Во една свечена сала во Москва се случува нешто необично. Група жени јавно ги критикуваат руските власти. Нивните сопрузи се меѓу 300.000 резервисти мобилизирани од рускиот претседател Владимир Путин за војната во Украина во есента 2022 година. Тие бараат нивните сопрузи да се вратат дома.

„Кога ќе се смета дека нашите сопрузи ја извршиле својата воена должност? прашува Марија. „Кога ќе ги вратат без раце и нозе? Кога воопшто не можат да направат ништо затоа што се само зеленчук? Или треба да чекаме да бидат вратени во ковчези?“.

Русинките се запознале преку социјалните мрежи и формирале група наречена „Патот дома“, пишува Би-Би-Си. Тие имаат различни ставови за војната. Некои тврдат дека ја поддржуваат. Други се скептични за „специјалната воена операција“ на Кремљ. Она што се чини дека ги обединува е верувањето дека мобилизираните мажи го завршија својот фер дел од борбите и треба да се вратат дома со своите семејства. Тоа е мислење што властите не го делат.

Во Русија, јавната критика за се што е поврзано со војната доаѓа со ризик. Повеќето од говорниците ги избираат зборовите многу внимателно. Тие знаат дека сега во Русија има низа закони за казнување на несогласувањето. Нивната фрустрација, сепак, е опиплива.

„За почеток, имавме доверба во нашата влада“, вели Антонина. „Но, дали сега треба да им веруваме? Јас не верувам никому“.

Членовите на групата се тука да ги споделат своите приказни со локалниот советник, Борис Надеждин. Тој од самиот почеток ја критикувал „специјалната воена операција“.

Интересно, Надеждин е еден од ретките владини критичари на кои му е дозволено да излезе на националната телевизија по целосната инвазија на Русија на Украина од страна на Русија. Тој е повремен гостин во телевизиски ток-шоуа.

Токму сега политичарот се обидува да се појави на гласачкото ливче за претседателските избори. Тој тврди дека војната ја оштети домашната популарност на Владимир Путин.

„Путин беше многу популарен во Русија бидејќи по 1990-тите донесе стабилност и безбедност“, вели Надеждин. „Стабилноста и безбедноста беа главната причина за поддршката на Путин. Сега сè повеќе луѓе веќе разбраа дека стабилноста и безбедноста се завршени“.

Русинките кои водат кампања за враќање на нивните мобилизирани сопрузи, синови или браќа, наидоа на критики од различни страни. Противниците на војната имаат малку симпатии. Тие ги осудуваат мажите за почитување на наредбата за мобилизација и за учество во војната.

Во неодамнешното интервју за информативниот сајт Фонтанка, рускиот пратеник Андреј Картаполов, кој го предводи комитетот за одбрана на руската Дума, тврди дека повикот за демобилизација е дело на „непријателите [на Русија]“. Се чини дека тој сугерира дека зад тоа стои украинската војска или ЦИА. Картаполов се повика и на Втората светска војна.

„Можете ли да замислите делегација на сопруги да отишла во Кремљ во есента 1942 година и да му кажела на Сталин: „Оние мажи што беа повикани во 1941 година нека си одат дома. Тие се борат веќе една година“. Никој никогаш не би помислил да го направи тоа“.

Марија Андреева, чии сопруг и братучед се повикани и испратени во Украина, смета дека коментарите на Картаполов се навредливи.

„Тој се осмелува да ја спореди специјалната воена операција со Втората светска војна“, вели Марија. „Тогаш целта на Русија беше опстанок. Бевме нападнати. Имаше целосна мобилизација и воена состојба. Тоа е целосно спротивно од она што се случува сега“.

Марија вели дека не само што води кампања за враќање на членовите на нејзиното семејство. Таа сака да спречи повеќе Руси да бидат повикани и испратени на линијата на фронтот.

„Не сакаме втор бран на мобилизација“, вели таа. „Ние сме против цивилите да се користат во воен конфликт. И сакаме сите руски граѓани да разберат дека ова може да влијае и на нив.

Колку е веројатен „втор бран“ на мобилизација во Русија?

Минатиот декември, претседателот Путин се чинеше дека го отфрли мобилизирањето – барем засега. Лидерот на Кремљ тврдеше дека во 2023 година руските власти успеале да регрутираат речиси половина милион доброволци да се борат во Украина.

„Зошто ни е потребна мобилизација? Како што стојат работите, нема потреба“, заклучи лидерот на Кремљ.

Се разбира, „како што стојат работите“ не значи „никогаш нема да се случи“. Ситуациите можат да се променат.

На пример, во март 2022 година, претседателот Путин изјави: „Регрутираните војници не учествуваат и нема да учествуваат во борбите. Нема да има дополнително повикување на резервисти. Учествуваат само професионални војници“.

„Делумна мобилизација“ беше најавена шест месеци подоцна.

За да се подигне свеста Марија и другите сопруги на мобилизираните резервисти започнаа нова традиција. Секоја сабота носат бели шамии и патуваат во центарот на Москва. Во близина на ѕидовите на Кремљ положија цвеќе на гробот на непознат војник. Црвените каранфили ги поставуваат покрај Вечниот пламен. Тоа е нивниот облик на мирен протест.

На својот канал на Телеграм, „Патот напред“, се објаснува дека овие цвеќиња се за почестување на „животите на најблиските. За чест на споменот на загинатите во сите војни. За чест на споменот на нашите момци“. Групата исто така верува дека положувањето цвеќе е начин да се каже „никогаш повеќе“.