Украина е подготвена да се откаже од својата долгогодишна цел за членство во НАТО доколку за возврат добие цврсти и правно обврзувачки безбедносни гаранции од Западот, како дел од можен компромис за прекин на војната со Русија.

Ова го изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски во пресрет на разговорите со американски претставници во Берлин.

Станува збор за значајно отстапување од досегашната позиција на Киев, имајќи предвид дека членството во НАТО е вградено во украинскиот устав и долго време се сметаше за клучна заштита од идни руски напади. Во исто време, ваквиот чекор се совпаѓа со една од главните цели на Москва во војната, иако украинската страна и натаму одбива какви било територијални отстапки.

Зеленски нагласи дека безбедносните гаранции од САД, европските земји и други партнери се компромис што Украина е подготвена да го направи наместо полноправно членство во НАТО.

„Од самиот почеток, нашата желба беше членство во НАТО, бидејќи тоа се вистински безбедносни гаранции. Дел од партнерите во САД и Европа не ја поддржаа таа насока“, изјави Зеленски, одговарајќи на прашања од новинари во WhatsApp група.

Тој додаде дека билатерални безбедносни договори со САД, со гаранции слични на Член 5, како и гаранции од европските сојузници и други држави, меѓу кои Канада и Јапонија, би можеле да послужат како механизам за спречување на нова руска инвазија.

„И ова веќе е компромис од наша страна“, истакна Зеленски, нагласувајќи дека гаранциите мора да бидат правно обврзувачки.

Украинскиот претседател повтори дека Киев бара „достоинствен“ мир и цврсти гаранции дека Русија нема повторно да ја нападне земјата, додека се подготвува за средби со американски претставници и европски сојузници во Берлин, во обид да се стави крај на најсмртоносниот конфликт во Европа од Втората светска војна наваму.

Под притисок од американскиот претседател Доналд Трамп да прифати мировен договор кој првично ги одразуваше барањата на Москва, Зеленски ја обвини Русија дека ја продолжува војната со интензивни и смртоносни напади врз украинските градови и енергетската инфраструктура.

Иако официјално не е објавено кои ќе учествуваат на разговорите во недела и понеделник, американски функционер потврди дека специјалниот пратеник на Трамп, Стив Виткоф, како и неговиот зет Џаред Кушнер, патуваат во Германија на средби со украински и европски претставници.

Испраќањето на Виткоф, кој учествуваше во разговорите со Украина и Русија за американскиот мировен предлог, се толкува како сигнал дека Вашингтон гледа простор за напредок, речиси четири години по почетокот на руската инвазија.

Зеленски информираше дека Украина, САД и европските земји разгледуваат план од 20 точки, на чиј крај би следело примирје, прецизирајќи дека Киев не води директни разговори со Москва.

Според него, прекин на огнот по сегашните фронтовски линии би можел да биде фер решение. Русија, пак, бара Украина да ги повлече своите сили од делови на регионите Донецк и Луганск кои сè уште се под контрола на Киев.

„На Украина ѝ е потребен мир под достоинствени услови и ние сме подготвени да работиме што е можно поконструктивно. Следните денови ќе бидат исполнети со дипломатија и исклучително е важно таа да даде резултати“, напиша Зеленски претходно на социјалната мрежа X.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц во понеделник ќе биде домаќин на Зеленски и на европските лидери на самит во Берлин, што е уште еден во низата јавни гестови на поддршка за Украина од европските сојузници.

Во меѓувреме, Велика Британија, Франција и Германија работат на измена на американскиот мировен предлог, кој според нацрт објавен во ноември предвидува Украина да отстапи дополнителни територии, да се откаже од НАТО-амбициите и да прифати ограничувања на големината на своите вооружени сили.

Европските сојузници го оценија моментот како „критичен“ за иднината на Украина и разгледуваат можност за користење на замрзнатите средства на Руската централна банка за финансирање на воениот и цивилниот буџет на Киев.

Рускиот претседател Владимир Путин претходно во декември оствари средба со Виткоф и Кушнер, а Кремљ ја оцени како „конструктивна“, иако без значителен напредок.

Зеленски, во меѓувреме, предупреди дека стотици илјади граѓани и натаму се без електрична енергија поради руските напади врз системите за струја, греење и вода, споделувајќи фотографии од уништени и изгорени објекти.

„Русија ја одолговлекува војната и се обидува да им нанесе што е можно поголема штета на нашите луѓе“, изјави тој, додавајќи дека само оваа недела биле лансирани повеќе од 1.500 борбени дронови, речиси 900 наведувани авионски бомби и 46 ракети од различен тип кон Украина.