Европската Унија постави амбициозна цел, целосно искоренување на сиромаштијата и социјалната исклученост во наредните 25 години. Потпретседателката на Европската комисија, Роксана Минзату, во интервју за Еуроњуз изјави дека Унијата мора да ја засили борбата против растечката сиромаштија, особено во време кога милиони европски семејства се соочуваат со високи трошоци за живот, скапа енергија и несигурни работни места. Новата стратегија на Европската комисија доаѓа во момент кога речиси секој петти жител на ЕУ е изложен на ризик од сиромаштија или социјална исклученост.

Според официјалните податоци на Комисијата, дури 92,7 милиони луѓе во 27 земји членки моментално се сметаат за загрозени. Иако Брисел уште претходно постави цел до 2030 година најмалку 15 милиони граѓани да излезат од сиромаштијатa, досега резултатите се далеку под очекувањата. Минзату призна дека до овој момент се подобриле условите за само околу 3,7 милиони луѓе. Дополнителен проблем претставува и енергетската криза предизвикана од конфликтите на Блискиот Исток, која веќе предизвикува раст на цените на струјата и основните животни трошоци низ Европа.

Фокус на децатa, домувањетo и пензиитe

Новата европска стратегија предвидува низа мерки насочени кон најранливите категории граѓани. Посебен акцент е ставен врз децата кои живеат во сиромашни семејства, невработените лица, старите граѓани и луѓето без дом. Европската комисија планира да ја прошири таканаречената детска гаранција, механизам преку кој државите ќе можат побрзо да ги идентификуваат децата на кои им е потребна медицинска помош, бесплатна исхрана, образование или социјална поддршка.

Како дел од овој план, во неколку земји ќе се тестира дигитална картичка за деца во ризик. Со помош на овој систем, институциите ќе можат полесно да следат дали детето добива здравствена заштита, стоматолошки услуги или образовна помош. Според Минзату, целта е ниту едно дете да не остане без основна поддршка поради сиромаштија.

Комисијата истовремено бара од земјите членки да преземат мерки против бездомништвото и иселувањата. Во препораките се наведува дека државите треба да развијат системи за рано предупредување и советување на граѓаните кои имаат долгови, со цел да се спречат присилни иселувања. Брисел смета дека долгорочното изнајмување станови треба да стане поисплатливо за сопствениците отколку краткорочните туристички изнајмувања.

Покрај тоа, Европската комисија предлага и подобра поддршка за пензионерите преку посигурни и повисоки пензии, како и нови програми за полесно вработување на лицата кои подолго време се невработени. Дел од средствата за овие политики веќе се обезбедени преку Европскиот социјален фонд плус, од кој за социјална инклузија и борба против материјална сиромаштија се издвоени 50,2 милијарди евра.

Критики поради недостаток на конкретни мерки

Иако европските институции ја претставуваат стратегијата како историски чекор, бројни организации предупредуваат дека без јасни закони и задолжителни правила целите тешко ќе се исполнат. Каритас Европа и други организации за социјална правда оценија дека планот содржи добри намери, но недостасуваат конкретни механизми кои ќе ги обврзат земјите членки на реални резултати.

Критики има и поради тоа што стратегијата нема посебен буџет. Европската комисија тврди дека средствата веќе постојат во рамките на сегашните фондови и идниот европски буџет, во кој за социјални политики се предвидени околу 100 милијарди евра. Сепак, невладините организации предупредуваат дека без дополнителни инвестиции и построг надзор, сиромаштијата може дополнително да се продлабочи.

Посебен проблем, според организациите за човекови права, се таканаречените мобилни граѓани, луѓе кои работат или живеат во друга земја од ЕУ, но често остануваат без социјална заштита и во матичната и во земјата каде што престојуваат. Тие бараат Унијата да воведе заеднички стандарди за минимална социјална сигурност.

Истовремено, Европската комисија ја претстави и ревидираната стратегија за лицата со попреченост, кои во Европската Унија се околу 90 милиони. Планот предвидува целосна дигитализација на европската картичка за лица со попреченост и на европската паркинг картичка, со цел граѓаните со инвалидитет да имаат исти права и пристап до услуги во сите земји членки. Брисел смета дека токму подобрата социјална инклузија ќе биде клучен тест за иднината на европскиот социјален модел.