Новите истражувања ја поврзуваат прекумерната консумација на кратки видеа со проблеми во вниманието, самоконтролата и општо послаби когнитивни функции. Станува збор за феноменот познат како „гниење на мозокот“ (Brain rot), кој на Универзитетот Оксфорд се дефинира како влошување на менталната и интелектуалната состојба, најчесто поради консумирање површна или недоволно стимулативна содржина со кратка форма.

Преглед на 71 студија со речиси 100.000 учесници покажал поврзаност меѓу интензивното гледање кратки видеа и послаба концентрација, како и намалена контрола на импулсите, врз основа на когнитивни тестови и самопроценки. Истата анализа, објавена во списанието Американско психолошко здружение, укажува и на поврзаност со зголемени симптоми на депресија, анксиозност, стрес и чувство на осаменост, пишува „Ен-би-си њуз“.

Слично истражување, објавено во октомври и базирано на 14 студии за користење кратки видео-формати, исто така покажало врска меѓу честата употреба и пократок распон на внимание, како и послаб академски успех. Сепак, авторите нагласуваат дека станува збор за поврзаности, а не за директни причинско-последични докази.

И покрај зголемената загриженост, дел од експертите предупредуваат дека е прерано за конечни заклучоци. Невропсихологот Џејмс Џексон од Вандербилт универзитетски медицински центар посочува дека низ историјата често имало морална паника околу новите технологии – од видеоигри до телевизија – и затоа треба внимателно да се толкуваат резултатите.

Сепак, тој додава дека постојните податоци укажуваат на можни негативни ефекти при прекумерна и долготрајна употреба на кратки видеа, иако сè уште не е јасно кои се точните механизми, кој е најподложен и дали промените се трајни.

Во меѓувреме, во Соединетите Американски Држави се бележи пораст на дијагнозите на АДХД. Според податоците на Центарот за контрола и превенција на болести, приближно едно од девет деца имало ваква дијагноза до 2022 година.

Истражувачот Кит Роберт Хед наведува дека постои преклопување меѓу симптомите на АДХД и однесувањата поврзани со интензивна употреба на кратки видеа, поставувајќи прашање дали дел од порастот на дијагнозите може да се разгледува и низ призма на дигиталните навики – иако тоа сè уште не е научно потврдено.

Други експерти посочуваат дека слични истражувања се спроведени и во Обединетото Кралство, Јордан, Саудиска Арабија и Египет, при што сите покажуваат слични поврзаности меѓу кратките видеа и проблемите со вниманието, меморијата и менталниот замор.

Важно е да се нагласи дека овие студии не докажуваат директна причинско-последична врска, туку ги следат поврзаностите во одреден временски период, без долгорочно следење.

Педијатриската ендокринологинка Ниди Гупта предупредува дека иако повеќето истражувања се фокусирани на деца и млади, и возрасните може да бидат ранливи поради сè поголемата изложеност на дигитални содржини.

Таа додава дека за целосно разбирање на ефектите ќе бидат потребни уште години истражување, но дека веќе има индикации за можен облик на „нова зависност“ од дигитална содржина.

Од друга страна, дел од експертите истакнуваат и позитивни аспекти на кратките видеа – особено во образованието, информирањето и создавањето онлајн-заедници. Според нив, проблемот не е самата содржина, туку начинот и количината на нејзино користење.

Клучната порака на повеќето истражувачи е потребата од рамнотежа: кратките видеа можат да бидат корисни и забавни, но прекумерната употреба може да доведе до проблеми со вниманието, социјална изолација и намалена способност за долготрајна концентрација.

Оксфорд го прогласи зборот на годината: Бизарен термин кој ја одразува „тривијалната“ употреба на социјалните медиуми