За Џеф Мид, 23 јуни 2016 година останува незаборавен ден. Таа вечер, раскажува Британецот кој со децении работел како дописник на новинската агенција Прес Асоцијација (Press Association) во Брисел, над градот беснела силна бура. Лош предзнак? Токму таа вечер многу негови колеги се собрале во бар во Брисел и ја следеле ситуацијата. До вечерта, дури и за убедените европејци, работите изгледале поволно.

Но, кога Мид станал следното утро во 7 часот, насловите биле поинакви: мнозинството Британци гласале за излез од Европската Унија.

Веста изненади и потресе многумина во Брисел. Освен еден – Жан-Клод Јункер. Тој дури се обложил со британскиот комесар Џулијан Кинг. Кинг се обложил на останување, Јункер на излез. Влогот: една фунта против едно евро. „Јас сè уште ја имам фунтата, а тој никогаш не го доби еврото“, раскажува Јункер со насмевка.

Кампања со ветувања што не се исполнија

Јункер ретроспективно смета дека исходот не е изненадување, ако се има предвид дека британските влади со децении ја критикувале ЕУ. Лондон ја гледал Унијата пред сè како економски простор и пазар. „Сè останато Британците речиси никогаш не ги интересираше. Тоа го сметаа за романтично празнословие“, вели тој.

Обединетото Кралство никогаш не сакаше да го воведе еврото, а и при понатамошната интеграција често покажуваше резерви. Таквата скепса се покажа како плодна почва во кампањата на поборниците на Брегзит, предводени од десничарскиот популист Најџел Фараж и подоцнежниот премиер Борис Џонсон.

„Да ја вратиме контролата“ беше слоганот на Џонсон. Намалување на имиграцијата и пренасочување на средствата од ЕУ кон британското здравство беа главните ветувања. Но ништо од тоа не се оствари. Кампањата беше исполнета со полувистини и, делумно, отворени лаги.

Од другата страна, кампањата за останување се темелеше на економски аргументи и рационални пресметки за штетите од Брегзит. Тогашниот претседател на Европскиот парламент, Мартин Шулц, раскажува дека со Јункер и Доналд Туск размислувале дали да се вклучат поактивно и да одржуваат настани во Британија. Но им било советувано да не го прават тоа.

По референдумот следуваа долги и сложени преговори за раздружување. Јункер вели дека ЕУ била подготвена, но британската делегација била затекната од последиците: „Тие беа изненадени од секое прашање и секој предлог, бидејќи воопшто не претпоставуваа што ќе значи излезот.“

Британските политичари, пак, и денес ја критикуваат ЕУ за наводно некооперативен пристап во преговорите.

Бавно приближување и неизвесна иднина

Во меѓувреме, ЕУ и Обединетото Кралство постигнаа договори за излез, трговија и соработка – документ долг околу 1.200 страници. Постојат бројни области во кои двете страни остануваат меѓусебно зависни: безбедност, одбрана, миграција и економија.

Последно беше објавено дека Велика Британија повторно ќе се приклучи на програмата „Еразмус+“ во 2027 година. Тоа се смета за успех на европратеникот Дејвид Мекалистер, кој ги водеше преговорите.

Тој оценува дека референдумот за Брегзит покажал што можат да направат политички шарлатани: „Ништо од она што беше ветено не се оствари.“

Новинарот Џеф Мид додава дека многу Британци и денес не гледаат придобивки од Брегзит. Тој посочува дека мора да плаќа околу 170 фунти секојпат кога го носи своето куче од Англија во Брисел.

Прашањето дали Обединетото Кралство повторно ќе стане членка на ЕУ останува отворено. Оптимистите сметаат дека би биле потребни најмалку 10 до 15 години, додека Јункер, Шулц и Мекалистер остануваат уште поскептични.

Извор: DW