Режисерот на „Господарот на прстените“, Питер Џексон поседува една од најголемите приватни колекции на коски од моа – изумрен вид птица од Нов Зеланд. Неговата фасцинација со оваа птица слична на ној доведе до необична соработка со биотехнолошка компанија позната по своите амбициозни и контроверзни планови за враќање на изумрените видови во живот, пишува „АП“.

„Колосал биосајенс“ објави дека започнува проект за генетски инженеринг на живи птици за да се создадат суштества слични на џиновската јужна моа – чии примероци достигнале висина од 3,6 метри. Проектот е поддржан од инвестиција од 15 милиони долари, која ја обезбедија Џексон и неговиот партнер Фран Вош. Истражувачкиот центар „Нгаи Таху“ од Нов Зеланд е исто така вклучен во соработката.

„Филмовите се мојата секојдневна работа, а моата е нешто што го правам од љубов. Секое дете од Нов Зеланд е фасцинирано од моата“, изјавил Џексон.

Сепак, научниците надвор од овој проект предупредуваат дека идејата за враќање на изумрените видови во денешниот свет е веројатно неостварлива. Можеби е можно да се модифицираат гените на постоечките животни за да личат на изумрени роднини, но многумина се прашуваат дали ова навистина има смисла, а некои се плашат дека ваквите напори би можеле да го одвлечат вниманието од заштитата на видовите што сè уште постојат.

Птицата моа талкала низ Нов Зеланд околу 4.000 години, сè додека не изумрела пред околу 600 години – главно поради прекумерен лов. Големиот скелет што бил префрлен во Англија во 19 век, а денес е изложен во Музејот во Јоркшир, во тоа време предизвикал големо внимание на јавноста во врска со оваа џиновска птица.

Коски од нозе на џиновска моа

За разлика од другите планови на „Колосал биосајенс“ , како што е враќањето на древниот волк, проект кој беше жестоко оспоруван за манипулирање со терминологијата бидејќи всушност не оживеал древен вид, работата на птицата моа е сè уште во рана фаза.

Како Џексон е вклучен во проектот?

Сè започна со телефонски разговор пред околу две години, кога Џексон дознал за обидите на компанијата да ги ревитализира видовите како волнениот мамут и волкот.

Потоа директорот ја поврзал компанијата со експерти што ги сретнал во текот на годините на собирање коски од моа, а сега во колекцијата има помеѓу 300 и 400 примероци. (Во Нов Зеланд е легално да се купува и продава моа пронајдена на приватно земјиште, но не и оние од заштитени подрачја.)

„Првата фаза од проектот ќе биде идентификација на добро сочувани коски од кои би можела да се извлече ДНК“, објаснил главниот научник на „Колосал“, Бет Шапиро.

„Потоа, ДНК секвенците ќе бидат споредени со геномите на живи видови птици што не летаат, како што се тинамусите и емусите, за да се утврди точно што ја прави моата поинаква од другите птици“, додала таа.

Користејќи сличен пристап, компанијата претходно ја споредила ДНК-та на изумрените волци со геномот на сивиот волк. Потоа ги зедоа крвните клетки на сивиот волк и со помош на CRISPR технологијата направија генетски промени на 20 локации, а на крајот од минатата година, на овој начин се родија младенчиња со долга бела коса и силни вилици што ги карактеризираат изумрените видови. Сепак, според мислењето на многу научници, а и според признанието на тимот од компанијата „Колосал“, тие не можат да се сметаат за членови на овој изумрен вид, туку само за хибриди.

Што се очекува од новиот проект?

Сепак, работата со птици носи различни предизвици, вели Шапиро. За разлика од цицачите, птиците развиваат ембриони во јајца, па затоа процесот на „пренесување“ на ембриони на сурогат нема да биде сличен на ин витро оплодувањето.

„Со секој вид што го сметаме за кандидат за закрепнување, постои цела низа научни пречки што мора да ги надминеме“, рекла Шапиро, додавајќи дека тие сè уште се во раните фази.

Ако тимот успее да создаде огромна птица со масивни стапала и канџи слични на ноеви, се поставува прашањето – каде ќе живее? Екологистот од Универзитетот Дјук, Стјуарт Пим, кој не е вклучен во проектот, се прашува: „Можете ли да вратите вид во дивината кога сте го истребиле? Мислам дека тоа е исклучително малку веројатно. Може да биде многу опасно животно.“