Владимир Путин често го претставува Западот како закана за Русија, но руската историја покажува дека Москва со векови учела токму од Европа и западниот свет. Оваа стара руска дилема – Западот како пример, но и како непријател, е во фокусот на анализа на Волтер Клеменс за „ЦЕПА“.

По распадот на Советскиот Сојуз во 1991 година, дел од западните и поранешните советски лидери верувале дека Русија може да стане партнер на Западот, па дури и да се приближи до НАТО. Три и пол децении подоцна, тие надежи се претворени во отворено непријателство.

Во анализата се посочува дека ваквата дилема не почнува со Путин. Таа има длабоки корени во руската историја, каде Западот често бил гледан како извор на знаење, технологија и модернизација, но истовремено и како сила што сака да ја ограничи Русија.

Како историска паралела се наведува Фјодор Тјутчев, руски поет и дипломат од 19 век. Тој повеќе од две децении живеел во Европа, се движел во интелектуалните кругови на Минхен, зборувал француски и добро ја познавал западната култура.

Но, Тјутчев истовремено ја бранел руската посебност, го критикувал Западот и верувал дека Русија има посебна духовна мисија. Неговата позната мисла дека Русија „не може да се разбере со разум, туку само со вера“ и денес често се користи како објаснување за руската политичка логика.

Русија низ историјата многу добивала од Западот. Скандинавците имале улога во раниот развој на Новгород и Киев, Преславската книжевна школа била важна за кирилицата, а европски инженери, бродоградители и научници помогнале во модернизацијата на земјата во времето на Петар Велики.

Западните сили подоцна биле и сојузници на Русија во големите европски војни, од судирите со Наполеон до Втората светска војна. По распадот на СССР, САД и Европа се обиделе да изградат партнерство со постсоветска Русија.

Сепак, во руската политичка мисла постојано се враќа чувството дека Западот не ја разбира, не ја почитува и сака да ја потисне Русија од нејзиното место во светот.

Тука се прави врската со Путин. За рускиот претседател, Русија не е само национална држава, туку посебна цивилизациска сила — наследник на православната, царската и советската империјална традиција.

Во таа визија, Русија често се претставува како „Трет Рим“, односно духовен и историски наследник на Рим и Византија. „Рускиот свет“ се поставува како спротивност на западниот либерализам, кој Путин го прикажува како морално истрошен и декадентен.

Украина, пак, во таквото гледиште не се третира како целосно одвоена држава, туку како дел од поширокиот руски историски и цивилизациски простор. Токму оваа идеја стои во основата на руското оправдување за политичкиот и воениот притисок врз Киев.

Анализата прави и разлика меѓу старата словенофилска идеја за посебната духовност на Русија и панславистичката амбиција Москва да биде водач на поширокиот словенски свет. Кај Путин, овие идеи се спојуваат со современа геополитичка амбиција.

Затоа односот на Москва кон Западот останува тешко предвидлив. Русија со векови учела од Европа, користела западни идеи, технологии и модели, но истовремено градела политички идентитет врз отпор кон истиот тој Запад.

Во таа смисла, Путин не е исклучок, туку современо лице на стара руска противречност: Западот е пример од кој Русија учи, но и противник преку кој Москва ја гради сопствената моќ и самосвест.

Четири дена по Трамп, Си ќе го пречека Путин во Пекинг