Гранули од вар заробени во античките ѕидови покажуваат дека Римјаните се потпирале на реактивен метод на „топла мешавина“ за производство на цемент, што би можело да ги инспирира современите инженери, пишува „Саентифик Американ“.

Античките Римјани ги изградиле засводените мостови, водонепропустливата пристанишна инфраструктура и аквадуктите што го овозможиле подемот на нивната империја и кои сè уште постојат – и честопати сè уште се во употреба.

Тие го постигнале ова со еден вид цемент кој е многу појак од денешниот. Сепак, точниот метод како се правел римскиот цемент било мистериозно. Сега истражувачите пронашле докази за објаснување што го понудиле во 2023 година, кое би можело да даде увид во производството на подолготраен цемент.

Во својот напис од 1 век п.н.е. „За архитектурата“, еден од најпознатите архитекти на Римското Царство, Витрувиј, го опишал римскиот цемент како направен од она што сега го нарекуваме гасена вар, т.е. хидриран, загреан варовник.

Сепак, врз основа на откривањето на составот на фрагментите пронајдени за време на претходното ископување во Помпеја, инженерите од Технолошкиот институт во Масачусетс во труд од 2023 година поставиле хипотеза дека античките градители користеле процес наречен „топло мешање“.

Во овој метод, високо реактивен вар (сув загреан варовник) се меша со вулканска пепел и вода, што иницира хемиска реакција што произведува топлина и му дава на материјалот способности за „самолекување“.

За да го потврдат своето откритие, инженерите се вратија во Помпеја во 2024 година и посетија куќа што била во реновирање кога еруптирал Везув, па затоа местото било „замрзнато“ во времето.

Во една од собите, меѓу камењата, ќерамидите и алатите, беа пронајдени големи купови суви, претходно измешани состојки на малтер – мешавина од вулканска пепел и гранули од вар што чекаат да бидат хидрирани и нанесени на ѕидовите.

Истражувачите исто така покажаа дека фрагментите од вар – за кои претходно се сметаше дека се остатоци од нецелосно мешање – имаат различни физички и хемиски карактеристики што можат да се произведат само со техника што додава вода во мешавина од вар и пепел, наместо со методот опишан од Витрувиј.

Методот на топло мешање создава фрагментирани, високо порозни фрагменти од вар во малтерот, кои му овозможуваат на калциумот лесно да помине низ материјалот и да се рекристализира за да ги пополни пукнатините. Разбирањето на оваа технологија за „самолекување“ ќе им овозможи на инженерите да ја користат во современото градежништво.

Современиот цемент се прави со загревање на варовник и глина во огромни печки за да се формира материјал наречен клинкер, кој се меле во прав и се меша со вода за да се направи бетон. Тој е јак, но краткотраен, честопати пука и се распаѓа во рок од неколку децении.

Овие откритија исто така ќе им овозможат на реставраторите да ги поправат остатоците од Римското Царство на покомпатибилен начин.