Дали имате личност во вашиот живот која редовно ви создава проблеми и ги комплицира работите? Науката вели дека ваквите врски не само што ви го расипуваат расположението, туку и буквално го забрзуваат вашето биолошко стареење.

Нова студија, финансирана од Американскиот национален институт за стареење и објавена во стручното списание „Зборник на трудови на Националната академија на науките“, покажа дека токсичните, тешки луѓе, кои истражувачите ги нарекоа „досадувачи“, оставаат реални, мерливи последици врз нашето здравје.

Додека добрите врски штитат од болести, тешките врски го зголемуваат хроничниот стрес и ги зголемуваат епигенетските биомаркери поврзани со стареењето. Научниците го пресметале и точниот процент: за секој таков „досадувач“ со кого редовно комуницирате, вашата биолошка стапка на стареење се забрзува за 1,5 проценти.

Стресот поради тешки луѓе го забрзува биолошкиот часовник

Науката одамна докажа дека силната социјална мрежа го штити здравјето, го намалува ризикот од когнитивен пад, го продолжува животот, а некои истражувања покажуваат дека вистинските пријателства го забавуваат стареењето на клеточно ниво.

„Но, не сите социјални врски се поддржувачки“, забележал Бјунгкју Ли, доцент по социологија на Универзитетот во Њујорк и главен автор на студијата.

Некои врски се амбивалентни, од една страна, тие носат стрес и проблеми, но од друга страна, тие обезбедуваат поддршка и другарство. Сепак, постојат и такви кои се „скоро исклучиво стресни“. За да разберат како ваквите врски влијаат на биолошкото стареење (стапката со која вашите клетки стареат, што не е секогаш во согласност со хронолошката возраст), научниците анализирале податоци од повеќе од 2.000 возрасни испитаници во Индијана.

Испитаниците одговарале на прашања за нивните врски во последните шест месеци, вклучително и колку пати некој „им предизвикал проблеми или им го отежнал животот“. Во исто време, тие обезбедиле примероци од плунка од кои експертите ги анализирале таканаречените „епигенетски часовници“ – хемиски промени на ДНК што покажуваат вистинско, биолошко стареење.

Резултатите биле исклучително јасни: секоја дополнителна „тешка личност“ во нечија близина значела 1,5 проценти побрзо стареење секоја година.

„Дури и овие мали ефекти врз биолошкото стареење можат да се акумулираат“, објаснила Бреа Пери од Универзитетот Индијана, коавтор на студијата, додавајќи дека тоа на крајот може да придонесе за поран развој на хронични болести.

Оние кои пријавиле две или повеќе такви токсични лица во нивниот близок круг се соочиле со најлошо.

Жените се под поголем удар, семејството создава најмногу проблеми

Интересно е што авторите на студијата забележале дека одредени групи почесто пријавуваат дека се справуваат со „мака“. Жените имале попроблематични врски од мажите, што не било изненадување за експертите.

„Жените се почесто, и позитивно и негативно, непропорционално под влијание на она што се случува во врските“, објаснила Пери.

Таа додава дека жените почесто ги перцепираат проблемите што ги имаат другите и ги прифаќаат како свој стрес. Покрај жените, проблематични луѓе во нивниот круг почесто биле оние со послаба здравствена состојба, како и луѓе кои имале тешко детство и затоа се поранливи на негативни стресори.

Кога станува збор за тоа кои се всушност овие „досадувачи“, истражувањето носи отрезнувачки информации: најчесто тоа се членови на семејството.

„Ова се луѓе кои се вкоренети во вашиот живот на начин од кој е тешко да се избега или тешко да се преговара“, рекла Пери.

Интересно е што родителите и децата почесто се прогласуваат за „тешки личности“ отколку сопружниците или љубовните партнери. Што се однесува до оние со кои не делиме крв, најголемите стресори се колегите од работа и цимерите, а најмалку се пријателите.

Како да се заштитите кога не можете да избегате?

Очигледниот совет би бил да ги избегнувате таквите луѓе и да го прекинете контактот, но авторите на студијата се свесни дека ова, особено кога станува збор за семејството, честопати не е реално.

Многумина чувствуваат должност да ги одржуваат овие односи, а Дебра Умберсон, професорка по социологија на Универзитетот во Тексас, која не била вклучена во студијата, додава дека ова е всушност „дефиницијата за врска – можете да добиете поддршка и љубов, но сите тие доаѓаат со одредена мака“.

Клучот, истакнуваат експертите, е да се постават јасни граници.

„Штом сфатите дека некој ви предизвикува овие негативни биолошки последици, ограничете го напорот што го вложувате во таа врска и времето што го поминувате со таа личност“, советувала Пери.

Најдобрата контрамерка за овој вид стрес е намерното создавање „социјални тампони“, односно инвестирање во врски што ве исполнуваат со енергија и ви обезбедуваат сигурност.

Истражувачите претпоставуваат дека присуството на доволно добри луѓе во вашиот живот може да има смирувачки ефект врз процесот на стареење. На крајот на краиштата, лошата врска е штетна, но изолацијата и осаменоста се сепак неспоредливо поопасни за нашето долгорочно здравје.