова е заедничка задача што бара учество на сите страни – од поединци, преку семејства, до институции.