Администрацијата на Доналд Трамп ја разгледува идејата за воведување хипотекарни кредити за 50 години. Тие веруваат дека ова би бил начин да се реши моменталната криза со достапните станови и да се поттикне купувањето на први недвижнини. Но, не е јасно дали таквата хипотека всушност би им заштедила пари на купувачите на долг рок. Во објава на Truth Social во саботата, Трамп сподели слика споредувајќи се себеси со поранешниот претседател Франклин Д. Рузвелт, кој ја воведе 30-годишната хипотека.

Бил Палт, директор на Федералната агенција за финансирање на домување (FHFA) и претседател на Фани Ме и Фреди Мек, подоцна потврди дека агенцијата „работи“ на можноста за нудење 50-годишни хипотеки. Забелешките на Палт предизвикаа мешани реакции од критичарите, вклучувајќи и многу конзервативци. Директорот на FHFA брзо разјасни дека планот е „едноставно потенцијално оружје во широкиот арсенал на решенија на кои моментално работиме“. Средната цена на продадените домови во САД била 410.800 долари, според податоците од Федералните резерви во Сент Луис, ажурирани во јули за вториот квартал од 2025 година. Средната возраст на купувачите на прв дом, исто така, се искачила на 40 години.

Просечната 30-годишна хипотекарна стапка во последната недела што заврши на 6 ноември била 6,22%, според податоците од Фреди Мек. Во споредба со просечната стапка од 5,5% за 15-годишна хипотека. Не е јасно каква би била каматната стапка за 50-годишен кредит. Но, дури и ако стапката остане иста како 30-годишна хипотека, купувачите би плаќале само малку помалку секој месец. Користејќи ја средната цена на домот, каматна стапка од 6,22% и 10% аконтација, месечната рата за 50-годишна хипотека со иста каматна стапка би била 2.006,60 долари. Купувачот би платил 600 месечни рати, во вкупен износ од повеќе од 1,2 милиони долари, вклучувајќи повеќе од 834.000 долари камата.

30-годишна хипотека со исти услови би имала малку повисока месечна рата – 2.269,22 долари, што е разлика од 262,62 долари. Сепак, купувачот би платил само 447.199,47 долари камата во период од 30 години, за вкупно 816.919,47 долари. Мислењата во секторот за недвижности беа мешани. Некои хипотекарни брокери и експерти ја пофалија идејата. Каз Неџатијан, директор на компанијата за недвижности Opendoor, ја нарече идејата „веројатно најпро-сопственичка државна политика во последните две децении“, објавува Forbes Serbia- пренесе Каматица.

Експертите од индустријата кои разговараа со Politico, исто така, предупредија на ризици. Економистите забележаа дека пензионерите со 50-годишни хипотеки би можеле да ги отплаќаат своите домови длабоко во пензионирањето. Хипотекарните кредити за 50 години не се нови. За оваа идеја особено се зборуваше во годините по пандемијата, особено во годините со висока инфлација. Основниот принцип зад оваа идеја е да се вклучат повеќе млади луѓе на пазарот на недвижности, односно купувачи на нивниот прв стан. И да се стават на располагање повеќе имоти.

Продолжувањето на рокот на отплата на 50 години би имало двојна улога. Прво, за оние на кои им е потребен, подолгиот рок би го намалил износот на месечната рата. Од друга страна, за оние за кои пониската месечна рата не е приоритет, подолгиот рок би им овозможил да купат повреден имот. Сепак, ризикот е исто така јасен. Подолгиот рок на отплата го зголемува вкупниот износ на пари што би се исплатил. Како и со другите заеми, во случај лицето да почине пред да го отплати целиот заем, тој би можел да се пренесе на наследниците. Што е многу поизвесно во овој случај. Дополнителен неповолен ефект е што ваквите заеми би го „заробиле“ капиталот достапен на пазарот на долг рок. Проценките се дека ваквите долги заеми би можеле вештачки да ги одржат цените на недвижностите на повисоко ниво. А владите низ целиот свет не сакаат цените на недвижностите да паднат.

Таквиот долгорочен заем ја намалува флексибилноста на оние што го зголемуваат во однос на животните околности во иднина. Предвремената отплата очигледно би била многу скапа. Иако им отвора врата на помладите луѓе, кредитот би бил помалку достапен на постарите луѓе и тие остануваат на стандардни заеми. Еден од ризиците е отплатата по влегувањето во пензија кога приходите се намалуваат. На крајот, може да се случи корисникот никогаш да не доживее дека куќата е навистина негова.

Кредитите за домување од 50 години не се разгледуваат само во Америка. Тие станаа неопходност и во другите развиени земји. Главната причина се скапите недвижности и недостапноста за пошироки категории на население. Критичарите на оваа идеја нагласуваат дека ваквите долги кредити не го решаваат коренот за проблемот. И тие веруваат дека е потребно да се најдат решенија за поповолна градба и повеќе градба, а не за подолго кредитирање. Уште во 2022 година, во Велика Британија беше издадена првата лиценца на специјализирана компанија за хипотекарни кредити за одобрување кредити од 50 години.

Сепак, досега немаше информации дека тие одобриле вакви кредити. Истата година, во Ирска се водеше дебата за потребата од продолжување на периодот на отплата. Во последните неколку години, банките во Јапонија почнаа да ги нудат овие кредити, но првенствено на помали, регионални финансиски институции. Кај нив, ограничувањето на отплатата е поставено до 80 години. Во Шведска се одобруваат долги кредити, но тоа е различен систем што им овозможува на повеќе генерации да го отплатат кредитот. На неколку начини, ратата може да се намали на пониско ниво, а со олеснето рефинансирање се добива можност за долгорочна отплата.

Пред десет години, шведската влада мораше законски да го ограничи периодот на отплата на кредитот на 105 години. Сепак, никој или речиси никој во пракса не го отплаќа кредитот толку долго време. И тие кредити се повеќе исклучок отколку правило, односно не се стандарден производ, како никаде на друго место во светот. А во таа земја, стандардните кредити се до 30 години. Дури и да постоеја во поголема понуда, ваквите кредити би биле мал дел од пазарот, односно не би се земале во поголем обем, проценуваат експертите. Тие укажуваат дека условите веројатно би го ограничиле бројот на потенцијални корисници.

Исто така, тие веруваат дека граѓаните сè уште се свесни за ризикот што го носи толку долгиот период на отплата. Ова може да се види од реакциите на социјалните мрежи. Првата реакција е дека на овој начин на банките и другите финансиери им се овозможува да заработат уште повеќе, а не да му помогнат на населението да најде покрив над главата.

Она што некои го гледаат кај овие кредити е отворање на вратата за зголемување на возраста за пензионирање на 75 години. Еден од корисниците изјави дека 30 години отплата веќе звучи доволно депресивно. Друг додава дека со овој вид кредит, никогаш не можете целосно да уживате во вашиот дом.